Schieten en ophokken vanwege Afrikaanse varkenspest oliedom

Bert van den Berg Door Bert van den Berg Programmamanager Veehouderij 19 september 2018

En opeens duikt er onder wilde zwijnen in Belgisch Luxemburg Afrikaanse varkenspest (AVP) op. In Nederland klinkt direct de roep om wilde zwijnen fors te bejagen en alle varkens met buitenuitloop op te hokken. Paniek is een slechte raadgever: zwijnen bejagen vergroot juist het risico op verspreiding van het varkenspestvirus en als uitlopen van dubbele afrastering zijn voorzien, kunnen de varkens gerust naar buiten.

Besmetting AVP

Al enkele jaren kruipt AVP vanuit de Baltische Staten en Oost-Polen langzaam in onze richting. Al die jaren wordt ervoor gewaarschuwd dat het een kwestie van tijd is en het virus duikt ook in West-Europa op. Daarom worden mensen gevraagd geen voedsel uit de besmette gebieden in Oost-Europa mee te nemen en veewagens die deze gebieden bezocht hebben dubbel te ontsmetten. Sommige landen bouwen zelfs kilometerslange hekken om binnenkomst van trekkende wilde zwijnen te voorkomen. En dan duikt het virus toch nog onverwacht in België op. Zo’n sprong van het virus moet wel door menselijk toedoen komen. Daar helpt geen enkel hekwerk tegen. Het virus heeft ondanks alle waarschuwingen toch kans gezien mee te reizen met etenswaren of een veetransport. Nu is AVP in de Belgische natuur terecht gekomen en daar zijn enkele wilde zwijnen besmet.

Drastische maatregelen

In en om de varkenshouderij slaat de angst toe. De Nederlandse jagersvereniging pleit prompt voor het toestaan van geluidsdempers en nachtkijkers om met dit zware materieel de wettelijk verboden drukjacht op wilde zwijnen in te zetten. De Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) roept op varkens buiten de Veluwe en de Meinweg allemaal dood te schieten. En er gaan stemmen op dat biologische varkenshouders en andere boeren die hun varkens buiten laten lopen hun dieren moeten ophokken.


Opjagen zorgt voor verspreiding AVP

Maar het afschieten van zwijnen is geen oplossing. 'Chef redactie ondernemen' van Boerderij schreef in een redactioneel commentaar van 16 januari jl. al dat je niet alle zwijnen te pakken krijgt. AVP komt vooral via besmette vleeswaren in broodtrommels terecht en het publiek pikt de jacht niet. Als zwijnen besmet zijn en je jaagt ze op, verspreid je het varkenspestvirus juist. De kans is groot dat een jager via van de jacht meegebracht vlees, via niet goed ontsmette jachtmaterialen, zijn schoenen, zijn kledij of zelfs zijn hond, onbedoeld het virus verspreidt. Diverse deskundigen adviseren dan ook een totaal jachtverbod op zwijnen bij een AVP-uitbraak.

Dubbele afrastering voor uitloopvarkens

Wat de uitloop van gehouden varkens betreft, moet voorkomen worden dat deze in contact kunnen komen met wilde zwijnen. En dat niet alleen nu bij dreiging van AVP, maar altijd ter voorkoming van andere voor de varkenssector economisch minder schadelijke ziekten. Dat kan eenvoudig door uitlopen met een dubbele afrastering af te zetten. Dubbel, zodat er niet over of onder de afrastering toch contact tussen gehouden varkens en wilde zwijnen kan zijn.

Wat moet er gebeuren?

Wat moeten de Nederlandse varkenshouders dan wel doen? Het hoofd koel en hun bedrijfshygiëne op orde houden, zou ik zeggen. Na de dramatische uitbraak van Klassieke Varkensgriep in 1997/1998 heeft de Nederlandse varkenssector tal van hygiënemaatregelen ingevoerd om te voorkomen dat ziektekiemen zomaar de varkensbedrijven in kunnen komen en van het ene varkensbedrijf naar het andere kan worden overgebracht door verplaatsing van dieren en mensen. De Nederlandse varkenshouderij is daardoor goed toegerust om AVP buiten de varkenshouderij te houden.

Reactie Belgische overheid

Ondertussen wordt door de Belgische overheid verstandiger gereageerd op de uitbraak van AVP. Jacht in de regio waar de besmette zwijnen zijn aangetroffen wordt verboden. Het is ook verboden voor wandelaars om de paden in het bos te verlaten. Een dierenarts en de voedsel en warenautoriteit van de Belgische overheid monitoren de 67 varkensbedrijven in het 10 kilometergebied rond de uitbraak.

Reactie Nederlandse overheid

Ook de Nederlandse overheid laat zich niet gek maken. Na een spoedberaad op vrijdagochtend 14 september op het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedsel is geconstateerd dat er geen extra maatregelen nodig zijn. Men vraagt eerst maar eens advies aan het Deskundigenberaad Dierziekten. En men moet doelgroepen die een risico vormen voor insleep van AVP, zoals reizigers en veetransporten uit Oost-Europa gericht met voorlichting benaderen.

Kortom, de schiet- en ophokreflex zijn in het geval van AVP oliedom.