Buba, de laatste circusolifant

Sinds 15 september vorig jaar geldt een wettelijk verbod op het gebruik van wilde dieren in het circus. Kort daarop signaleerde ik iets merkwaardigs. Het bleek dat Circus Renz Berlin een tijdelijke ontheffing had gekregen om circusolifanten te transporteren voor het restant van de Nederlandse tournee in 2015.
Léon Ripmeester

Door: Léon Ripmeester Jurist

Buba, de laatste circusolifant

De rechter had de ontheffing toegekend, zodat het circus haar tournee niet hoefde te onderbreken om de olifanten naar hun verblijf in Duitsland te brengen. Optreden mochten de dieren niet. Nou ja, vooruit maar, dacht ik op dat moment ietwat vertwijfeld. Wel een beetje opmerkelijk, want het verbod was ruim van tevoren aangekondigd. Of om opperclown Bassie te citeren: "Ik snap het wel, maar ik begrijp het niet!"

Olifant op circusterrein

Vanuit het publiek blijft de Dierenbescherming echter signalen ontvangen dat niet alleen Circus Renz Berlin nog altijd met één olifant rondreist, genaamd Carla, maar dat Circus Freiwald hun olifant Buba inmiddels ook meeneemt op tournee. Mensen weten van het circusdierenverbod, en begrijpen dit dus logischerwijze niet. Collega’s uit onze regio Zuidwest vroegen intern recent nog aandacht voor het feit dat zij bij Circus Freiwald, dat was neergestreken in Oud-Beijerland, een olifant op het circusterrein hadden gezien.


Buba ‘herenigd’ met circus

Hoe zit dit nu? Beide circussen hebben een nieuwe ontheffing gekregen, ditmaal tot 15 januari 2017, om ieder één olifant mee te voeren. Blijkbaar als uitvloeisel van de eerdere rechterlijke uitspraak, waarin werd bepaald dat circussen in ‘vergelijkbare omstandigheden’ ook in aanmerking zouden moeten kunnen komen voor een tijdelijke ontheffing. In het geval van Buba is de bijzonderheid dat ze inmiddels al was ondergebracht in een opvang. Je zou je dus kunnen afvragen; hoezo vergelijkbare omstandigheden? Maar de familie Freiwald miste hun 'familielid' en naar eigen zeggen was dit wederzijds. Dit werd breed uitgemeten in de media. Nu is Buba dus letterlijk en figuurlijk weer van stal gehaald en 'herenigd' met het circus. Om in juridische circustermen te blijven; je zou ook kunnen zeggen dat men Buba op kunstige wijze door een loophole heeft laten springen.

Eenduidig verbod wilde dieren in circus

Ik wil niks afdoen aan de gevoelens van circusfamilie Freiwald. En als eenvoudige jurist kan ik ook niet in het hoofd van een olifant kijken. Waar ik echter toch wel wat bedenkingen bij heb, is de aanpak van de overheid. Er is vorig jaar een helder en eenduidig verbod op wilde dieren in het circus ingevoerd. Daarbij is nadrukkelijk overwogen dat niet alleen het optreden met deze dieren problematisch is, maar dat er ook serieuze welzijnsproblemen zijn bij het vervoer en huisvesten in het kader van een rondreizend circus. In de olifanten-ontheffing is dan ook bepaald dat de dieren niet in contact mogen komen met het publiek. Omdat ze dan feitelijk nog steeds als publiekstrekker en 'aankleding' van het circus dienen.

De waarneming van mijn collega's, maar ook vrij beschikbare informatie en beelden op internet, geven echter sterk de indruk dat Buba wel degelijk contact heeft met het publiek, en dat ze bijvoorbeeld ook onder grote belangstelling van omstanders wordt 'uitgelaten'. Velen laten zich daarbij op de gevoelige plaat vastleggen met Buba. Nu is een olifantenslurf natuurlijk de ultieme selfiestick, maar daarmee is nog niet gezegd dat een olifant graag met mensen op de foto gaat.

Welverdiend circuspensioen

Het is natuurlijk ook lastig koorddansen met een olifant. Want de vergunningseis om contact met publiek te voorkomen, impliceert dat Buba op een afgesloten plekje op het circusterrein zou moeten worden gehuisvest. Bijvoorbeeld zorgvuldig afgeschermd door circuswagens. Maar wie wordt dáár nou vrolijk van? Zou het bejaardentehuis voor tante Buba dan toch niet beter zijn vraag ik me dan onwillekeurig af, dus een geschikte permanente opvang waar ze mag genieten van haar welverdiende circuspensioen?

Nieuwe ontheffingsaanvraag?

Linksom of rechtsom komt de situatie die door het verlenen van de ontheffing is ontstaan dan ook duidelijk in conflict met de door het verbod beoogde dierenwelzijnsverbetering. Het door de overheid weer uit de hoge hoed toveren van deze twee olifanten verdient wat mij betreft dan ook zeker geen applaus. En er zit me nog iets niet lekker. Op enig moment komt 15 januari 2017 in beeld. Wat dan? Verondersteld dat Circus Freiwald olifant Buba dan nog altijd als een inwonend familielid beschouwt, laat het zich raden dat er een nieuwe ontheffingsaanvraag volgt. Idem voor Circus Renz Berlin?

Laat je uit tent lokken!

Klein biologisch feitje over olifanten ken ik dan weer wel. Ze kunnen nogal oud worden, in gevangenschap makkelijk 60 tot 70 jaar. Zolang de overheid met dit soort vrijkaartjes blijft strooien, komt er aan dit ontheffingen-circus vrees ik dan ook geen einde en kan ik nog tot minstens 2030 de show stelen met remakes van deze blog. Ik hoop dan ook van harte dat de overheid spoedig bereid is om haar aanpak nog eens heel goed te bekijken. Ontheffingverleners, laat je uit de tent lokken!