Vogelgriepuitbraken eisen zware tol van dieren en hulpverleners

De afgelopen maanden zijn meerdere pluimveebedrijven in ons land getroffen door uitbraken, waarbij tienduizenden dieren werden geruimd. In het Gelderse Putten werd een biologisch leghennenbedrijf geruimd: circa 23.000 kippen werden gedood. In het Friese Blije werden ongeveer 63.000 kippen van een vleeskuikenbedrijf geruimd. En in Idsegahuizum werden 37.000 kippen van een legbedrijf gedood.

Watervogels en dichtheid pluimveebedrijven vormen risico

Vogelgriep komt veel voor bij in het wild levende vogels, met name watervogels die langs de kustgebieden trekken. Bekijk je de kaart van Nederland, dan is Friesland een van de hotspots. Friesland is een waterrijke provincie, die veel wilde watervogels aantrekt, en ligt op een belangrijke route voor trekvogels. In de herfst en winter komen veel vogels uit Noord- en Oost-Europa naar Nederland om te overwinteren. Zij kunnen het virus meenemen en verspreiden. Verder zijn er in Friesland relatief veel pluimveebedrijven. Dit vergroot het risico op besmettingen, vooral als wilde vogels in contact komen met gehouden pluimvee. Ook de weersomstandigheden spelen een rol. Koud en nat weer zorgt ervoor dat het virus langer in het milieu kan overleven, waardoor de kans op verspreiding groter is. Het opruimen van zieke en dode vogels is van groot belang om verdere verspreiding zoveel mogelijk tegen te gaan.

Vogelgriep houdt dierenambulances bezig

Bij onze dierenambulances, en met name die in Noord-Nederland, kwamen de afgelopen maanden dagelijks vele meldingen binnen van zieke en dode vogels. Met name brandganzen, maar ook zwanen, reigers, roofvogels, meeuwen en zo nu en dan een kievit. De nog levende dieren moeten allemaal ingeslapen worden en daarna afgevoerd. Dit is zeer arbeidsintensief en prijzig. De vrijwilligers moeten beschermende kleding aan- en uittrekken en na afloop de dierenambulance desinfecteren. Bovendien kunnen er geen andere dieren worden vervoerd als er vogelgriepslachtoffers in de bus zitten. Dierenambulance De Meren (Friesland) heeft inmiddels extra vervoersbakken besteld om de grote aantallen zieke vogels aan te kunnen. In januari vervoerde deze dierenambulance 206 zieke vogels naar de dierenarts.

Bron: Dierenambulancemedewerker Wieteke van den Berg

Ook mentaal is het zwaar. Dag in dag uit dode vogels in het veld zien liggen, zieke vogels vervoeren en laten inslapen; het is zeer demotiverend voor de ambulancevrijwilligers. Een aantal van hen overweegt te stoppen met het werk. Coördinator Annemay Bock: “De vrijwilligers zijn zelfs blij als ze een melding van een dode kat of een verdwaalde kitten krijgen, omdat het even wat anders is. Het is vreselijk. Ik hoop van harte dat dit snel voorbij is of dat we geen vogelgriepslachtoffers meer hoeven op te halen. In april begint daarnaast het drukke seizoen weer, dan hebben we onze handen vol aan 'normale' meldingen.” Inherent aan het werk bij een dierenambulance is dat je weleens een dier moet laten inslapen. Maar iedere dienst opnieuw, zoveel dieren, dat trekt een zware wissel op de medewerkers.

Risico voor huisdieren maar ook voor mensen

Daarbij maken ze zich zorgen over het risico dat ze ongewild de ziekte meebrengen naar huis en wellicht overbrengen op hun eigen huisdieren. Hoewel de kans op besmetting bij zoogdieren (waaronder ook honden en katten) klein is, kunnen ook zij het virus oplopen en er ziek van worden, meestal door het eten van een besmette (dode) vogel. Onlangs werd in ons land een besmette vos aangetroffen. Uit het meest recente onderzoek is gebleken dat huiskatten en huishonden minder risico lopen op blootstelling aan het vogelgriepvirus dan zwerfkatten en jachthonden. Wel wordt geadviseerd om in vogelgriepgebied katten zoveel mogelijk binnen te houden en honden aan te lijnen.

In de Verenigde Staten is sinds afgelopen jaar een uitbraak onder koeien. En ook mensen kunnen ziek worden, zo blijkt uit de tientallen besmette mensen in de Verenigde Staten. Meestal zijn de symptomen mild, maar in de staat Louisiana is toch een man overleden aan de gevolgen van vogelgriep.

Vogelgriep is een zoönose: een ziekte die kan overgaan van dier op mens. De kans dat mensen besmet raken is nu nog zeer klein, maar het is wél mogelijk. Zeker bij mensen die veel contact hebben met besmette dieren. Het RIVM adviseert dode vogels niet aan te raken met blote handen. Mensen die veel in aanraking komen met zieke dieren, wordt geadviseerd een griepprik te halen. Dit verkleint de kans dat mensen tegelijkertijd vogelgriep én gewone griep krijgen, waardoor er minder kans is op een mutatie van het virus waardoor dit van mens op mens overdraagbaar wordt. Het nadeel is wel dat mensen dit zelf moeten regelen met de huisarts en dat ze zelf voor de kosten opdraaien.

Bescherming voor vrijwilligers

Minister Wiersma van LVVN gaf onlangs aan de situatie nog niet ernstig genoeg te vinden om extra geld beschikbaar te stellen voor beschermende maatregelen. “De overheid is geen pinpas”, zei ze. Een klap in het gezicht van al die vrijwilligers, die de ondankbare taak op zich nemen om vrijwillig besmette dieren op te halen en zo helpen voorkomen dat de ziekte zich nog verder verspreidt en een gevaar gaat vormen voor andere wilde dieren, voor de pluimveesector en voor de volksgezondheid. Dit zou de overheid toch aan het hart moeten gaan.

De Dierenbescherming vindt dat de overheid ruimhartiger middelen beschikbaar moet stellen ter bescherming van de vrijwilligers. Ook moet de drempel worden verlaagd om een griepvaccin te halen. De griepprik zou gratis beschikbaar moeten zijn voor mensen die veel in aanraking komen met vogelgriepslachtoffers.

Pak vogelgriep aan!

Wij willen dat er meer gedaan wordt ter voorkoming van vogelgriep. En uitbraken moeten diervriendelijker worden bestreden. In plaats van het ruimen en doden van tienduizenden gezonde dieren, moeten diervriendelijke maatregelen worden getroffen. Denk hierbij aan het preventief vaccineren van vogels en het weren van pluimveebedrijven uit risicogebieden, zoals waterrijke gebieden en gebieden waar de concentratie pluimveebedrijven zeer hoog is. Op die manier kan het virus zich minder makkelijk verspreiden. Nu zijn we vooral bezig met symptoombestrijding terwijl voorkomen nog altijd beter is dan genezen.

meer LEZEN over vogelgriep?