Fairfok, of toch liever een potje roulette?

Met bijna de helft van de Nederlandse rashonden is veel mis. Door te fokken op een gewenst uiterlijk, waarbij inteelt op de koop toe wordt genomen, zijn er dieren gekomen die enorme pijn lijden en fysieke afwijkingen hebben. Toen ik mijzelf enkele maanden geleden verdiepte in dit onderwerp, kwam ik tot een schokkende conclusie.
Piko Fieggen

Door: Piko Fieggen Programmamanager Verantwoorde Omgang met Gezelschapsdieren

Fairfok, of toch liever een potje roulette?

Het is nog niet zo lang geleden dat ik een sterke voorliefde voor Duitse doggen had. In mijn ouderlijk huis liepen er twee rond. Hun karakter was niet echt honds, eerder menselijk. In hun hoofd voelden ze zich bijvoorbeeld een stuk kleiner dan ze in werkelijkheid waren. Wat tot hilarische taferelen kon leiden. Zo klom Bartje regelmatig vol vertrouwen op een plekje van 15 centimeter breed tussen mij en de bankleuning, waarbij ik volledig onder hem werd bedolven. Toch was het voor Bartje elke keer weer een verrassing dat het niet paste.

Sonja
De andere Duitse dog in mijn ouderlijk huis was Sonja, het zusje van Bartje. Zij was minder van het op schoot zitten en zocht de eerste jaren alleen mijn vader op voor een knuffel. Pas op latere leeftijd werd ik ook weleens vereerd met een bezoek van Hare Majesteit. Wij hebben Sonja’s kalmte altijd aan haar karakter geweten. Tot ik mezelf een aantal maanden geleden verdiepte in de erfelijke gezondheidsproblemen bij rashonden. Zo hebben Duitse doggen regelmatig hartproblemen. Om precies te zijn Dilaterende Cardiomyopathie (DCM), waarbij één van de gevolgen een verminderd uithoudingsvermogen is. Terwijl ik aan het lezen was, vielen plotseling een heleboel dingen op hun plaats. Sonja had waarschijnlijk helemaal niet zo’n rustig karakter, maar meed drukte omdat ze het fysiek niet aankon.

Dit nieuwe inzicht geeft mij een dermate bittere nasmaak, dat ik nu wel zeker weet dat ik nooit meer een rashond neem (tenzij het er eentje uit de opvang is natuurlijk). Zelfs niet aan de hand van het projectplan Fairfok van de Raad van Beheer, waarin zij binnen tien jaar een gezonde rashond beloven. Zij zoeken namelijk, net als bijvoorbeeld het Koninklijk Friesch Paarden Stamboek, de oplossing binnen de kaders van het huidige probleem. Door te selecteren op wenselijke eigenschappen worden namelijk ook niet-wenselijke eigenschappen doorgegeven. Terwijl juist deze wijze van fokken voor de huidige problematiek heeft gezorgd. De Engelse buldog kan bijvoorbeeld op een langere snuit worden geselecteerd, maar beseffen mensen wel dat de snuit niet het enige is dat wordt doorgegeven? Wat nou als hier ook een sluimerend hartprobleem of een nieraandoening bij komt? Dit kan zich soms pas na enkele generaties tonen, maar dan is het in feite alweer te laat.

Liever roulette
Inteelt leidt dus vroeg of laat tot erfelijke afwijkingen. Dit is in principe een natuurlijk verschijnsel en vormt zelfs de onmiskenbare basis voor de evolutie. In de ‘natuur’ wordt er echter geselecteerd op geschiktheid in de omgeving. Past het niet goed genoeg, dan sterven de ‘niet-passende’ genen uit. Bij de rasfokkerij wordt er echter niet door de natuur geselecteerd, maar door de mens op basis van haar eigen esthetiek. Combineer je dit laatste ingrediënt met de nog niet betrouwbare database van rashonden (vanwege soms twijfelachtige verwantschap en het stilzwijgen van stilgeborenen of vroege sterfte), de vaak nog te ontwikkelen methoden en een gebrekkig inzicht van de huidige staat van gezondheid, kan je enkel concluderen dat het projectplan Fairfok een ‘best guess’ is. En dan eentje waarbij ik liever mijn geld zou inzetten op het groene vakje van het getal ‘0’ bij roulette.

Piko Fieggen
Programmamanager