Spreekbeurt - vos

Er leven veel vossen in Nederland. Ze leven in het bos, in de duinen, in dorpen en zelfs in steden. Als ze maar eten kunnen vinden. Een vos past zich gemakkelijk aan. Wilde vossen worden ongeveer 5 jaar oud. Vossen in gevangenschap kunnen wel 15 jaar oud worden. In de natuur heeft de vos namelijk meer vijanden. Maar ook in gevangenschap heeft de vos een vijand. Een kooi, daar heeft de vos pas echt een hekel aan!

Knap koppie

Vossen in Nederland hebben een mooie volle vacht. In de winter is deze extra dik tegen de kou. Bij de meeste vossen is de kleur van de vacht roodbruin. Maar er zijn ook vossen met een beige of helderrode vacht. De oren zijn aan de achterkant zwart. Een vos kan zijn oren alle kanten op draaien om gevaar goed te kunnen horen. Ook zijn pootjes zijn donker gekleurd, alsof ze zwarte sokjes aan hebben. De punt van de staart is wit, net als de hals en zijn snuit. Zijn zwarte neus en donkere oogjes geven hem een eigenzinnig kopje. Vossen zijn iets groter dan een kat. Volwassen vossen wegen meestal tussen de 5 en 7 kilo.

Bij de meeste vossen is de kleur van de vacht roodbruin. Maar er zijn ook vossen met een beige of helderrode vacht.

Het vossenmenu

De vos eet alles wat hij kan vinden. Hij eet het liefst kleine dieren, zoals konijnen en hazen, maar vogels vindt hij ook lekker. Die zijn alleen wat lastiger te vangen. Verder eet hij eieren, insecten en zelfs fruit. Vossen in de stad eten ook graag voedselresten die ze in vuilniszakken of op straat kunnen vinden.

Familie vos

De droom van iedere vos is om een familie groot te brengen. Meneer vos moet daarvoor op zoek naar de ideale vrouw. Een mannetjesvos noem je een rekel en een vrouwtjesvos een moer. Als de rekel een moertje heeft gevonden, gaan ze paren. Daarna duurt het ongeveer 53 dagen voordat de jongen geboren worden. Dit wordt de draagtijd genoemd. Ieder jaar in de lente krijgt het moertje vier tot zeven jongen. Jonge vosjes zijn heel klein, ze wegen maar ongeveer 100 gram. 

Het menu van vossen loopt uiteen. Ze eten kleine dieren zoals konijnen en hazen, maar ook insecten en fruit. 

Vossenwelpjes

De welpen zien er anders uit dan hun ouders. Ze hebben een donkere zachte vacht, een stompe snuit en kleine oortjes. Ook zijn ze blind en doof als ze geboren worden. De eerste twee tot drie weken zijn ze helemaal afhankelijk van hun moeder. Vader vos mag zelfs het hol niet meer inkomen. Toch blijft vader vos een trouwe echtgenoot en een goede vader. Hij haalt eten voor de moeder. Zo kan de moeder de hele tijd bij haar kinderen blijven.

Zelfstandig

Als de jonge vossen een half jaar oud zijn, kunnen ze voor zichzelf zorgen. De meesten gaan dan op zoek naar een eigen plek om te leven. Maar andere vossen zijn zo gehecht aan de familie dat ze in de buurt van de ouders blijven. Soms helpen ze zelfs bij het opvoeden van hun kleine broertjes en zusjes. 

Vossen kunnen vanaf het moment dat ze een half jaar oud zijn voor zichzelf zorgen. 

Pienter beestje

Vossen staan bekend als slimme en sluwe dieren. Daar zit een kern van waarheid in. Als huis gebruikt hij bijvoorbeeld graag de oude holletjes van andere dieren om zijn woning van te maken. Want zelf een hol graven, dat duurt veel te lang! Konijnen en dassen zijn prima werklui om een mooi huis te laten maken. Dat heeft de vos slim gezien. Als de vos geen oud holletje kan vinden dan graaft hij er zelf een. Want stiekem kan hij dat best.

Te slim

Ook boeren is de vos vaak te slim af. Vossen weten vaak wel een gaatje in het hek van een kippenhok te vinden. Zo niet, dan graven ze er soms onderdoor. Als een boer zijn kippen niet goed beschermt, dan kunnen ze ten prooi van de vos vallen. Hij ziet een hok met gaten als een gratis snackbar zonder wachttijd. Zou jij wat lekkers laten liggen als je heel erg honger hebt? De vos in ieder geval niet. 

Vossen zijn slimme dieren die al gauw een manier vinden om ergens makkelijk te wonen of om aan eten te komen. 

Arme boeren

Om boeren te helpen geeft de Dierenbescherming tips om vossen weg te houden bij het hok. Zo is het belangrijk dat het kippengaas sterk is, zodat er geen gaten in komen. Daarnaast moet het hok onder de grond doorlopen. Het leggen van tegels rondom het hok voorkomt ook dat de vos onder het gaas door gaat graven. Vrije uitloopkippen zijn het beste te beschermen door struiken te planten. Kippen overnachten hoog in de struiken waardoor ze niet door vossen aangevallen kunnen worden. De vos is slim, maar als het de vos te lastig wordt gemaakt dan zoekt hij verder naar ander voedsel.

Vijanden van de vos

De vos is meestal slim genoeg om zijn vijanden te ontlopen, maar soms gaat het mis. Ze worden slachtoffer van het verkeer of worden beschoten. Veel boeren houden niet van vossen op hun erf en sommige mensen zijn jaloers op de vos z’n mooie vacht. Die willen ze graag zelf omdoen. Ook zijn sommige mensen bang dat ze gebeten worden door een vos en hierdoor ziektes krijgen, maar daar hoef je helemaal niet bang voor te zijn. Vossen bijten niet als je ze met rust laat. Bovendien worden er in Europa bijna nooit ziektes door vossen verspreid. In Nederland komt hondsdolheid, de meest gevreesde ziekte die vossen zouden verspreiden, niet meer voor. Een vossenbeet kan wel pijn doen, dus laat de vos gewoon met rust. Dan gebeurt er niets ergs. 

Een vos graaft zelf een hol om in te wonen, of ze nemen een oud holletje van konijnen of dassen over. 

Tegen de jacht

De Dierenbescherming is tegen het jagen op vossen. Zonder vossen in het bos zouden er konijnenplagen ontstaan. Een vos bij de kippen is vervelend voor boeren, maar vossen zijn makkelijker weg te houden dan konijnen in het veld. Stel je eens voor dat akkers met sla of bloemkool worden aangevreten door duizenden konijnen. Dan is het beter dat de vos op hen jaagt. Als je roofdieren in het bos hun gang laat gaan, blijft de natuur in balans.

Vossenhulp

Als er besloten wordt dat er op vossen geschoten gaat worden, komt de Dierenbescherming in actie. De Dierenbescherming adviseert de overheid en boeren om problemen die vossen veroorzaken op een andere manier op te lossen. Betere hekken bij de kippen bijvoorbeeld. Ook steunt de Dierenbescherming verschillende opvangcentra. Hier worden gewonde vossen verzorgd en weer teruggezet in hun eigen leefomgeving.

Vossen wonen zowel in dorpen als in steden: overal waar ze voedsel kunnen vinden. 

De Dierenbescherming

Er leven veel dieren in Nederland. Dieren in de natuur, zoals vogels en vissen, maar ook huisdieren. Daarnaast houden we dieren voor hun vlees, eieren of de melk.
Helaas gaat het niet altijd goed met de dieren. De Dierenbescherming is een organisatie die zich inzet voor alle dieren in Nederland die hulp nodig hebben. Hiervoor heeft de Dierenbescherming bijvoorbeeld dierenasielen en rijden onze dierenambulances het hele land rond. En onze inspecteurs houden de gezondheid van dieren goed in de gaten. De Dierenbescherming vraagt ook aan de regering om strengere regels en wetten te maken om de dieren te beschermen, zoals wetten over proefdieren.

Weetjes

  • De Latijnse naam van de vos is Vulpes Vulpes. Klinkt dit bekend? Dan ken je vast Pokémon. De naam van de vosachtige pokémon Vulpix is van de Latijnse vossennaam afgeleid.
  • Om lekker zacht te slapen, gebruikt de vos zijn staart. Hij heeft altijd een kussentje bij zich.
  • De oudste wilde vos in Nederland werd 12 jaar. Deze vrouwtjesvos leefde in de duinen.
  • Vossen zijn bijna kleurenblind.
  • Mannetjes- en vrouwtjesvossen kunnen hun hele leven bij elkaar blijven.
  • Vossen hebben hun eigen taal. Ze kunnen wel 28 geluiden maken. Daarnaast gebruiken ze ook lichaamstaal.
  • Een vos kan wel 60 kilometer per uur rennen! Dat is een snelheid waar veel wielrenners jaloers op zijn!
  • Ken je het gezegde “Zo sluw als een vos”? Dat betekent dat je slim en achterbaks bent.
  • Vossen kunnen goed zwemmen. 

Vossen houden van luieren, maar ze kunnen ook wel 60 kilometer per uur rennen! 

Quiz

Maak een mooie quiz voor op het digibord of schrijf de vragen op het schoolbord. Laat je klasgenoten de antwoorden op een blaadje schrijven met hun naam erboven. Dan kun je bij het nakijken van de antwoorden zien welke klasgenoten goed hebben opgelet bij de spreekbeurt!

Vragen

1. Waar woont de vos?
2. Welke kleuren kan een vos hebben?
3. Hoe heet de vrouwtjesvos?
4. Hoeveel weegt een pasgeboren welpje?
5. Hoe kunnen boeren het beste hun kippen tegen vossen beschermen?

Antwoorden

1. Ze kunnen in het bos wonen, in de duinen, in dorpen en zelfs in steden. Overal waar eten is eigenlijk. Hun huis noem je een hol. Die graven ze zelf, of ze nemen een oud holletje van konijnen of dassen over.
2. Bij de meeste vossen is de kleur van de vacht roodbruin. Maar er zijn ook vossen met een beige of helderrode vacht. Verder hebben ze een witte snuit en een witte borst, heel mooi gecombineerd met donkergekleurde oortjes en pootjes.
3. Een vrouwtjesvos heet een moer.
4. Ongeveer 100 gram.
5. Door stevig gaas te gebruiken dat onder de grond doorloopt. Zo kan de vos er niet bij. Ook rondom het hok tegels leggen en voor vrijlopende kippen struiken planten waarin ze kunnen overnachten voorkomt dat vossen kippen kunnen aanvallen. 

Meer informatie

Hier vind je nog veel meer informatie voor je spreekbeurt.