Wie betaalt prijs voor beter dierenwelzijn in veehouderij?

Op maandag 14 oktober heeft minister Wiersma van Landbouw het rapport ‘Werken aan dierenwelzijn in de veehouderij’ in ontvangst genomen. Deze sociaaleconomische impactanalyse van Wageningen Economic Research en Connecting Agri & Food laat een doorrekening zien van voorgenomen dierenwelzijnsplannen tussen nu en 2040.

Wie betaalt prijs voor beter dierenwelzijn in veehouderij?

(Op de foto overhandigt Elbert Roest, voorzitter van het Convenant dierwaardige veehouderij, het rapport aan minister Wiersma)

De hiermee gemoeide investeringen worden geraamd op zo'n 4 à 5 miljard euro en een jaarlijkse last van ruim 1 miljard. Dat lijkt en is een enorm bedrag, maar het is absoluut haalbaar als je de kosten eerlijk verdeelt. En het is sowieso eerlijk naar de dieren die al jaren door inbreuken op hun welzijn een (te) hoge prijs betalen.

Het rapport ‘Werken aan dierenwelzijn in de veehouderij’ is de doorrekening van de dierenwelzijnsplannen die de grote veehouderijsectoren samen met de Dierenbescherming hebben gemaakt tijdens de onderhandelingen over een Convenant dierwaardige veehouderij. Het opstellen van dit convenant, gestart in oktober 2022, is het initiatief van het Kabinet Rutte IV. Die onderhandelingen verlopen in een goede sfeer, maar door onder andere het mislukken van het Landbouwakkoord en de val van het Kabinet heeft het toch 2 jaar geduurd voordat de eerste resultaten vandaag naar buiten worden gebracht.

Onderhandelingsakkoord

Tijdens de onderhandelingen is de Dierenbescherming het met de Producenten Organisatie Varkenshouderij, LTO Pluimveehouderij en de jonge boeren van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) eens geworden over belangrijke stappen richting een dierwaardige varkens- en pluimveehouderij. En recent is de Dierenbescherming met de melkveesector en het NAJK tot een onderhandelingsakkoord gekomen dat nu ter instemming bij de zuivelorganisaties ligt (met de kalversector kwam de Dierenbescherming er tot nu toe niet uit):

  • In de varkenshouderij gaat het onder andere om het stoppen met het couperen van varkensstaarten, het invoeren van zogenaamde vrijloopstallen en een gezondere stallucht door het aan de bron scheiden en direct uit de stal afvoeren van mest en urine.
  • In de pluimveehouderij gaat het onder meer om minder dieren per vierkante meter, trager groeiende rassen en meer omgevingsverrijking.
  • In de melkveehouderij gaat het onder andere om het stimuleren van vrijloopstallen op zand, het houden van het kalf bij de koe en stoppen met onthoornen.
  • Met de vereniging van voorloperboeren Caring Farmers heeft de Dierenbescherming een pleidooi gemaakt om vooroplopende veehouders meer ruimte en stimulansen te geven.

Enkele van de voorgestelde maatregelen vergen eerst pilots om ze onder de knie te krijgen en soms ook om te kijken wat hun effect is op milieu en op dier- en volksgezondheid.

“De Dierenbescherming heeft niet op alle punten haar zin gekregen, maar genoemde en andere hier niet genoemde punten zijn wezenlijke stappen richting een dierwaardigere veehouderij en daar zijn we trots op. Als alle partijen hun schouders hieronder zetten moet het lukken“

Ellen Bien
- Directeur/bestuurder Dierenbescherming.

Kostenplaatje

Wageningen Economic Research en Connecting Agri & Food schatten de met de plannen gemoeide eenmalige investeringen dus op 4 à 5 miljard euro, en een jaarlijkse last van 1 miljard. Als je de rekening volledig bij de veehouders zou leggen gaat hun kostprijs 12% omhoog en komt hun inkomen zwaar onder druk. Leg je de rekening volledig bij de consument dan gaan de winkelprijzen voor zuivel, vlees en eieren met 6% omhoog en is een huishouden jaarlijks zo’n 56 euro extra kwijt. Eerlijker is alle schakels in de keten, inclusief de consument, mee te laten betalen aan deze meerprijs.

Wie uiteindelijk hoeveel van de rekening gaat betalen is afhankelijk van welke afspraken hierover gemaakt zullen worden binnen productie- en afzetketens, en is deels ook een politieke keuze want het hangt mede af van ondersteunend overheidsbeleid, in hoeverre mensen van dierlijke op plantaardige eiwitten overstappen en van de ontwikkeling van dierenwelzijnsstandaarden in onze buurlanden en in de Europese Unie. Ook is er nog geen rekening gehouden met zogenaamde tweede orde effecten, bijv. dat door opschalen innovaties goedkoper worden.

Kosten dierenwelzijn

Ook is alleen gekeken naar kosten voor dierenwelzijn, maar naast een hoger dierenwelzijn staan er tegenover die kosten nog meer maatschappelijke opbrengsten, zoals een beter milieu en een betere volksgezondheid. De Dierenbescherming heeft hiervan samen met Caring Farmers eerder een zogenaamde Maatschappelijke Kosten Baten Analyse laten maken. Hieruit blijkt dat een dierwaardige veehouderij loont en zelfs 2 miljard per jaar kan opleveren. De omslag, die ook een oplossing biedt voor de natuur- en stikstofcrisis en klimaat, levert meer brede welvaart op voor boer, dier en maatschappij, mits deze samen gaat met een ander consumptiepatroon.

Op naar een dierwaardige veehouderij

De nu voorgestelde plannen leiden nog niet tot een volledig dierwaardige veehouderij zoals beschreven door de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) in diens rapport ‘Dierwaardige veehouderij’. Maar we zetten liever alvast concrete stappen, want daar hebben de dieren meer aan.

Van belang is ook dat er een onafhankelijke dierenwelzijnsautoriteit komt die de voortgang van de uitvoering van de plannen gaat bewaken en partijen zo nodig aanspreekt op het zonder goede reden achter blijven in de uitvoering.

De Dierenbescherming staat klaar om met veehouders, verwerkers, retailers, foodservice en overheid aan de slag te gaan. Daarbij zullen in de komende jaren de nodige barrières en onvoorziene gebeurtenissen overwonnen moeten worden. Maar door daar flexibel op in te spelen en vast te houden aan de doelen, gloort er een steeds dierwaardiger veehouderij.

Voor een diergerichte, duurzame veehouderij

De veehouderij heeft al jaren te maken met crises en structurele problemen. Daarom hebben we het Deltaplan Veehouderij opgesteld. Hierin schetsen we hoe een diergerichte, duurzame veehouderij er in 2050 volgens ons uit moet zien.

Naar de website Andere berichten over veehouderij