Kan een hond zich schuldig voelen?

Piko Fieggen Door Piko Fieggen Programmamanager Handel & Fok 6 juli 2018

Er zijn tal van filmpjes online te vinden die het bewijs lijken te leveren voor het idee dat honden zich schuldig voelen. Onderstaande filmpje is met ruim 51 miljoen weergaven en 242 duizend ‘likes’ erg goed bekeken en wordt blijkbaar erg positief beoordeeld. Wat de kijkers echter niet beseffen is dat dit een schrijnend geval is van vermenselijking, waarbij je in dit geval zelfs kunt spreken van (onbedoelde) mishandeling van de hond.


Schuldig voelen

Schuldig voelen is een heel menselijk begrip. Het betekent dat je de associatie legt tussen een bepaalde actie en het negatieve gevoel dat een ander aan jouw actie overhoudt. Als het ware empathie op een hoog rationeel niveau. Dat mensen dit hebben is vrij duidelijk, want je kunt dat goed op jezelf reflecteren. Maar bij dieren is dit anders. Er zijn geen wetenschappelijke bewijzen die aantonen dat dieren zich wel of niet schuldig voelen.

Angst in plaats van schuldgevoel

In het geval van de hond lijkt het onwaarschijnlijk. Honden zijn enkel in staat om de huidige reactie aan de laatste actie te koppelen. In veel gevallen dat men ‘schuld’ meent te herkennen is het of op heterdaad of enige tijd nadat de actie heeft plaatsgevonden. Als het enige tijd later is, dan kan de hond de reactie al niet meer aan een aantal acties daarvoor koppelen. Als op heterdaad is, dan is het aannemelijk dat het angst is in plaats van schuldgevoel. De hond kan dan namelijk op zijn donder krijgen, zoals dat in de natuur ook zou gebeuren door een wolf dat hoger in rang staat.

Straf

In het in de inleiding genoemde filmpje gaat het om een actie die de hond zeer waarschijnlijk al even geleden heeft uitgevoerd. De hond snapt dus niet dat de baas hem straft voor die actie. Straft? Ja, want wat de filmer (het baasje) doet is niet onschuldig de hond ondervragen. Nee, hij is onbedoeld bezig om de hond te onderwerpen zoals een alfawolf (bovenaan de hiërarchie) dat bij een omegawolf (lager in hiërarchie) zou doen. De tekenen, zoals het vermijden van oogcontact, het likken en het tonen van de tanden, zijn exact zoals dat er in de natuur ook aan toe gaat. Ter illustratie dit filmpje, waarbij je in de eerste 2 minuten al genoeg voorbeelden ziet: 


Vermenselijken

Wie deze twee filmpjes heeft bekeken zal dus niet meer durven stellen dat de hond zich schuldig voelt. En hopelijk zet dit je ook aan om voorzichtig te zijn met het toekennen van menselijke emoties aan een dier. Je kunt zomaar een verkeerde aanname doen, waardoor je onbedoeld een dier angstig of verward maakt. Beiden leveren onnodig stress op en dat is natuurlijk niet onze bedoeling.

Hersenkraker

Tot slot nog een leuke hersenkraker. Als jij het filmpje nog eens opnieuw bekijkt; hoe zeker ben jij dan dat de labrador (tweede hond) daadwerkelijk de schuldig is? Mijn sterke vermoeden is dat het de eerste hond betreft.