Vossen: volgen of vervolgen?

Femmie Smit Door Femmie Smit Programmamanager In het Wild Levende Dieren 20 mei 2015

Niets is zo controversieel als de vos. Tienduizenden enthousiaste liefhebbers volgden het leven van een vossenfamilie via de webcam www.volgdevos.nl. Daartegenover staat de groep mensen die vossen vervolgen: jagers mogen in Nederland vossen doden ter bescherming van kwetsbare diersoorten - zoals weidevogels - of ter bescherming van vrije uitloopkippen. Dit doden mag het hele jaar door wanneer er toestemming is van de grondeigenaar. De Dierenbescherming vindt dit onterecht: want behalve dat het doden van vossen enorm dierenleed oplevert, is het ook nog eens niet effectief én het gaat in tegen het principe dat elk individu in de natuur zijn waarde heeft. Of het nu een weidevogel, of een roofdier is.

Legaal en illegaal dierenleed

Zoals gezegd zorgt het jagen op vossen, het hele jaar door, voor veel dierenleed. Niet alleen voor de vos die via het geweer gedood wordt, maar ook voor de jongen die in de zoogtijd ofwel sterven doordat hun ouders niet meer op komen draven, dan wel door de jager die de burchten naloopt en deze leeghaalt met zijn hond en de vossenjongen doodt.

Toch blijken veel mensen niet op de hoogte van dit dierenleed. Ook niet zo gek: een aantal jaren geleden, voordat ik bij de Dierenbescherming kwam werken op het dossier ‘in het wild levende dieren’, wist ik ook niet dat er zo veel mocht met dieren in het wild. Ik was altijd in de naïeve veronderstelling dat dieren in Nederland relatief goed beschermd werden en dat de jacht in Nederland min of meer van de baan was. Als je er niet mee bezig bent, zie je ook niet zo snel wat er allemaal in de praktijk gebeurt. Maar de afgelopen weken kregen wij veel verontwaardigde reacties uit het publiek: op Facebook (hier en hier) en Twitter kwamen beelden voorbij van vossen met een strik of klem om hun nek. Ook was het publiek verontwaardigd over het feit dat een faunabeheerder een vos had gedood die bij iemand in huis terecht was gekomen. De vraag die wij steeds kregen was: “Mag dat zo maar?” Het antwoord is helder: nee.


Mag je zomaar vossen doden?

Duidelijk is dat niet alle jagers de regels kennen die verbonden zijn aan het doden van vossen. Ten eerste is toestemming van de grondeigenaar nodig. Dit leidt nog al eens tot conflicten tussen grondeigenaren en jagers. De grondeigenaren zien helemaal geen heil in vossenvervolging: zij zien deze dieren juist graag op hun erf, omdat vossen helpen bij het weghouden van ganzen. De jagers denken dat zij het recht hebben om overal vossen te doden.

Ten tweede is het doden alleen toegestaan ter bescherming van een aantal belangen, zoals ter voorkoming van schade aan gewassen, vee, bossen, visserij of andere fauna. Dus het doden van een vos die in een woning terechtkomt en verder geen gevaar vormt voor deze belangen, is niet toegestaan.

Ten derde is het doden van vossen alleen toegestaan met een beperkt aantal middelen. Klemmen, strikken en gif vallen daar niet onder. Het is lastig om aan de hand van de Facebookfoto’s na te gaan of deze dieren via die middelen gedood zijn en of het doden in Nederland heeft plaatsgevonden. Het handhaven op basis van Facebookberichten is dan ook een lastige taak. In dit geval zou het aan de politie zijn om uit te zoeken waar de foto’s gemaakt zijn en of er sprake is van het gebruik van verboden middelen.

Vos niet vervolgen maar met bewondering volgen

De Dierenbescherming is van mening dat het doden van vossen helemaal niet zou moeten plaatsvinden. Vossen zijn prachtige dieren, die binnen de natuur een nuttige functie vervullen. Vossen zouden dan ook net zo goed beschermd moeten zijn als een weidevogel. In het traject naar de nieuwe Wet Natuurbescherming hebben wij dit aangegeven, en wij zullen blijven aangeven dat vossen in het vervolg beschermd moeten worden. Daarnaast voeren wij op provinciaal niveau een actieve lobby tegen het verruimen van bestrijdingsmogelijkheden door bijvoorbeeld ook nachtelijke jacht toe te staan, zoals de provincies Gelderland, Zuid-Holland en Friesland van plan zijn. Dit levert praktijken op die nog moeilijker te handhaven zijn.

Belangrijk is dat we ons beseffen dat het doden van vossen niet effectief is. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het doden van roofdieren nauwelijks of geen effect heeft op het broedsucces van weidevogels. Weidevogels zijn prima in staat om zich te handhaven naast roofdieren zoals de vos, zolang de polders maar nat zijn en kruidenrijk grasland bevatten. Dit is bijvoorbeeld toegepast in de Nieuwkoopse plassen, waar deze aanpassingen ervoor zorgden dat het aantal broedparen grutto’s, tureluurs en kieviten omhoog schoot, zonder ook maar een vos af te schieten. En vrije uitloopkippen kun je veel beter met hekken beschermen, dan eens in de zoveel tijd een vos te verwijderen. Onze complete zienswijze die wij naar de provincie Gelderland stuurden, lees je hier.

Wat kan jij doen?

Zie je praktijken waarvan je vermoedt dat ze niet kloppen? Geef dit dan in elk geval door aan 144. Daarnaast is jouw steun aan de Dierenbescherming een indirecte manier waarmee je opkomt voor het belang van dieren in het wild. Wij hebben medewerkers die opkomen voor in het wild levende dieren, door hun belangen onder de aandacht te brengen bij die overheden die daar over gaan. Dat kan zijn gemeente, provincie, rijksoverheid of het waterschap.