Wat doe je als er een gewond dier op de snelweg ligt?
Wieteke van den Berg - Medewerker Dierenambulance De Meren
Wieteke (medewerker Dierenambulance De Meren) krijgt een melding binnen over een reiger die ogenschijnlijk gewond langs de kant van een drukke weg zit. “Hij vliegt niet meer weg?” vraagt ze aan de beller. Ze krabbelt ondertussen het nummer van de weg en het hectometerpaaltje op een kladblokje. “Dit is in eerste instantie een melding voor Rijkswaterstaat”, informeert ze haar collega. “Zij moeten de weg eerst afzetten, voordat de reiger veilig opgehaald kan worden.”
Het komt geregeld voor dat Rijkswaterstaat om hulp van de dierenambulance vraagt of andersom. Daarom is het geen toeval dat Wieteke en haar collega’s deze dag een training volgen om zo veilig mogelijk op drukke wegen dieren in nood te kunnen helpen. Maar eerst moet zij samen met bijrijder Shalana de dierenambulance grondig reinigen: “We hebben vanmorgen een vogelgriepslachtoffer opgehaald.” Bewapend met emmers en ontsmettingsmiddelen verlaten ze het pand.
Te gevoelig?
“Ik was vroeger al erg begaan met dieren. Ik wilde ze aaien en knuffelen. En ik wilde zielige vogeltjes redden”, vertelt Wieteke. “Ik stootte vooral ‘ooohhhs’ en ‘aaaahs’ uit als ik dieren zag. Het werken op de dierenambulance leek me daarom te heftig.” Wieteke schrobt ondertussen de vervoersbox schoon, terwijl Shalana de deuren afneemt. "Maar door de jaren heen is mijn houding veranderd. En ook mijn visie op dieren: hoe wij mensen daarmee omgaan, hoeveel leed er schuilgaat. Dat moet en kan anders. Die visie, 'je eet geen dieren, je helpt ze', is nu op mijn lijf geschreven. Ik ben een groot natuur- en dierliefhebber, ik ben veel in de natuur te vinden en leer er graag over. Ik eet plantaardig en vind het onze taak om kwetsbare dieren te helpen." Ze wisselde haar hulp bij het dierenasiel in de zomer van 2020 toch in voor dierenambulancewerk: "Na een vervelende periode in mijn leven, besloot ik ervoor te gaan." De dierenambulance bleef door haar hoofd spoken. "Ik dacht, 'als je het niet probeert, weet je het nooit." Een goede beslissing, want Wieteke is er nog steeds en voorlopig niet van plan te stoppen.
Wieteke en Shalana gooien de ambulancedeuren dicht en bergen de schoonmaakspullen op. Langzaamaan druppelen hun collega’s binnen bij het pand van Dierenambulance De Meren. Trainer Henri zet een miniatuursnelweg klaar en parkeert een stel voertuigen. Als hij enkele dieren installeert, trekt hij de aandacht. Een paar dierenambulancemedewerkers naderen het schouwspel en bekijken de dieren van dichtbij. ‘Aaach, er is zelfs een egeltje bij’, ‘Kijk, daar heb je het al… een kat op de weg.’ Henri wuift de medewerkers mee naar de andere kant van de ruimte. “We starten met een informatief gedeelte”, zegt hij. Wieteke en Shalana nemen plaats op de voorste rij.
Samenwerken met hulpdiensten
Henri stelt zichzelf voor en legt uit dat het belangrijk is om góed samen te werken met Rijkswaterstaat. Wie de regels kent en wie zich houdt aan de afspraken, gaat veilig en efficiënt te werk. Het lijkt allemaal vrij simpel: Rijkswaterstaat zet zo nodig een weg af, zodat de dierenambulance erbij kan en het dier ophaalt: et voilà, klaar is Kees. Maar zo eenvoudig is het meestal niet. Want wat als het dier nog rondloopt op meerdere rijbanen? Of wat als er ook een ongeval heeft plaatsgevonden en de ambulance, brandweer en/of politie ook ruimte opeisen? Waar en wanneer mag de dierenambulance komen kijken? Welke zwaailichten gebruik je op de vluchtstrook? Welk kleur hesje mag je wel/niet aan? De dierenambulancemedewerkers leren alle details.
“Omdat Rijkswaterstaat ons geen toestemming gaf om op een échte snelweg te oefenen, heb ik mijn eigen snelweg meegenomen”, grijnst Henri. De medewerkers staan er nieuwsgierig omheen. Henri creëert meerdere scenario’s. De één speelt de weginspecteur (WIS) van Rijkswaterstaat en laat zien wat zijn taak is op de snelweg en de ander reageert daarop met een dierenambulance.
Het is Wietekes beurt om de dierenambulance op de juiste manier naar het incident te laten rijden. De WIS heeft de weg naar behoren afgezet, wat nu? “Ik rijd met mijn alarmlichten langs de afgezette weg en als ik iets voorbij het slachtoffer ben, wissel ik van baan en rijd ik met mijn zwaailichten de vluchtstrook op”, legt ze stap voor stap uit. Henri verplaatst de verkeerskegels. “En wat doe je nu?” vraagt hij…
Kippenvel van een zwaan
“Ik heb al vaker samengewerkt met Rijkswaterstaat”, vertelt Wieteke. “Er werd een zwaan aangereden op de snelweg bij Lemmer. Hij bleef maar zwalken van de ene rijbaan naar de andere.” Na contact met Rijkswaterstaat werd de weg afgezet en kwamen Wieteke en haar collega met de dierenambulance het dier vangen en ophalen. Dat bleek een uitdaging: “Het dier bleef maar rondrennen. En toen gebeurde er iets waar ik kippenvel van kreeg. In plaats van dat alle automobilisten gingen toeteren en schelden omdat ze niet mochten doorrijden, stapten ze van alle kanten uit met jassen en dekens om de zwaan onze kant op te lokken.” Wieteke kon de zwaan grijpen en meenemen naar de wildopvang. Hoewel mensen helemaal niet mógen uitstappen op de snelweg, ontroerde het Wieteke wel. “Iedereen koos voor het dier!”
Diploma
Na de nodige input en het imiteren van scenario’s, leggen de ambulancemedewerkers een kort examen af. Iedereen slaagt. “Fijn hoor!”, reageert Wieteke, “ik heb toch een lichte voorkeur voor spannende situaties, zoals dieren in nood op de snelweg. Het is handig om precies te weten wat ik nu precies wel en niet moet doen.” Ze strijkt de snelweg plat en zet de dieren rechtop. “Voorheen vond ik dat juist lastige situaties, omdat je nooit weet wat je te wachten staat. Nu denk ik ‘kom maar op, we gaan kijken wat we kunnen doen!’
Voldoening
De snelweg en de attributen blijven staan, want later op de dag komt club 2 deze informatie in zich opnemen. Wieteke bedankt Henri voor de fijne training.
“Werken op de dierenambulance geeft veel voldoening”, zegt ze. “Je hebt met dieren en met mensen te maken, elke situatie is anders en je kijkt achter vele voordeuren. Het gaat niet alleen om honden en katten, maar ook om in het wild levende dieren. En zelfs de momenten dat je afscheid moet nemen van een dier kunnen op een gekke manier voldoening geven. Het aantreffen van een dode aangereden kat is altijd vreselijk, maar wij zorgen ervoor dat het dier er netjes bijligt en dat de eigenaren rustig en op een waardige manier afscheid kunnen nemen. Soms sta ik ook te huilen bij de dierenarts hoor. Als een dier ernstig gewond is… Zoveel pijn, dat voel je zelf bijna ook. En dan bedenk ik me maar dat het dier niet alleen langs de weg hoeft te sterven en dat we zijn lijdensweg stoppen. Maar de momenten waarop je dieren redt zijn vanzelfsprekend veel fijner. Dat je denkt: ‘dat dasje’ of ‘die kuikentjes’ redden het niet meer, en dat ze dan even later weer springlevend verder kunnen. Je komt veel dierenleed tegen, maar de dieren die je wél kunt helpen maken alles goed!
En de versufte reiger in de berm? Die is gelukkig heelhuids en oké weggevlogen.
Voor een kijkje achter de schermen
Elke dag staan door het hele land duizenden dierenbeschermers klaar om dieren in nood te redden, op te vangen en te beschermen. Om deze zorg te blijven geven, ben jij een onmisbare schakel. Want alleen met jouw steun kunnen wij ons werk blijven doen. Lees de verhalen van onze vrijwilligers.
