Slacht

Jaarlijks worden in Nederland zo’n 18 miljoen runderen, kalveren, schapen en varkens en meer dan 600 miljoen stuks pluimvee voor het vlees geslacht. De omstandigheden waaronder en de wijze waarop deze dieren worden behandeld en geslacht, vragen om flinke verbeteringen op het gebied van dierenwelzijn.

Op deze pagina:

Het slachtproces, bedwelming & steken
Welzijnsproblemen veedieren
Wat wil en doet de Dierenbescherming?
Betere bedwelming van pluimvee en varkens
Stoppen met onbedwelmd slachten
Wat kun jij doen?

Het slachtproces

Het slachtproces bestaat uit twee stadia: bedwelmen en steken. Bedwelming zorgt ervoor dat een dier zijn bewustzijn verliest waardoor het geen pijn meer voelt totdat de dood is ingetreden. Steken is de term die men gebruikt voor het doorsnijden van de halsslagaders, zodat de toevoer van zuurstofrijk bloed naar de hersenen wordt onderbroken en het dier snel bloed verliest, gevolgd door de dood.

Bedwelming

De wet schrijft voor alle dieren te bedwelmen voordat ze worden gestoken. Een uitzondering geldt voor dieren die vanwege joodse of islamitische riten onbedwelmd worden geslacht. Er zijn drie basismethodes om dieren te bedwelmen:
  • bedwelmen met een schietmasker
  • elektrisch bedwelmen en
  • bedwelmen met behulp van een gasmengsel
Het schietmasker
Het schietmasker gebruikt men bij volwassen runderen, kalveren en soms bij schapen en varkens. Hierbij wordt met een patroon of met luchtdruk een metalen pen uit een schietpen in de hersenen van het dier geschoten. De pen doodt het dier niet (stopt het hart niet), maar zorgt bij correct gebruik dat het dier het bewustzijn verliest.

Elektrisch bedwelmen
Bij elektrisch bedwelmen wordt een elektrische schok door de hersenen gegeven door een tang te plaatsen aan beide zijden van de kop. Deze methode hanteert men bij schapen, kalveren en varkens. Elektrische bedwelming veroorzaakt een tijdelijk verlies van bewustzijn. Pluimvee wordt vaak bedwelmd door ze ondersteboven door een waterbad te halen dat onder stroom staat. Als de kop contact maakt met het waterbad krijgt de vogel een elektrische schok en verliest het bewustzijn.

Pluimvee wordt vaak bedwelmd door ze ondersteboven door een waterbad te halen dat onder stroom staat.
Gasmengsels

Bij het gebruik van gasmengsels worden varkens ondergedompeld in een mengsel van CO2 en lucht. Pluimvee bedwelmt men in meerdere fasen (waarin de concentratie toeneemt) met CO2 tot de dieren volledig buiten bewustzijn zijn. Een recent toegestane techniek voor het bedwelmen van vleeskuikens is de Low Atmospheric Pressure Stunning (LAPS) methode. Hierbij verlagen de druk en de zuurstofconcentratie in de lucht langzaam, waardoor de dieren het bewustzijn verliezen.

Steken

Na bedwelming worden de halsslagaders van het dier doorgesneden, zodanig dat er snel bloedverlies optreedt. Bij pluimvee gebeurt dit machinaal. Als voldoende bloed het lichaam heeft verlaten, stopt het hart met kloppen en is het dier technisch gesproken dood.

Welzijnsproblemen

Bij bewustzijn komen na bedwelmen
Om dieren op een humane wijze te slachten is het essentieel ze volledig te bedwelmen voordat ze worden gestoken. Dit gaat helaas niet altijd goed. Er zijn aanwijzingen dat sommige dieren die met de elektrische tang worden bedwelmd weer bij bewustzijn komen voor ze door bloedverlies sterven. Dit kan komen doordat de elektrische spanning te laag is, of doordat de tijd tussen bedwelmen en steken te lang is. Ook bij dieren die men met het schietmasker bedwelmt kan het gebeuren dat zij weer bij bewustzijn komen als de bedwelming niet correct is uitgevoerd.

Bedwelmingsmethode bij varkens stressvol
Bij het bedwelmen van varkens met CO2 worden de varkens groepsgewijs in een kooilift door een put met CO2 gehaald. Het naar beneden gaan en de confrontatie met het (op de slijmvliezen irriterende) gas kan paniek veroorzaken bij de dieren. Verder onderzoek naar verbetering van deze methode is absoluut nodig. Ook alternatieve methodes moeten worden onderzocht. Momenteel houden onderzoekers zich bezig met het inzetten van LAPS voor varkens .

Bedwelming van pluimvee niet goed toegepast
Bedwelmen van pluimvee met het elektrische waterbad gaat in de praktijk dikwijls fout. Het is zeer aannemelijk dat een deel van de dieren niet voldoende wordt bedwelmd. De methode waarbij ze:

  1. kippen uit het transportkrat halen;
  2. kippen aan hun poten aan een lopende band hangen;
  3. kippen door een onder stroom staand waterbad voeren;
  4. kippen de keel doorsnijden om dood te bloeden;

is op zichzelf al zeer stressvol voor de dieren. Dit is ernstiger als deze methode ook nog eens verkeerd verloopt, waardoor de dieren onbedwelmd bij het mes arriveren dat de keel aansnijdt.

Wat wil en doet de Dierenbescherming?

Dankzij lobbywerk en samenwerking met andere dierenbeschermingsorganisaties moeten sinds 2013 alle slachthuizen in de EU (hele kleine uitgezonderd) een ‘animal welfare officer’ aanstellen en moet al het personeel dat met de levende dieren omgaat een speciale dierenwelzijnscursus volgen. Ook zijn tal van nieuwe, verbeterde technieken en kwaliteitsbewakingsstappen in de voorschriften opgenomen. Helaas wil de EU het onbedwelmd slachten van dieren in het kader van joodse of islamitische riten niet verbieden, maar laat de EU het aan de lidstaten over dit al dan niet te doen.

Betere bedwelming van pluimvee en varkens

De Dierenbescherming vindt dat de elektrische waterbadbedwelming van pluimvee zo snel mogelijk moet worden verboden. Gelukkig stappen steeds meer slachterijen in Nederland over op gasbedwelming. Als dit met een goed gasmengsel onder zorgvuldig gecontroleerde omstandigheden gebeurt, kan men de vogels op effectieve wijze bedwelmen met weinig tekenen van stress als gevolg van blootstelling aan het gas.

Beide bedwelmingsmethodes voor varkens hebben hun nadelen. Voor de elektrische bedwelming moeten de varkens één voor één uit hun groep worden gehaald, wat zeer stressvol is, en het CO2-gas irriteert hun slijmvliezen. Het is daarom belangrijk dat onderzoekers blijven werken aan betere methodes.

Stoppen met onbedwelmd slachten

De Dierenbescherming is tegen de uitzondering dat dieren in het kader van de islamitische of joodse rites onbedwelmd mogen worden geslacht. Dit is voor de dieren zeer stressvol en pijnlijk en het kan tot tientallen seconden duren voor het dier buiten bewustzijn is. Als Dierenbescherming lobbyen wij voortdurend op nationaal en Europees niveau voor een verbod op onbedwelmd slachten.

In Nederland is al vaak gepraat over het wettelijk verbieden van onbedwelmd slachten. In 2008 heeft de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer een wetsvoorstel ingediend om het te verbieden. Nadat de Tweede Kamer dit wetsvoorstel met een grote meerderheid aannam, verwierp de Eerste Kamer dit helaas in december 2011, waardoor er nog steeds geen verbod in Nederland is. Momenteel is een nieuw wetsvoorstel van de Partij voor de Dieren in behandeling, om onbedwelmd slachten te verbieden.

Sinds 2016 zijn er wel een aantal maatregelen door de overheid genomen. Als een dier na 40 seconden niet buiten bewustzijn is, moeten ze het alsnog bedwelmen. De Dierenbescherming vindt 40 seconden waarin het dier bij bewustzijn met de dood strijdt onaanvaardbaar. Zolang onbedwelmd slachten mag, bepleiten we dat het dier na de halssnede alsnog direct bedwelmd wordt.

De Dierenbescherming dringt bij de Joodse- en Moslimgemeenschappen aan op herziening van hun slachtpraktijken. Een groot deel van de Islamitische gemeenschap is wel bereid akkoord te gaan met bedwelmen voor de slacht, mits dit op een reversibele (omkeerbare) wijze gebeurt. De orthodox-Joodse gemeenschap staat niet open voor bedwelmd slachten.

Wat kun je zelf doen?

Als je vlees eet, let dan op het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming. Dit vlees is afkomstig van dieren die voorafgaand aan de slacht bedwelmd zijn. Aan de behandeling van de dieren zijn in het slachthuis extra eisen gesteld ter bevordering van het dierenwelzijn. Daarnaast zal in de komende jaren cameratoezicht in slachthuizen verplicht worden voor betere controle.

Bij het jaarlijks islamitisch offerfeest roept de Dierenbescherming moslims op om in plaats van een dier, geld te offeren voor arme mensen. Dit mag volgens het islamitisch geloof ook.