2024: Een egeljaar in cijfers

September drukste maand ooit

Februari was de rustigste maand met 26 egels en september de drukste maand. We vingen die maand maar liefst 269 egels op. Een record in al onze bestaansjaren. In oktober hebben we voor twee weken de deuren moeten sluiten, vanwege een tekort aan verblijven, couveuses en andere materialen. Gelukkig zijn de meeste egels in die tijd opgevangen door andere centra. Alleen particulieren brachten af en toe een egel.

De drukste dag van het jaar was 2 juni, dit kwam doordat we die dag een aantal logeetjes kregen vanuit Egelopvang Zoetermeer wegens hun verbouwing. We hebben die dag 21 egels opgenomen. Het drukste weekend van het jaar was het weekend van 13, 14 en 15 september. We hebben dat weekend maar liefst 47 egels opgevangen. Ter vergelijking: dit is net zoveel als het totaal aantal egels dat we soms in het laagseizoen hebben zitten. Toeval of niet, dat weekend was wel de nationale egeltelling. En op de vrijdag van dat weekend werd ook nog onze nieuwe portocabin geplaatst, als onderdeel van de uitbreiding die al enige jaren in de planning stond en nu eindelijk vorm ging krijgen. Het betekent meer capaciteit om egels op te vangen en te helpen. In 2025 heeft dit een vervolg gekregen door interne verbouwingen en aanpassingen in de bestaande panden.

Op 31 december hadden we nog 97 egels in de opvang, hiervan is op het moment van publicatie van dit artikel nog 1 egel in de opvang.

Veel egels door dierenambulance gebracht

Verreweg de meeste egels (44%) zijn gebracht door Dierenambulance Zuid-Holland-Zuid, gevolgd door particulieren (21%), Louterbloemen (12,5%) en Hoeksche Waard (11%). Daarnaast zijn er door een aantal andere dierenambulances egels gebracht, maar dit waren er heel weinig. En we hebben natuurlijk het beroemde egeltje gehad dat zichzelf ingecheckt had! Hij heeft zelfs het jeugdjournaal gehaald!

We hebben 50 egels opgevangen voor VRC Zundert, 38 voor Wildopvang Krommenie en 18 voor Egelopvang Zoetermeer. Daarnaast zijn er een aantal egels binnengebracht vanuit Wildopvang Onder de Regenboog uit Eck en Wiel, die vrijwel volledig gestopt is in 2024. Ook zijn er nog acht egels bij ons terecht gekomen via Vogelklas Karel Schot.

Merendeel uit eigen werkgebied

Het grootste gedeelte van de opgevangen egels (1252) kwam uit ons eigen werkgebied. 51 kwamen wel uit onze provincie, maar niet uit ons werkgebied. Daarnaast vingen we 159 egels uit andere provincies op. Vijf egels zijn vanuit VRC Zundert weer ‘retour gekomen’. Die egels waren in een drukke periode juist naar Zundert verhuisd.

Beschuit met muisjes

De eerste baby is op 13 juni naar de opvang gebracht door een particulier en kwam uit Noord-Brabant. Onze dappere egelmoeders hebben in totaal 61 frummeltjes opgevangen die nog om de twee tot drie uur voeding nodig hadden in het begin, met wisselend succes. Maar zonder hun inzet en liefde had geen enkele van deze baby's het gered.

Er zijn negen egeltjes geboren in de opvang; twee nestjes waarvan één het nestje met de albino-egeltjes. Slechts één jong heeft het van dat laatste nest gered, helaas. Alle andere nestjes zijn gebracht door de ambulances/particulieren en Wildopvang Krommenie. De moeders en baby’s van die nesten hebben het redelijk goed gedaan, en het merendeel daarvan is uiteindelijk weer losgelaten.

Voornamelijk volwassen egels

Van de opgevangen egels was 55 % volwassen, 33 % jong en 12 % baby/zuigeling. De zwaarste egel die we hebben opgevangen woog 1586 gram. Dit was een vrouwtje uit Krommenie, die waarschijnlijk zwanger was en ook snel weer los kon. Bij het loslaten woog ze 1694 gram!

Van de opgevangen egels was 24 % man, 23 % vrouw en 53 % onbekend (geslachtsbepaling doen we met name in de periode van mogelijk drachtige/zogende vrouwtjes).

Oorzaken opvang door direct of indirect menselijk handelen

We telden 18 drenkelingen, 3 vermoedelijke vergiftigingen, 32 vermoedelijke verkeersslachtoffers, 43 verstrikking/beknellingsslachtoffers (waarvan 2 op een lijmplank), 20 vermoedelijke honden-/kattenaanvallen en 16 vermoedelijke maaislachtoffers.

Er waren veel egels overdag actief (347) en heel veel waren vermagerd en/of zwak, respectievelijk 437 en 347. Daarnaast waren veel egels onderkoeld en/of uitgedroogd. Ook werden er veel abcessen, verwondingen en breuken gezien.

De grootste oorzaak blijven echter de herfstjongen: 507 maar liefst. Dit zijn egeltjes die laat in het jaar geboren zijn, te jong door hun moeder gespeend (want die wil zich voorbereiden op de winterslaap) en daardoor eigenlijk te klein en vaak zwak zijn om het zelf te redden, laat staan om in winterslaap te gaan. Deze jongen hebben vaak intensieve zorg nodig en degenen die het redden overwinteren vaak in de opvang. Het vermoeden is dat door klimaatverandering egels steeds later nesten krijgen. Hier wordt nog onderzoek naar gedaan.

Teken en wormen actiefste parasieten

Van de externe parasieten waren teken het meeste aanwezig, sommige egels zaten helemaal vol. Om de kriebels van te krijgen! Helaas hebben we ook weer veel slachtoffers moeten betreuren van vliegenmadenziekte (mysasis). Het leggen van de eitjes door de vliegen op zwakke dieren is een natuurlijk proces, dat beseffen we, maar het maakt het niet minder moeilijk en akelig om te zien. Gelukkig kunnen we deze dieren dan op een andere manier helpen als het te erg is en hun lijden laten beëindigen.

De interne parasieten die we aantroffen waren met name longwormen en darmwormen. Hiervoor is waar nodig ontworming ingezet.

Verder hebben we veel pijnstilling/ontstekingsremmers ingezet en verschillende soorten antibiotica. We hebben aardig wat wonden verzorgd, honingzalf en leem blijken daar goede resultaten bij te geven. Daarnaast hebben we meerdere egels behandeld voor externe parasieten en huidaandoeningen en hebben we heel veel badjes gegeven en olietjes gesprayd. We hebben met heel veel geduld vele vliegeneitjes en/of maden, vlooien en/of teken verwijderd.

Hoog sterftepercentage

Van alle egels die we hebben opgevangen is 62 % overleden (zelf of via euthanasie), 37 % losgelaten en 1 % is naar andere opvangcentra gebracht. Het succespercentage lijkt laag maar egels worden niet voor niets bij de opvang gebracht. Als we de egels die waren overleden bij binnenkomst of die binnen 24 uur zijn overleden of geëuthanaseerd niet meerekenen, dan zien we een ander beeld, dan is net iets meer dan de helft van de opgevangen egels succesvol losgelaten.

Gemiddelde verblijfsduur losgelaten egels 46 dagen

Van de egels die succesvol zijn losgelaten is ruim 9 % teruggegaan naar de oorspronkelijke vindplek, 1 % (terug) naar andere opvangcentra en de rest is uitgezet in egeltuinen bij particulieren, diverse projecten zoals voedselbossen en natuurgebieden. In de natuurgebieden uitzetten is vaak gedaan met behulp van de dierenambulances. Dit vinden ze als er tijd is geweldig om te doen, want dan zien ze ook de positieve kant van het werk wat ze doen.

De gemiddelde verblijfsduur van de egels die uiteindelijk zijn losgelaten was 46 dagen. De langstzittende egel die is losgelaten heeft 285 dagen bij de opvang doorgebracht (losgelaten op 16 juni 2025). Op het moment van schrijven van dit artikel is er nog één egeltje uit 2024 aanwezig in de opvang. Dit is een ex-schimmel patiëntje die nog niet genoeg stekels heeft, dus technisch gezien zou die nog wel de langstzittende kunnen worden!

Bijzondere verhalen

We hebben een aantal egels gehad met bijzondere verhalen. Sommige succesvol, zoals onze amputeenegel die na een lange behandeling kon worden losgelaten. Deze egel kwam binnen met een ontstoken teen, maar de behandeling sloeg niet aan. Na het maken van een röntgenfoto bleek dat het bot gebroken was en aangetast door de ontsteking, de enige optie was het teentje amputeren. Gelukkig zat het teentje aan de buitenkant van zijn voorpoot en was de kans op succesvolle genezing groot. Onze dierenarts heeft goed werk afgeleverd, want een teentje van een egel amputeren is niet iets wat hij dagelijks doet!

En niet te vergeten het egeltje, 1450, dat zichzelf had ingecheckt bij de opvang, zoals al eerder in dit artikel werd genoemd. Vele kranten en websites hebben zijn verhaal gedeeld. Hij is eerder in 2025 gelukkig weer terug de natuur in gegaan op een mooie plek vlak bij de opvang.

Helaas ook niet altijd even succesvol zoals een verstrikkingsslachtoffer waarvan we zeker dachten dat die het ging redden. Toen die binnenkwam zaten de draden strak om de nek, waren kop en tong helemaal opgezet, dus met spoed naar de dierenarts gegaan om onder narcose de draden te verwijderen en de schade te bekijken. Dit ging allemaal goed, het herstel was langzaam maar leek goed te verlopen en de egel is uiteindelijk zelfs bij ons in winterslaap gegaan. Maar helaas bleek de egel toch te grote restschade te hebben na ontwaken uit de winterslaap en in januari moest het diertje alsnog worden geëuthanaseerd.

Natuurlijk zijn er nog veel meer mooie en ook verdrietige verhalen, en sommige egels zullen ons nog lang bijblijven. Het is mooi om te zien hoe iedereen, medewerkers, vrijwilligers en het grote publiek, meeleeft met de egels.

We zijn nu begonnen met het delen van dit soort verhalen uit de opvang.

Egels veelvuldig in het nieuws

De egels en medewerkers zijn meerdere malen in het nieuws geweest, mede doordat de egel in 2024 een veranderde IUCN-status heeft gekregen, van niet bedreigd naar bijna bedreigd. We zijn veelvuldig geïnterviewd door diverse (online) kranten, zijn op tv geweest, op YouTube en meer, met natuurlijk onze deelname aan De Grote Tuinverbouwing als hoogtepunt.

Onmisbare steun van alle kanten

Er zijn een aantal succesvolle crowdfundingsacties geweest en er zijn vele, vele, vele particuliere donaties gedaan in de vorm van geld, voeding, handdoeken, kranten, tijd en nog veel meer. Er is heel wat afgesmikkeld door de egels, met name de introductie van insecten was een succes. Ook de jaarlijkse open dag in april was weer een groot succes met veel bezoekers, goed weer en een mooie opbrengst.

Onze snippers worden sinds dit jaar mede aangeleverd door Gemiva en daar zijn we heel blij mee!

We zijn dankbaar voor alle mensen die hun tuin of project open hebben gezet voor egels die weer los mochten. We zijn hierin wel begonnen met het verbeteren van het proces voor aanmelden van deze tuinen en projecten. We proberen de aanvragers er bewust te maken dat een egelvriendelijke tuin meer is dan alleen een egelhuis en bijvoeren, dat de tuin echt vergroenen beter is voor de egels op de lange termijn (en natuurlijk ook voor andere dieren, inclusief de mens!). Zoals onze beheerder altijd zegt: tegel eruit, egel erin.

We hebben regelmatig overleg gehad met onze vaste dierenarts en met andere egel- en wildopvangcentra in binnen- en buitenland, het uitwisselen van kennis blijft onmisbaar om de egels de best mogelijke zorg en toekomst te bieden. We proberen altijd op de hoogte te blijven van de laatste wetenschappelijke onderzoeken naar egels en wat de grootste bedreigingen zijn voor egels.

En niet te vergeten ons fantastische team van vrijwilligers, zonder hen zouden we niet kunnen bestaan. Ook in hectische tijden stonden zij altijd klaar. Daarnaast hebben we weer een aantal stagiaires mogen verwelkomen die uiteraard ook hun steentje hebben bijgedragen.

Uitbreiding opvang en toekomst

In 2024 is een start gemaakt met de uitbreiding van onze opvang. We hebben een stuk grond dat bij de kinderboerderij hoorde over kunnen nemen om daar onze al eerder vermelde portocabin te plaatsen en de egeltuin uit te breiden. Onze beheerder is hier vele jaren mee bezig geweest, dus dit is een kroon op zijn werk. Het begin van een groot avontuur dat wordt vervolgd in 2025. Alles om de hoeveelheden egels die binnenkomen op te kunnen vangen en ook de kwaliteit van de zorg te verbeteren.

De toekomst van de egel is en blijft onzeker. Niet alleen onze opvang had een recordjaar qua aantal opgevangen egels, ook andere centra zien steeds meer egels binnenkomen. Gelukkig is er in Utrecht een nieuwe opvang geopend in 2024 waardoor de centra in dat gebied iets meer ruimte hebben gekregen. Daarnaast gaat de conditie van de binnen gebrachte egels al jaren achteruit. De oorzaken hiervoor zijn in Nederland niet goed onderzocht, dus we moeten uitgaan van de onderzoeken die in landen als Engeland en Duitsland worden gedaan. Verlies van leefgebied, afname biodiversiteit (minder insecten), gebruik van pesticiden lijken daar de belangrijkste oorzaken. Ook klimaatverandering en daarmee extremere weersomstandigheden zijn een uitdaging voor de egel. Het seizoen dat de jongen komen wordt verplaatst en winterslaap onderbroken door zachte winters. Overstromingen in het seizoen dat egels de jongen krijgen is bijvoorbeeld in Engeland een gevaar. Daarnaast heeft ons menselijk handelen een impact op de egel, die zich vanwege verlies van leefgebied juist steeds meer naar bewoonde gebieden verplaatst. Om daar weer een nieuwe uitdaging tegen te komen in de vorm van verstening, robotmaaiers, groenbeheer van gemeente en provincie en meer. Wellicht dat de nieuwe IUCN status nog iets kan gaan betekenen voor het financieren van onderzoeken. Een egel zou als voorbeeldsoort kunnen dienen om te kijken hoe het gesteld is met de biodiversiteit vanwege hun dieet, de chemische belasting op de natuur door gebruik van pesticiden, rodenticiden en lozing van o.a. stoffen als PFAS in het milieu.

Wij gaan in ieder geval onvermoeid door om de egels die onze hulp nodig hebben op te vangen en ons streven zal altijd blijven om zoveel mogelijk egels weer gezond uit te zetten, en daarnaast bewustwording creëren over hoe we de egel op de lange termijn echt kunnen helpen.

Wil jij helpen? Als je je hulp meer concreet wil maken, dan hebben we regelmatig plaats voor nieuwe vrijwilligers.

Als je niet kunt helpen met tijd, egels verzorgen kost veel geld, iedere bijdrage hiervoor is meer dan welkom, eenmalig of structureel:

Help de egels