Al vijftien jaar geen seks met dieren?

Verbod viert verjaardag

In het voorjaar van 2010 werd het “plegen van ontuchtige handelingen met dieren en pornografie met dieren” strafbaar gesteld. Kort gezegd; er kwam een algeheel verbod op seks met dieren. Deze wijziging in het Wetboek van Strafrecht trad vervolgens op 1 juli 2010 in werking. We hebben hier dus te maken met een heus wetgevingsjubileum! 

Ik wil hier graag bij stilstaan. Om te beginnen omdat we er als Dierenbescherming flink aan hebben bijgedragen dat dit verbod er destijds kwam. Maar ook omdat het nog eens de gelegenheid geeft om uit te leggen waarom dit verbod zo nodig was én is. Ik ben er namelijk niet van overtuigd dat we de uitwassen inmiddels afdoende hebben weten uit te bannen. 

Om te beginnen realiseer ik me dat het onderwerp het in zich heeft om belachelijk gemaakt te worden. Ongemak en rode wangen liggen al snel op de loer, om over gegniffel, 'foute grappen' en onbegrip nog maar te zwijgen. Dat laatste is nog wel het kwalijkste. 

Niet onschuldig

Laat ik eerst zeggen waar we het hier niet over hebben. We hebben het hier niet over seks met dieren ('bestialiteit') als aloud thema in de antieke mythologie of in de (schilder)kunst. Of over marginale culturele praktijken in heden – en vooral verleden – zoals deze in de volkenkunde wel zijn beschreven. Wie over deze onschuldige betekenis van het woord meer wil weten, doet er goed aan het zeer lezenswaardige boek 'Lief dier - over bestialiteit' van Midas Dekkers te lezen (Amsterdam/Antwerpen, Uitgeverij Contact 1992). 

Waar we het wél over hebben, is het daadwerkelijk gebruiken c.q. misbruiken van dieren voor seksuele doeleinden. Daarover heb ik destijds helaas vaak moeten horen: “Voelen de dieren niks van”, “vinden ze niet erg”, “moet toch kunnen” en “ze vinden de aandacht juist leuk!”.  Allemaal bepaald niet oké, zoals ik hierna uit zal leggen.

Verbod niet voor de poes

Belangrijk is dat deze opmerkingen vooral kwamen uit de hoek van diegenen die zich beroepsmatig bezig hielden met seks met dieren. Het wettelijk verbod uit 2010 stelde namelijk niet alleen 'ontucht met dieren' strafbaar, maar nadrukkelijk ook het vervaardigen, verspreiden en bezit van dierenpornografisch materiaal.

Dat is zelfs ook materiaal dat virtueel is samengesteld, oftewel wanneer het uitsluitend elektronische of digitaal gefabriceerde afbeeldingen of filmpjes betreft. Het betreft derhalve bewust een stevig en zo breed mogelijk verbod. Het verbod op dierenseks is zogezegd – en ja, pun intended – 'niet voor de poes'.  

En dáárin zit ook meteen de crux. Destijds was Nederland, en met name het Amsterdamse Wallengebied, hét wereldwijde productiecentrum voor dierenporno. Blijkbaar een niche waarin geld te verdienen viel. Veel andere landen hadden het destijds ook allang verboden. Ons hoofdstedelijke ‘Red Light district’ sprong zogezegd in het gat.

Aantasting dierenwelzijn en diergezondheid

Het zou heel goed zo kunnen zijn, dat de daarbij betrokken dieren er inderdaad letterlijk 'niks van voelen' of althans niet al te opzichtig bezwaar maken tegen hun inzet als sekstoy. Maar je zorgen maken over hun leef- en 'werk'omstandigheden; daartoe was gewoon echt alle aanleiding.

Los van een aantasting van dierenwelzijn en diergezondheid speelt hier ook een term mee die wel vaker niet de aandacht krijgt die het verdient. Namelijk; respect voor de integriteit van het dier. Bij dierenporno wordt het dier namelijk wel op ultieme wijze gebruikt, maar ook letterlijk gepresenteerd als niet meer dan een 'gebruiksvoorwerp'. En dat is echt heel kwalijk, ook als voorbeeld voor degenen die dit materiaal tot zich nemen. Denk bijvoorbeeld aan jongeren. 

De wetgever bracht dit dus tot uitdrukking in een op zichzelf streng en breed geformuleerd verbod. Dit kreeg een plek in de aloude 'zedelijkheidswetgeving' uit het Wetboek van Strafrecht. Het feit dat seks met dieren aanstootgevend is voor andere mensen (en dus niet zozeer; kwalijk voor dieren), vormt daarbij het uitgangspunt. 

Seksuele integriteit van het dier

Wie de seksuele integriteit van dieren op zichzelf eens beter en volwaardiger beschouwt, zou ook nog aan heel andere zaken kunnen denken die meer aandacht verdienen in de wetgeving. Denk aan het (onverdoofd) castreren van biggen, het kunstmatig insemineren van dieren, de rol van mensen bij de bevruchting en bevalling van dieren die dermate doorgefokt zijn dat ze hiertoe – standaard – zelf niet meer in staat zijn (o.a. sommige runder- en hondenrassen), of misschien ook nog wel de behoefte (het ‘recht’?) van – hoger ontwikkelde – dieren op voortplanting en het krijgen en grootbrengen van jongen an sich. 

Maar goed, laten we het gegeven paard nu niet al te bedenkelijk in de bek kijken. Heel mooi en fijn dus dat er destijds een verbod op seks met dieren is gekomen!

In de ban, maar ook uitgebannen?

Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer hoorde ik op de publieke tribune een (blijkbaar) dierenporno-producent over het aanstaande verbod verkondigen: ”Ach, maakt niet uit. Gaan we gewoon naar Brazilië. De paardenfilmpjes maakten we daar toch al. En de meisjes zijn er ook nog eens goedkoper!” Ja inderdaad, er zijn blijkbaar levenshoudingen – en hele dimensies van het leven – denkbaar en mogelijk die ik niet ken, en die ik ook niet wil kennen – laat staan begrijpen eigenlijk.  

Hoe dan ook, vijftien jaar later vraag ik me nu wel af wat er precies van het verbod terecht is gekomen? 

Hebben we de dierenporno-industrie inderdaad ons land weten uit te werken, of zijn we onbedoeld toch nog steeds 'het kloppend hart van...'? En wordt het al dan niet 'onder de toonbank' toch nog aangeboden voor de tja... liefhebber? Denk ook aan een digitaal aanbod via servers en websites in Nederland? Ik sluit het niet uit.  

Ik heb althans nooit gezien of gelezen dat er actief op het dierenporno-verbod is gehandhaafd richting de Nederlandse seksindustrie. Geen idee hoe het ervoor staat eigenlijk, en hoe het deze bedenkelijke business sinds 2010 is vergaan.  No pun intended, maar we tasten hierover volledig in het duister.

Ook over individuele personen die zich schuldig hebben gemaakt aan het bezit van dierenporno, of die zich daadwerkelijk hebben vergrepen aan dieren, vernemen we via de media slechts incidenteel. Terloops wordt in een nieuwsbericht dan bijvoorbeeld vermeld dat bij iemand die wordt verdacht van kindermisbruik 'ook materiaal met dieren' in beslag is genomen.

Het seksueel misbruiken van dieren, of bezit van dierenpornografisch materiaal, is dan al snel een afgeleide van verondersteld 'iets ergers' wat mensen wordt aangedaan. Waarbij ik tegelijkertijd toch ook nog weleens het ongemakkelijke gevoel heb dat het leed dat dieren wordt aangedaan in feite een opstap vormt voor misdrijven tegen mensen. Wie dieren eenmaal kan terugbrengen tot een ding...

Pleidooi: update nodig!

Maar goed, ik heb eerder in een blog al eens aandacht gevraagd voor het gebrek aan inzicht in handhaving, toezicht en veroordelingen bij delicten met dieren als slachtoffer (zie: Dierenmishandeling: meten is weten). Je kunt wel goede regels hebben maar dan wil je toch ook inzicht, en zo nodig sturing, op wat het teweegbrengt in de praktijk. Hoeveel controles zijn er geweest? Hoeveel vervolgingen? Hoeveel veroordelingen volgden en welke straffen zijn daarbij opgelegd? 

Dus ik herhaal ook hier nog eens mijn pleidooi. Aan de vooravond van de vijftiende verjaardag van het verbod op seks met dieren en op dierenpornografisch materiaal, moeten we in een update kunnen zien en kunnen weten hoe het er nu actueel voorstaat. Alleen dán kan bepaald worden in hoeverre het verbod écht zin heeft gehad, of dat er een tandje bij moeten worden gezet.   

Tot het bewijs geleverd is moet ik mij wel op het standpunt stellen, dat seks met dieren ondanks het welkome en zinvolle verbod hierop, mogelijk toch nog altijd een onopgeloste, en daarmee schurende kwestie is in onze omgang met dieren in Nederland. Helaas. 

Het wordt 'met recht' tijd om dit onsmakelijke hoofdstuk in onze omgang met dieren definitief voor gesloten te kunnen verklaren. Ik zou daarom net als vijftien jaar geleden willen zeggen: politiek, neem je verantwoordelijkheid!