Europapa! Waarom we groot moeten denken over dieren en wetten

Europa, best belangrijk...

'Europa, best belangrijk' - dat was de slogan waarmee de Nederlandse regering kiezers in 2005 opriep om vooral voor de (omstreden) Europese Grondwet te stemmen. Ik herinner me nog dat ik toevallig op het Plein bij de Tweede Kamer zat, toen leden van het toenmalige kabinet de terrasbezoekers in het kader van deze actie kwamen trakteren op een flyer. Ik signaleerde premier Balkenende, voort struikelend tussen lege terrasstoelen en -tafeltjes. Niet alleen de premier struikelde. Nederland stemde uiteindelijk tégen de Europese Grondwet. Er kwam achteraf veel kritiek op de slogan: Te onderkoeld, en getuigend van te weinig urgentie. Best pijnlijk.

Wettenfabriek

De Europese Unie, dat is wat je noemt een échte wettenfabriek. Al tijdens mijn studie Europees Recht werd landbouw aangehaald als hét voorbeeld van een onderwerp waarop zeker 80-90% van al 'onze' wetgeving een herkomst had in Brussel. Ik noem er even geen jaartal bij, maar we betaalden nog in guldens.

Sindsdien is het belang van Europese wetgeving alleen maar toegenomen. Misschien gaat dit 'droge feit' op haar beurt wat meer leven, als ik je vertel dat dit zeker ook het geval is voor wetgeving over dieren. Onze regels over proefdieren worden 1-op-1 voorgeschreven vanuit Brussel. Regels over de bestrijding van invasieve exoten, plaagdieren, of het gebruik van pesticiden: EU.

Natuurbescherming, en bijvoorbeeld de regels die natuurgebieden verbinden, of de strikte bescherming van inheemse vogels? We volgen Brussel. De beschermde status van de naar Nederland terugkerende wolf, waarover hier zoveel te doen is? Bron: Europa.

Van oudsher zijn zeker juist ook regels voor dieren uit de veehouderij voor een belangrijk deel afkomstig uit Brussel. De Europese Unie had van oorsprong namelijk tot doel om de interne, vrije markt te reguleren, en daar maken landbouw en veehouderij nu eenmaal een belangrijk onderdeel van uit. Het veilig stellen van de Europese voedselvoorziening was zelfs een van de belangrijkste redenen om de Europese samenwerking te beginnen. De tijd dat de EU belachelijk werd gemaakt omdat zij zich bezighield met regels over de 'rechtheid', lengte en vorm van komkommers -geen grapje- ligt daarbij echt al lang achter ons.

Inmiddels ziet de EU in, dat bijvoorbeeld ook de handel en fok van honden en katten duidelijk een internationale dimensie heeft. Denk ook aan letterlijk en figuurlijk 'grensoverschrijdende' malafide praktijken die daarbij helaas aan de orde zijn. Momenteel werkt men in Brussel dan ook noest aan regels die deze honden- en kattenhandel beter moet inkaderen. Kortom, we moeten vooral niet ‘klein’ en nationaal denken over dierenwelzijn, maar groot. Het onderwerp heeft duidelijk een EU-context die ons kikkerlandje overstijgt.

Vanuit mijn werk als jurist bij de Dierenbescherming bekeken, betekent dit ook, dat de nationale- en internationale (EU-)wetgeving voor mij echt twee communicerende vaten zijn. Het één loopt naadloos over in het ander. Brussel is voor mij vaak dichter bij dan Den Haag. Sommige collega's verdenken mij ervan dat ik 'heel vaak' letterlijk in Brussel ben. Dat valt best mee (of tegen). Zeker sinds de corona-periode zijn overleggen met Europese collega's meestal via Zoom. Het 'zoemt' dan na afloop overigens ook wel eens in mijn hoofd van alle Pan-Europese accenten die ik via mijn koptelefoon tot mij heb mogen nemen.

Euro-pa-pa-pletsj

Wat me eraan doet denken, dat Joost Klein zijn inzending 'Europapa' voor het Eurovisiesongfestival presenteerde op precies dezelfde dag dat onze Europese koepel Eurogroup for Animals haar ‘Vote for Animals’-campagne lanceerde met oog op de Europese verkiezingen in juni. Best toevallig.

Als ons kabinet in 2005 met evenveel elan -laat staan muzikaliteit- was opgekomen voor de Europese Grondwet, dan was het vermoed ik met de beoogde uitslag 'best goed' gekomen.

In haar campagne werkt Eurogroup for Animals met een zogeheten 'pledge' (spreek uit: 'pletsj'). Wij kennen dat middel in de Nederlandse politiek iets minder goed. Het komt er op neer, dat de kandidaat-Europarlementariërs wordt gevraagd openlijk een manifest te onderschrijven en zich in te zetten voor de realisatie hiervan als ze eenmaal zijn verkozen.

In dit geval gaat het om 10 concrete zaken die van groot belang zijn voor dieren, en die (kunnen) worden geregeld in de EU. Kijk vooral op de website en roep zelf ook Nederlandse politieke kandidaten op tot ondertekening.

Ik noem hier alvast even dat bijvoorbeeld wordt opgeroepen tot onder meer: Regels die het dierenleed tijdens diertransporten stoppen, betere regels voor de bescherming van wilde dieren, een versnelling van de transitie naar proefdiervrij onderzoek, een Europa-breed verbod op bontproductie, en de komst van een EU-commissaris met 'dierenwelzijn' in de portefeuille.

Voer voor verbetering

Ik licht er één willekeurig speerpunt als voorbeeld verder uit: Het verbeteren van de voedselproductie voor mens, dier en voor onze planeet.

Oké, toegegeven, helemaal 'willekeurig' is dit voorbeeld niet. Bij het brainstormen over onze verkiezingsblogs heb ik geloof ik richting onze communicatie-afdeling iets vaags gemaild over 'harmonisatie op de interne markt + landbouwproducten', waarna feilloos werd samengevat en geconcludeerd in een Excel-bestandje dat Léon 'dus' begin april iets zou gaan schrijven over de EU, dieren en voedsel. Een verplicht nummertje dus. Terwijl ik niet per se onze grootste expert ben op voedselgebied. Best lastig.

Ik pak de 'pledge' er dus gewoon maar even bij, lees je met me mee? Het gaat om een oproep 'voor voedselproductie die gezonder en duurzamer is' en die 'beter is voor ons, de dieren en de planeet'. Dat gaat ons allemaal nogal aan lijkt me, toch?

Er moet daartoe 'zonder vertraging wetgeving komen die ambitieus en vooruitstrevend is', waar (gebleken uit onderzoek) 'miljoenen EU-burgers om vragen'. Mensen beschermen is dieren beschermen en andersom, komt in me op als ik dit lees.

Specifiek voor dierenwelzijn wordt onder meer verlangd 'betere welzijnsregels voor alle diersoorten', 'vergeet daarbij geen soorten!', en 'denk ook aan vissen, kalkoenen, melkkoeien en konijnen'. Klopt, er zijn veel diersoorten die op grote schaal in de EU geproduceerd worden, maar die zonder goede -geharmoniseerde- regels op de EU-markt komen. De EU-consumenten zijn zich meestal totaal niet van bewust als zij keuzes maken in het supermarktschap.

Ook voor soorten waar al wel regels voor gelden wordt een lans gebroken, zo lees ik. Voor 'kippen en kuikens moet het beter' en 'er moet binnen 5 jaar een einde komen aan het houden van dieren in kooisystemen'. Dit laatste punt herken ik uit de media, want daar heeft Eurogroup for Animals een groot(s) en succesvol Europees burgerinitiatief voor gevoerd. Echter het daadwerkelijk uitfaseren van kooien (in jargon: 'End the Cage Age'!) blijft vooralsnog helaas uit.

Dit lijkt me duidelijk. Het doet er nogal toe voor vele, vele miljoenen dieren, overal in Europa, die onderdeel zijn gemaakt van het voedselsysteem op onze interne EU-markt.

Europa, daar zit muziek in voor dieren

Het is nogal wat. Nu ik dat zo eens doorloop, ben ik geneigd te concluderen dat Europa en dus ook de Europese verkiezingen nogal 'enorm belangrijk' zijn voor de dieren, en dus zeker óók voor de dieren die de Europese burgers tot voedsel dienen. Ik heb echter geleerd van de slogan 'best belangrijk' uit 2005, dus ik zoek naar een term, die de urgentie pas écht voldoende uitdrukt.

Heb er over nagedacht. Uit de filmklassieker Mary Poppin (1964) komt het bekende liedje met het nog bekendere titelwoord 'supercalifragilisticexpialidocious'. Een samengesteld, bestaand (!) Engels woord dat uitdrukt dat iets 'echt helemaal fantastisch' is ('extremely good').

In diezelfde sfeer zou ik willen voorstellen, en dan ook meteen maar dat Joost Klein hier in het belang van dierenwelzijn een housebeat onder zet en er een Europese wereldhit van maakt:

EU-wetgeving is voor dierenwelzijn, en zeker ook voor dieren die betrokken zijn bij de Europese voedselproductie, écht 'superdupermegahyperextremafors' belangrijk!!!

Check vooral nog even de actie ‘Vote for Animals’, en ga stemmen voor het Europees Parlement in juni. Jouw stem doet er toe, ook voor dierenwelzijn!