Rechtszaak over positieflijst: staat dierenwelzijn nog voorop?

Bijzondere dieren spreken tot de verbeelding

Ook ik kan me verwonderen over al het moois dat de natuur heeft voortgebracht: bijzondere dieren spreken tot de verbeelding. Toch vind ik dierenwelzijn áltijd belangrijker dan mijn eigen verwondering. Ik zie deze dieren liever in hun natuurlijke leefomgeving, waar ze thuis horen. Gelukkig is daarom vorig jaar de huis- en hobbydierenlijst voor zoogdieren van kracht geworden. Hiermee wordt bepaald welke diersoorten als huisdier mogen worden gehouden. Hard nodig wat mij betreft, maar helaas hebben meerdere organisaties hier een bezwaar tegen ingediend. Vandaag staan ze voor de rechter.

Huis- en hobbydierenlijst

Wat houdt de huis- en hobbydierenlijst precies in? Het gaat hier om een zogenaamde positieflijst. Hierop staan dieren die op wetenschappelijke basis geschikt zijn bevonden om als huis- of hobbydier te worden gehouden. Alle dieren die níét op de lijst staan, zijn dus verboden. Ook andere landen in Europa, zoals België, Luxemburg, Italië en Cyprus werken met positieflijsten. In Nederland werd al begin jaren '90 in de wet vastgelegd dat deze lijst er moest komen. Samen met Stichting AAP en andere organisaties hebben we er jarenlang voor gepleit en op 1 juli 2024 trad dan eindelijk de lijst voor zoogdieren in werking. Deze lijst is dus alleen voor zoogdieren, terwijl de problemen zich daar uiteraard niet toe beperken. Er komen in ieder geval ook lijsten voor reptielen en vogels. Laten we hopen dat dat niet weer 30 jaar op zich laat wachten...

Waarom een positieflijst?

Waarom is er een huis- en hobbydierenlijst nodig? De meeste mensen snappen wel dat een cheeta op het voeteneinde van je bed geen goed idee is, maar van zijn verre neefje de serval staat niemand raar te kijken. Terwijl dat ook gewoon een wild dier is met hele complexe behoeften. En dit is slechts één voorbeeld. Door trends op TikTok of andere sociale media worden de gekste dieren als huisdier gehouden. Terwijl het dus erg moeilijk is om voor deze dieren te zorgen, bijvoorbeeld doordat ze veel ruimte nodig hebben, uit een heel ander klimaat komen of doordat ze ingewikkelde sociale behoeften hebben. Mensen beseffen vaak niet hoe lastig, en in veel gevallen gewoonweg onmogelijk, het is om goed aan al deze behoeften te voldoen. Er ontstaat zo een groot risico op welzijnsproblemen. Suikereekhoorns komen bijvoorbeeld uit een (sub)tropisch klimaat, hebben in het wild een leefgebied tot wel 4,7 hectare, leven hoog in bomen en zijn nachtdieren. Ik zou niet weten hoe ik dit in mijn huis zou moeten realiseren. Het gaat er niet alleen om dat ik niet weet hoe je goed voor deze dieren kunt zorgen, maar ook dat er in het algemeen voor veel diersoorten weinig bekend is. De gemiddelde dierenarts heeft geen idee wat hij of zij met een stokstaartje aan moet. Ook is voeding of huisvesting niet verkrijgbaar bij de lokale dierenspeciaalzaak en een capibara gaat niet in een caviahok passen.

Dieren uit het wild halen niet zonder risico

Veel van deze bijzondere huisdieren worden direct uit het wild gehaald. Deze wildvangst is allereerst zeer stressvol en mogelijk schadelijk voor het dier zelf. Daarnaast heeft het ook grote gevolgen voor de leefomgeving en andere dieren. De omgeving wordt vernield en andere dieren worden verstoord, verwond of zelfs gedood. Er zijn hele diersoorten en populaties tot op de rand van uitsterven gebracht door de vangst van wilde dieren om als huisdier te houden. Als de dieren eenmaal gevangen zijn, is het nog lang niet voorbij. Een lange, uitputtende reis naar de andere kant van de wereld volgt, waarbij een groot deel het niet overleeft. In sommige gevallen gaat meer dan 90% onderweg dood. Voor elk dier dat levend zijn eindbestemming bereikt, zijn er 9 extra gevangen en doodgegaan. Ook voor de Nederlandse natuur zijn er vervolgens gevaren als dieren ontsnappen of worden vrijgelaten. De goudvis en de halsbandparkiet doen het bijvoorbeeld zo goed in onze natuur dat ze een bedreiging vormen voor de inheemse diersoorten.

Exotische huisdieren kunnen bovendien een gevaar zijn voor je eigen gezondheid en veiligheid. De dieren kunnen zoönosen bij zich dragen, dit zijn ziektes waar ook mensen ziek van kunnen worden. Covid-19 is een voorbeeld dat iedereen wel kent. Andere soorten zijn in staat mensen ernstig te verwonden. Deze dieren zijn niet alleen gevaarlijk voor de eigenaar. Regelmatig horen we in het nieuws over een ontsnapte slang of serval. Ik zou niet graag oog in oog staan met deze katachtige van gemiddeld 12 kilogram met vlijmscherpe klauwen en tanden als ik een blokje omga.

Waarom geen negatieflijst?

De tegenstanders van de positieflijst vinden een negatieflijst een betere oplossing. Op een negatieflijst staan alle dieren die niet gehouden mogen worden en daarmee loop je eigenlijk altijd achter de feiten aan. In totaal zijn er wereldwijd ongeveer 6500 zoogdiersoorten bekend. Voor de huidige positieflijst zijn ruim 300 soorten beoordeeld. Diersoorten die niet beoordeeld zijn, staan niet op de positieflijst en mogen niet worden gehouden. Als er met een negatieflijst wordt gewerkt, is het omgekeerde het geval. Dieren die níét beoordeeld zijn, staan niet op de lijst en mogen dus wel worden gehouden. Gezien het grote aantal zoogdiersoorten ter wereld, kan men bij een verbod op de ene diersoort altijd uitwijken naar een diersoort die nog niet beoordeeld is. Er is maar één trend op TikTok voor nodig.

Duimen voor dierenwelzijn

De huis- en hobbydierenlijst voor zoogdieren is dus een goede en cruciale stap om dierenwelzijn te verbeteren. Het voorkomt dat er dieren als huisdier worden gehouden die hier niet geschikt voor zijn. Daarmee wordt veel dierenleed voorkomen. Als de bezwaren gegrond worden verklaard, wordt dierenwelzijn weer ondergeschikt gemaakt aan de behoefte tot verwondering van de mens. Laten we hopen dat het niet zover komt, zodat het belang van de dieren op de eerste plaats blijft staan! Duim je mee?