Stop afschot knobbelzwanen

Knobbelzwanen zijn grote, stoere en tegelijk gracieuze watervogels. Eigenschappen waarmee ze jaren lang het boegbeeld voor onze Koninklijke Luchtvaart Maatschappij waren. De vogels maken al eeuwen een kenmerkend en beeldbepalend onderdeel uit van het Nederlandse landschap. Knobbelzwanen zijn beschermde inheemse dieren. Toch worden er in zeven provincies* ontheffingen verleend om knobbelzwanen af te schieten. Dit terwijl de populatie al jaren uit zichzelf is gestabiliseerd en de schadecijfers sinds die tijd alleen maar gedaald zijn. De Dierenbescherming roept de betreffende provincies op om de ontheffingen in te trekken en een einde te maken aan deze buitenproportionele vorm van schadebestrijding.


Minder schade ondanks gelijke aantallen knobbelzwanen

Er broeden zo’n 6000 knobbelzwanen in Nederland. Buiten deze broedende dieren zijn er ook veel jongvolwassen dieren die niet broeden, dieren die vanuit andere landen naar onze open wateren komen en dieren die vanuit het oosten de winterperiode in ons land doorbrengen. De totaalpopulatie buiten het broedseizoen ligt dan ook hoger, zo rond de 40.000 dieren, met een gemiddelde van rond de 20.000 dieren. Zowel de broed- als de winterpopulatie is in Nederland sinds 2004 gestabiliseerd. De hoeveelheid schade, eten van met name gras bij agrariërs, is in de afgelopen jaren, ondanks de stabilisering, sterk afgenomen (zie figuur hieronder).

KnobbelzwanenAantallen getelde knobbelzwanen per winterperiode (rode balken) en uitgekeerde schade in euro’s (blauwe balken). De schadecijfers geven de schade weer in hele jaren: 2000/2001 (de winterperiode waarin zwanen zijn geteld) betreft schade in 2001, 2001/2002 schade in 2002 etc.. Bronnen: Faunafonds en Sovon.

Standpunt Dierenbescherming over knobbelzwanen

De Dierenbescherming is van mening dat zwanenoverlast zo klein is geworden dat afschot en nestbehandeling een veel te zwaar middel is om verdere schade te voorkomen. De handeling rechtvaardigt doel, mogelijk minder gewasschade, totaal niet. We vinden afschot en nestreductie zinloos. De populatie heeft zich, zoals blijkt uit provincies waar afschot niet plaatsvindt, al op een natuurlijke wijze gestabiliseerd. Bij eventuele schade zijn er bovendien voldoende diervriendelijkere middelen om zwanen te verjagen, zeker als deze afwisselend worden ingezet door de grondgebruiker. Mocht er desondanks toch schade optreden, is de bestaande regeling, namelijk een vergoeding via de provincie, een goed instrument om de agrariër tegemoet te komen.


Wat doen wij en wat kun jij doen?

De Dierenbescherming toont aan dat afschot en nestbeheer niet nodig is en stimuleert het inzetten van diervriendelijke alternatieven bij mogelijke overlast. Dit doet zij met name door een intensieve lobby bij de provincies. Ook de ontwikkeling van diervriendelijke alternatieven stimuleren we, door voorlichting te geven en door initiatieven te ondersteunen.
Ook jij kunt je steentje bijdragen door:
  • ons en onze acties voor diervriendelijke alternatieven en tegen afschot te steunen, 
  • bij verkiezingen op partijen te stemmen die in hun programma diervriendelijke alternatieven bepleiten voor ‘overlastgevende’ dieren.

* De zeven provincies waar ontheffingen gelden voor het afschieten van knobbelzwanen en/of nestbehandeling zijn: Overijssel, Utrecht, Noord-Brabant, Gelderland, Zuid-Holland, Friesland en Noord-Holland (In september 2016 werd duidelijk dat de provincie Flevoland de ontheffing voor het afschieten van zwanen heeft ingetrokken waardoor het in die provincie niet langer is toegestaan).

Voor verdere onderbouwing en verantwoording, lees ons factsheet knobbelzwanen ->



Lees ook: Wilde dieren in Nederland.