Lente!

De natuur ontwaakt

Overal in de natuur zijn de eerste tekenen van lente zichtbaar. Crocussen staan in bloei, struiken en bomen zitten vol knoppen en vogels zingen weer uit volle borst. Ook de eerste hommelkoninginnen komen uit de grond om een nestplek te zoeken, en andere overwinterde insecten worden langzaam actief.

En ja, ook de egels beginnen voorzichtig wakker te worden.

Hoe worden egels wakker uit hun winterslaap?

Egels zetten zichzelf tijdens de winter in een soort “energiebesparingsstand”. Het ontwaken daaruit is een geleidelijk proces. Ze zetten dus geen wekker die op een bepaalde datum afgaat.

Hoe snel een egel wakker wordt, hangt af van verschillende factoren:

• de lengte van de dagen

• buitentemperatuur

• weersomstandigheden

• de hoeveelheid vetreserves

• het beschikbare voedsel

Sommige egels worden al vroeg wakker, terwijl andere pas in mei weer actief worden. En als het daarna opnieuw kouder wordt, kunnen ze zelfs nog tijdelijk terugkeren naar hun slaapnest.

Wanneer ze eenmaal wakker zijn, warmen ze hun lichaam langzaam op en gaan ze voorzichtig op verkenning. Maar één ding staat voorop: eten. Tijdens de winterslaap kunnen egels tot wel 30% van hun lichaamsgewicht verliezen, dus hun eerste prioriteit is simpelweg genoeg voedsel vinden.

De ongewenste voorjaarsschoonmaak

Juist in deze kwetsbare periode ontstaat een probleem door een typisch menselijke gewoonte: de voorjaarsschoonmaak.

Binnen is dat logisch: ramen open, frisse lucht binnen, oude rommel eruit. Maar buiten gebeurt hetzelfde, en dat is voor de natuur vaak veel te vroeg.

In bladerhopen, afgestorven plantenresten en compost leven namelijk:

• overwinterende insecten

• andere kleine dieren

• én slapende egels

Wanneer tuinen worden opgeruimd, composthopen worden omgespit of gemeenten met machines groen verwijderen, kunnen egels wakker worden gemaakt terwijl ze daar nog niet klaar voor zijn. Soms met ernstige gevolgen.

We kregen zelfs al half februari een egel binnen die gewond was geraakt door een bosmaaier. Stel je voor: je ligt nog diep in winterslaap en ineens komt er een machine die een abrupt einde aan je slaap maakt en waarschijnlijk ook je leven.

Daarnaast verdwijnt met al die “rommel” ook het voedselaanbod voor egels. In het vroege voorjaar is voedsel al schaars, en door het opruimen wordt het nóg moeilijker om iets te vinden.

Gevolgen voor egels

Te vroeg wakker worden kan grote gevolgen hebben.

Wanneer egels te snel opwarmen, kunnen ze hartritmestoornissen krijgen die zelfs tot een hartstilstand kunnen leiden. Bovendien moeten ze vaak grotere afstanden afleggen om voedsel te vinden, soms via drukke wegen. Dat kost veel energie, terwijl ze al zo verzwakt zijn.

In deze periode zijn egels daarom extra kwetsbaar.

Zo kun jij egels helpen

Gelukkig zijn er verschillende dingen die je kunt doen om egels in deze periode te ondersteunen:

• Wacht met opruimen
  • Laat bladeren, plantenresten en andere natuurlijke materialen nog even liggen. Zo krijgen insecten én egels de kans om rustig wakker te worden. Besef dat rommel juist goed is, het is de schatkamer van de natuur. En kun je later genieten van meer groei, bloei en leven.
• Controleer bladerhopen
  • Natuurlijke nesten zijn soms moeilijk te herkennen. Zie je een bladerhoop met een kleine opening? Dan kan daar een egel in zitten.

• Laat egelhuizen met rust
  • Denk je dat er een egel in je egelhuis slaapt? Laat het huis met rust.
    Wil je weten of de egel al wakker is? Leg bijvoorbeeld wat takjes of papiersnippers voor de opening. Zijn ze de volgende ochtend weg, dan is de kans groot dat de egel actief is. Een wildcamera kan dit natuurlijk ook laten zien.
• Zorg voor voedsel en water
  • Je kunt egels helpen door graanvrije kittenbrokjes en vers water neer te zetten. Dit is een goede aanvulling wanneer er nog weinig natuurlijk voedsel is. Zet niet te veel neer; overvoeren kan ook problemen geven.
• Maak je tuin insectvriendelijk
  • Zorg voor planten die gedurende het hele jaar insecten aantrekken. Veel tuinen zijn in de zomer rijk aan voedsel, maar in het vroege voorjaar en najaar juist arm. Laat bijvoorbeeld paardenbloemen, brandnetels, madeliefjes en meer nog even staan. Ze zijn belangrijk voor de eerste insecten van het seizoen.

Verstoor je per ongeluk een slapende egel?

Dek het nest weer voorzichtig toe en laat het met rust. Lukt dat niet, neem dan contact op met een egelopvang voor advies.

Zie je overdag een zwakke of wankelende egel rondlopen? Dan heeft het dier waarschijnlijk hulp nodig en moet het naar een opvang. Probeer niet zelf voor de egel te zorgen.

Hoe gaat het in de opvang?

Ook in onze opvang worden de egels langzaam wakker. Sommige egels hebben de winter geslapen in koude binnenverblijven of in buitenverblijven. Egels die binnen zitten worden meestal eerder actief, simpelweg omdat het daar warmer is.

Wanneer een egel volledig wakker is, krijgt hij eerst de tijd om aan te sterken en op gewicht te komen. Daarna bekijken we of hij weer uitgezet kan worden in de natuur.

In het begin plaatsen we egels vaak in tuinen waar ze bijgevoerd worden. Later in het seizoen, wanneer er weer voldoende insecten zijn, kunnen ze ook op andere plekken worden uitgezet.

Gezonde egels komen bij ons vaak snel aan, omdat ze toegang hebben tot voldoende voedsel.

Extra ondersteuning

Om de egels extra te ondersteunen, willen we dit jaar ook kruidenthee aanbieden. Deze kan helpen bij het herstel en het versterken van de weerstand.

Voor de aanschaf van een goede voorraad gedroogde kruiden hebben we een crowdfunding opgezet, zodat we hier het hele jaar gebruik van kunnen maken. Ook egels die verzwakt bij ons binnenkomen, kunnen hiervan profiteren.

Deze crowdfunding kun je hier vinden.

Blijf ons volgen

Wil je meer weten over egels en het werk van onze opvang? Volg ons dan op Facebook en Instagram. Daar delen we regelmatig nieuws en onze populaire “Wist je dat woensdag” met leuke en interessante weetjes over dit bijzondere dier.

We zoeken momenteel ook nieuwe vrijwilligers voor de egelzorg en de balie. Ook extra handjes voor het schoonmaken van de algemene ruimtes zijn welkom. Wil je egels direct helpen? Meld je hier aan of neem contact met ons op via email.

Niet vergeten: Open dag!

Noteer alvast in je agenda: 11 april is onze jaarlijkse open dag!

Kom langs, leer meer over egels en het werk van de opvang, en ontdek hoe je zelf kunt bijdragen aan een egelvriendelijke omgeving.