Stop de kooien? Europa is aan zet

Mede-indiener van het burgerinitiatief Compassion in World Farming startte zelfs een rechtszaak tegen de Europese Commissie om te zorgen dat er een wetsvoorstel komt. Minister Adema heeft zich al eerder, samen met andere Noordwest-Europese landen, als voorstander van een uitfasering van kooien uitgesproken. Wij roepen hem, Nederlandse Europarlementariërs en hun opvolgers op om de urgentie hiervan te blijven benadrukken, en de Europese Commissie te vragen met een ambitieus voorstel te komen.

Kooihuisvesting

Het uitvoeren van natuurlijk gedrag, zoals scharrelen of wroeten, is essentieel voor een dierwaardige veehouderij. Kooihuisvesting is huisvesting die dieren sterk beperkt in hun natuurlijk gedrag. Bepaalde soorten kooihuisvesting zijn de afgelopen decennia gelukkig al verboden in de EU: de legbatterij voor leghennen, individuele huisvesting voor dragende zeugen en kalverkisten. Maar nog steeds worden in de EU vele miljoenen dieren in kooisystemen gehouden. Ook in Nederland komen kooisystemen nog voor. Wel werd recent een wetswijziging aangenomen, waarin expliciet wordt gemaakt dat kooihuisvesting niet past binnen een dierwaardige veehouderij. Wanneer deze dan precies verboden worden moet echter nog worden uitgewerkt in nadere wetgeving (Algemene maatregelen van bestuur).

Voldoende alternatieven

Doordat dieren in kooien hun natuurlijk gedrag niet kunnen uitvoeren, ervaren ze vaak stress en frustratie. Zo kunnen leghennen in kooisystemen niet scharrelen, omdat er geen of onvoldoende strooisel aanwezig is en de ruimte beperkt. Zeugen in kraamboxen zijn niet in staat om hun natuurlijke nestbouwgedrag te vertonen, en nadat ze biggen hebben gekregen kunnen ze hun moedergedrag niet goed uiten. Kalveren in individuele huisvestingen hebben te weinig ruimte om te rennen en spelen, en kunnen onvoldoende sociaal gedrag vertonen.

Het goede nieuws is dat er voldoende alternatieve systemen beschikbaar zijn, die ook al volop in de praktijk worden gebruikt. Scharrelhuisvesting voor leghennen is in Noordwest-Europese landen al meer gangbaar dan kooisystemen. Vrijloopkraamhokken voor zeugen worden op kleinere schaal toegepast, maar ook hiermee is inmiddels al de nodige praktijkervaring. Kalveren op melkveebedrijven in groepjes huisvesten in plaats van individueel is een voorwaarde onder het Beter Leven keurmerk. De beschikbaarheid van de systemen vormt dus gelukkig geen hindernis voor het omschakelen naar niet-kooisystemen. De kosten voor deze systemen liggen vaak iets hoger, maar dit kan worden terugverdiend in een concept of keten. En als de kooien EU-breed worden uitgefaseerd, hoeven Nederlandse veehouders niet te concurreren met collega’s in andere landen, die nog tegen lagere kosten kunnen produceren.

Nederland als koploper

In het verleden is Nederland koploper geweest met het uitfaseren van huisvesting die dieren in hun behoeften beperkt. Zo zijn sinds 2021 verrijkte kooien voor leghennen verboden, en worden zeugen in Nederland na de inseminatie maximaal 4 dagen (tegenover 4 weken in de EU) individueel gehuisvest voordat ze weer de groep in mogen. Ook in de omschakeling van kooi- naar scharrelsystemen voor leghennen en het invoeren van groepshuisvesting voor kalveren nam Nederland rond de eeuwwisseling het voortouw.

Nu dreigen we op sommige punten ingehaald te worden door landen om ons heen. Zo worden kraamboxen voor zeugen in Duitsland verboden vanaf 2035, en ook Denemarken heeft recent een dergelijke afspraak gemaakt. Koloniekooien voor leghennen zijn in Duitsland al verboden, en ook Denemarken wil kooisystemen uiterlijk in 2035 verbieden. We hopen dan ook dat Nederland snel volgt en ook deze koers gaat volgen, en meer met deze Noordwest-Europese landen gaat samenwerken om kooisystemen zo snel mogelijk uit te faseren. Dat is positief voor de dieren, en voor de Nederlandse veehouders die al in alternatieve systemen hebben geïnvesteerd.

Natuurlijk is alleen het uitfaseren van kooihuisvesting niet voldoende om te komen tot een dierwaardige veehouderij. Lees meer over de benodigde herziening van de EU-dierenwelzijnswetgeving in volgende blogs en ontdek waarom het zo belangrijk is om op 6 juni naar de stembus te gaan voor de Europese verkiezingen.