Evaluatie onbedwelmd slachten

In 2012 sprak toenmalig staatssecretaris van Landbouw Henk Bleker in een convenant met koepels van Joodse en Islamitische geloofsgemeenschappen en slachterijen af dat als een dier bij het onbedwelmd slachten na 40 seconden het bewustzijn nog niet heeft verloren het alsnog verdoofd moet worden.
Bert van den Berg

Door: Bert van den Berg Programmamanager Veehouderij

Evaluatie onbedwelmd slachten

Met deze en andere afspraken haalde hij de Eerste Kamer over niet in te stemmen met een initiatiefwet van de Partij voor de Dieren om onbedwelmd slachten in te verbieden. Eerder had de Tweede Kamer hiermee in overgrote meerderheid wel ingestemd.

Schokkende feiten

In februari van dit jaar is de eerste evaluatie van het convenant verschenen. Er is een onderzoek gedaan bij het joods-ritueel slachten van runderen en er heeft een nulmeting plaatsgevonden bij het slachten van runderen, schapen en geiten. De feiten zijn ronduit schokkend. Ik noem er een paar:

  • De halssnede werd bij de geobserveerde runderen in 1 tot 6 snijbewegingen uitgevoerd. Slechts in 42% van de gevallen werd aangesneden in 1 snijbeweging. Bij schapen volstond in 79% 1 aansnijding.
  • De in het convenant afgesproken kenmerken om in het slachthuis te beoordelen of een dier na een halssnede het bewustzijn heeft verloren, blijken geen van alle in de praktijk te werken. Overigens heeft een Europese studie nieuwe indicatoren opgeleverd die wel werken.
  • Verlies van bewustzijn binnen 40 seconden na de halssnede blijkt in veel gevallen niet gehaald te worden. Ik citeer: “Een merendeel van de runderen, zowel kalveren als oudere runderen, verliest blijkens de gedane metingen in deze onderzoeken niet binnen 40 seconden na aansnijden het bewustzijn. Na 120 seconden heeft een groot deel van de dieren het bewustzijn verloren, maar niet allemaal. De meeste schapen verliezen voor of rond de 40 seconden na aansnijden het bewustzijn.”
  • De dieren worden voor onbedwelmd slachten op hun rug gekanteld en gefixeerd. Het is nog niet duidelijk of dit kantelen meer stress geeft dan het dier in opwaartse positie aansnijden. De kwaliteit van het fixeren werd bij runderen in ongeveer de helft van de gevallen en bij schapen in ruim 90% van de gevallen als onvoldoende of slecht beoordeeld. De deskundigen verwachten wel dat kantelen en fixeren in de praktijk te verbeteren zijn.

Hoe verder met convenant

Als Tweede Kamerlid stemde Martijn van Dam voor het verbieden van onbedwelmd slachten. Als staatssecretaris staat hij nu voor de moeilijke opdracht op basis van de eerste evaluatie te beslissen hoe het verder moet. Daarbij heeft hij te maken met het politieke feit dat een wetsvoorstel voor een verbod is afgewezen en hij gebonden is aan het convenant. Binnen dat kader doet Van Dam wat mogelijk is. Hij houdt de partijen die onverdoofd willen slachten aan het convenant en gaat wettelijk voorschrijven dat als een dier na 40 seconden het bewustzijn niet heeft verloren het alsnog bedwelmd moet worden. Ook gaat hij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hier permanent op laten toezien.

Alleen binnenlandse vraag

Nieuw en nog niet eerder in het convenant opgenomen is dat Van Dam met de Joodse en Islamitische gemeenschap heeft afgesproken dat het onbedwelmd slachten beperkt moet worden tot de binnenlandse vraag (dus geen onbedwelmd slachten voor export) en dat vlees van onbedwelmd geslachte dieren niet vermengd mag worden met regulier vlees.

Dit vindt de Dierenbescherming

Zolang onbedwelmd slachten nog wordt toegestaan, zijn wij als Dierenbescherming met dit laatste onder de gegeven omstandigheden tevreden, omdat zo voorkomen wordt dat mensen onbewust en onbedoeld vlees van onbedwelmd geslachte dieren kopen en consumeren. Met 40 seconden wachten alvorens een dier alsnog te bedwelmen kunnen wij niet instemmen. Zolang onbedwelmd slachten niet verboden is, zou op zijn minst direct na het aansnijden van de keel alsnog direct bedwelmd moeten worden.

Uiteraard blijven wij er als Dierenbescherming voor pleiten om onbedwelmd slachten helemaal te verbieden. De Partij van de Dieren heeft al aangekondigd opnieuw met een verbodsvoorstel te komen. Meer over onze visie op onbedwelmd slachten, lees je hier.

Bert van den Berg, programmamanager veehouderij