Minder aandacht, nieuwe geluiden en een ander ritme. Een baby in huis kan veel stress opleveren voor je huisdier – soms met vervelende gevolgen. Gelukkig kun je met de juiste voorbereiding veel problemen voorkomen.
Je huisdier is een volwaardig lid van het gezin. Je kunt je het leven niet voorstellen zonder hond, kat, vogel, konijn of knager. En als er een kindje op komst is, ga je er stiekem vanuit dat je kind en huisdier (later) net zoveel van elkaar houden. In onze asielen zitten flink wat dieren die bewijzen dat het soms anders loopt. Als dieren ergens niet tegen kunnen dan zijn het grote veranderingen. Nieuwe geurtjes, harde geluiden, andere routines en minder aandacht kunnen bij huisdieren voor stress zorgen.
En die stress kan weer voor gedragsproblemen zorgen, zoals agressie, onzindelijkheid en slopen. Tel daarbij op dat alle menselijke huisgenoten ook moeten wennen aan een heel nieuw soort leven. Door slaap- en tijdsgebrek heb je dan niet altijd evenveel rust en geduld om een dier goed te begeleiden. Om die reden is het belangrijk ruim op tijd je huisdier voor te bereiden op alle veranderingen.
Start al tijdens de zwangerschap
Al voordat de baby er is, kun je een huisdier laten wennen aan veel van de geurtjes, geluiden en spullen die bij een baby komen kijken. Bedenk ook welke regels er misschien gaan veranderen, of welke nieuwe commando's je een dier wil aanleren.
Leer je kat of hond bijvoorbeeld alvast dat een boxkleed geen plek voor het huisdier is. Een kinderkamer is verboden terrein, ook als de baby er niet is. Een kat doet je kind niet bewust pijn, maar kan rare sprongen maken en heeft scherpe nagels. Als hij in het nauw komt te zitten in de wieg, zal hij z’n nagels gebruiken om weg te komen. Je kind kan er levenslang littekens aan overhouden.
Bedenk wat er straks allemaal in jullie leven gaat veranderen. Laat je dier bijvoorbeeld wennen aan huilgeluiden of het geluid van speelgoed en beloon ze als ze daar niet of positief op reageren.
Nu en straks
Denk ook vooruit. Een kruipende baby steekt graag van alles in z'n mond. Staat de kattenbak over een jaar nog steeds op de beste plek? Of de voerbak van je kat of konijn? Vóór de komst van een baby is het beste moment om zaken rustig en geleidelijk aan te passen, zodat je dier straks niet aan alle veranderingen tegelijkertijd hoeft te wennen.
Ook voor konijnen en cavia's kunnen veranderingen hard aankomen. Pas hun omgeving niet al te drastisch aan en laat ze rustig wennen aan alle nieuwe spullen die ineens in huis komen. Laat ze wennen aan de geur van nieuwe spullen of de baby, bijvoorbeeld door eerst een dekentje te introduceren.
Denk ook aan het bezoek dat straks misschien over de vloer komt, vaak inclusief hun eigen kinderen. Zorg ervoor dat je konijnen en knagers een veilige plek hebben om zich terug te trekken als het te druk wordt.
Leestips:
- LICG - Voorbereiden op een baby
- Brochure Baby en huisdier van de Gedragskliniek voor Dieren
Thuiskomen met een baby
Het is feest in huis. De baby is er! Misschien ken je de schattige beelden van dieren die voor het eerst kennismaken met hun nieuwe huisgenoot. Maar niet elke kennismaking verloopt even soepel. Zo heeft je hond je misschien een paar dagen gemist, of is hij gewend wild tegen je op te springen als je thuiskomt. Normaal vind je dat geen probleem, maar met een kleine baby in je armen voelt dat anders. Als je gaat zitten, duwt hij eens flink z'n kop tegen het gezichtje van de baby aan.
Begin dus vóór je baby er is vast met de regels die straks gelden. Je kunt je hond aanleren dat opspringen of wild gedrag sowieso niet welkom is. Dat is ook wel zo fijn voor alle bezoekers die je straks misschien ontvangt. En oefen die thuiskomst, bijvoorbeeld met een pop. Beloon goed gedrag, zodat de thuiskomst straks een positieve ervaring is voor je dier. Je wilt niet dat je hond of kat de baby direct associeert met gemopper en straf.
Zorg ook voor een rustig moment als dier en kind voor het eerst samen zijn. Geef je huisdier direct positieve aandacht als hij zich goed gedraagt. Laat je dier de baby dan rustig bekijken en aan nieuwe luchtjes wennen, terwijl jij je kleintje vasthoudt. Zorg ervoor dat de kat of hond niet in de wieg kan komen en laat de baby nooit alleen in een kamer met een dier.
- Leestip: LICG - De eerste ontmoeting
Leer je huisdier samenleven met een baby
Na die eerste thuiskomst is het van belang je dier in de gaten te houden. Leer signalen van stress en en angst herkennen, vóór ze een probleem vormen. Negatieve associaties zijn snel gevormd.
Kat voorbereiden op een baby
Katten die stress ervaren van veranderingen kunnen vluchtgedrag vertonen. Probeer ze niet tegen te houden, daarmee veroorzaak je alleen maar meer stress. Geef ze juist een plek om tot rust te komen, bijvoorbeeld op een hoge kast of plank waar het kind niet bij kan komen als deze gaat kruipen en lopen.
Bij katten kan stress zich uiten in onzindelijkheid. Dit kun je voorkomen door veranderingen langzaam en geleidelijk te introduceren en het huis katvriendelijk in te richten, zodat de kat zijn natuurlijke gedrag kan vertonen en op een andere manier de stress kan verlagen. Is de kat al onzindelijk? Ga allereerst langs bij een dierenarts. Katten kunnen blaasproblemen krijgen door stress. Probeer tegelijkertijd de bron van stress aan te pakken en te kijken hoe het huis katvriendelijker kan worden ingericht. Een kattengedragsexpert kan hierbij helpen.
Leestips:
Hond voorbereiden op een baby
Sommige honden zoeken juist extra aandacht, anderen trekken zich terug of vertonen ongewenst gedrag. Geef je hond een vaste plek in huis waar hij niet mag worden gestoord en zich kan terugtrekken.
Beloon het dier bij rustig gedrag en geeft het dier ook aandacht als de baby in de kamer is. Je doel is dat de hond positieve associaties krijgt bij de baby.
Let ook op lichaamstaal: gapen, wegkijken of liplikken kunnen wijzen op spanning.
Spanning vanwege de nieuwe situatie is nooit helemaal te voorkomen, maar zorg voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, bijvoorbeeld door een lange wandeling te maken of (snuffel)spelletjes te doen.
- Leestip: LICG - Positieve associaties
De allerbelangrijkste regel
Laat baby's en jonge kinderen nooit alleen met huisdieren. Elke kat kan uithalen, elke hond kan bijten. Zeker bij jonge, kruipende kinderen kan het snel misgaan als een dier zich in het nauw gedreven voelt. Zorg ervoor dat je dier een plek heeft om zich terug te trekken en dat er altijd iemand in de buurt is als kind en dier in dezelfde ruimte zijn.
Let er bij honden en kinderen ook op dat je kind niet lager zit of ligt dan de hond: een wipstoeltje kun je beter in de box zetten dan op de grond als de hond in dezelfde ruimte rondloopt. Speelt het kind toch op de grond, zorg dan dat de hond in een andere ruimte is of zorg op een andere manier voor een duidelijke afscheiding.
Leer je kind samenleven met een huisdier
Zodra een kind oud genoeg is, kun je ook het kind de regels aanleren. Leer ze dat je een dier eerst laat snuffelen voordat je aait en leer ze wanneer je een hond of kat met rust moet laten. Of dat konijnen en knaagdieren kwetsbaar zijn en vaak niet opgepakt willen worden.
Kinderen tot een jaar of vier begrijpen niet dat een huisdier een levend wezen met gevoel is (ook al lijkt het soms van wel). Voor hen vallen kat, hond en konijn in dezelfde categorie als een knuffelbeer. Kruipende kinderen ontdekken de wereld. Vaak kruipen ze achter het dier aan en als ze het te pakken hebben, knijpen ze erin of trekken ze aan oren of staart. Een kat wordt in dat geval bang of gestrest en zal zijn nagels uitslaan. Bij een hond kan het tot bijten komen.
Kinderen hebben ook niet door dat huisdieren rustmomenten nodig hebben en even geen aandacht willen. Leer kinderen om dieren met rust te laten als ze in hun veilige plek liggen of eten.
In het omgaan met dieren en bij de verzorging ervan moeten de ouders hun kind echt ‘bij de hand nemen’. De leeftijd van een kind bepaalt voor een groot deel in hoeverre een kind zelfstandig met het dier kan omgaan.
Leestips:
Wat als het niet goed gaat?
Je bent op tijd begonnen, hebt nieuwe regels geoefend, geurtjes en geluiden langzaam geïntroduceerd, maar toch is je dier van slag? Dan is het zaak snel in te grijpen.
Een dier dat stress ervaart door of angstig is van een kind, zal waarschuwingssignalen gaan geven, zoals blazen of grommen. Bestraf die niet: een waarschuwingssignaal is juist bedoeld om agressie te voorkomen.
Grijp wel direct in. Zorg dat je dier een veilige plek heeft om zich terug te trekken. Beloon zodra een interactie tussen kind en dier goed loopt. Geef niet alleen aandacht aan je dier als de baby slaapt, daarmee leg jij het verband voor het dier dat het alleen leuk en positief is als de baby weg is.
Raadpleeg een gedragstherapeut om dier en kind op een goede manier aan elkaar te laten wennen of een verstoorde relatie te herstellen.
Een mooi leven samen
Dieren en kinderen kunnen goed samenleven. Het belangrijkste is om veel tijd te nemen, geduld te hebben en het goed te begeleiden. Een pasgeboren baby in huis is voor iedereen een heftige ervaring, helemaal als je niet begrijpt waarom alles ineens anders is, er nieuwe regels gelden, je huis vol staat met onbekende spullen en je minder aandacht krijgt.
Met geduld, liefde en een goede voorbereiding kun je dier en kind op de juiste manier aan elkaar voorstellen. Daarna kunnen ze elkaars beste maatje worden!
