De andere 23 uur: geef paarden de ruimte

Laatst heb ik met veel interesse naar een aflevering van EenVandaag over vrije beweging bij paarden zitten kijken. Deze aflevering is een voorbeeld van de toenemende aandacht voor paardenwelzijn, waarbij ook huisvesting steeds meer onder een vergrootglas komt te liggen. En daar ben ik heel blij mee, omdat huisvesting bepaalt hoe een paard het grootste deel van de dag doorbrengt. We hebben het ook wel over de andere 23 uur: de tijd die overblijft nadat de eigenaar of verzorger met het paard heeft gewerkt en hem of haar heeft verzorgd. De manier waarop paarden in Nederland deze 23 uur doorbrengen, varieert sterk. Van paarden die altijd in groepen buiten gehouden worden tot paarden die de hele dag alleen in een afgesloten box staan.

Van kuddes naar een stal

Van nature leven paarden in kuddes in uitgestrekte leefgebieden en brengen ze het grootste deel van de dag grazend door. In het wild leggen ze dagelijks afstanden van 9 tot wel 55 kilometer af en zijn ze tot wel 16 uur bezig met grazen. Vaak doen ze dit tegelijk: hapje-stapje-hapje-stapje. Dit staat in schril contrast met de manier waarop sommige paarden gehuisvest worden. Ze brengen de andere 23 uur door op stal zonder de mogelijkheid om zich vrij te bewegen of fysiek contact te hebben met andere paarden, terwijl dit wat mij betreft cruciaal is voor paardenwelzijn.

Wetenschappelijk onderzoek toont dit ook aan en gelukkig zijn veel paardeneigenaren het met mij eens. Afgelopen voorjaar heeft de Sectorraad Paarden (SRP), het centrale overlegorgaan van de Nederlandse paardensector, een vernieuwde Gids voor Goede Praktijken gepubliceerd. Hierin staat wat volgens de SRP nodig is voor goed paardenwelzijn, waaronder minimaal een halfuur vrije beweging en de mogelijkheid om andere paarden te zien. Dit is echter nog steeds veel te weinig in vergelijking met de hierboven beschreven natuurlijke situatie en wat de Dierenbescherming betreft absoluut niet genoeg. Wij pleiten al langer voor minimaal vier uur vrije beweging en de mogelijkheid tot fysiek sociaal contact met minimaal één ander paard.

De wind in de manen

Onze eisen stuiten echter op veel weerstand vanuit de sector. Het belang van vrije beweging en sociaal contact wordt wel gezien, maar er zijn vooral veel bezwaren. Een veel gehoord argument is het risico op verwondingen, wat vooral een probleem lijkt te zijn voor eigenaren van (dure) sportpaarden. Daarbij stellen ze dat ze echt het beste met hun paard voor hebben, want verwondingen zijn ook niet fijn voor het paard en als het paard niet lekker in zijn of haar vel zit, dan zal deze ook niet goed presteren. Dit lijkt voor mij een beetje op hoe mensen omgaan met een mooie oldtimer of sportauto. Er wordt veel tijd en geld geïnvesteerd om de auto perfect te onderhouden, zodat er mooie ritjes mee gemaakt kunnen worden. Daarna belandt de auto weer veilig in de garage, zodat deze niet kan beschadigen. Dit gebeurt bij sommige paarden ook, maar in tegenstelling tot auto’s zijn paarden levende wezens waarvan de behoeftes verder gaan dan een goede gezondheid. Ze willen zich lekker vrij kunnen bewegen, kunnen rennen met de wind in de manen, en dan nog het liefst samen met hun paardenvrienden.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat risico’s op vechten en verwondingen klein is, vooral als paarden in stabiele groepen worden gehouden en ze voldoende bronnen, zoals eten, hebben en elkaar kunnen ontlopen. De kans is niet nul, maar dat is het nooit en dat hoort bij het leven. Paarden kunnen zich ook verwonden in de stal, in de trailer of tijdens het rijden. Bovendien zou competitie nooit mogen prevaleren boven het welzijn van het paard. Begrijp me niet verkeerd, ik ben niet tegen sport met paarden, want voor veel paarden kan dit juist een mooie verrijking zijn, zowel mentaal als fysiek. Sport wordt echter een probleem als de drang om te winnen zo belangrijk wordt dat paardenwelzijn uit het oog wordt verloren.

Kleine aanpassingen, groot verschil

Uiteraard weet ik ook dat dit lang niet voor elke paardeneigenaar geldt. Ik ben juist heel blij om te zien dat er binnen de paardenwereld steeds meer gedaan wordt met paardenwelzijn. Veel eigenaren zetten zich voor de volle 100% in om hun paard een zo goed en natuurlijk mogelijk leven te geven, waarin ze veel vrije beweging en contact met soortgenoten hebben. Ook begrijp ik dat niet elk paard en elke situatie hetzelfde is. De behoeftes van paarden en de mogelijkheden van eigenaren verschillen. Vooral in een klein land als Nederland is er niet altijd voldoende ruimte of is het financieel niet haalbaar om paarden 24 uur per dag buiten in een groep te houden.

Ik ben echter wel van mening dat geen enkel paard de hele dag alleen op stal zou mogen staan en er alleen uitkomen als ze verzorgd worden of aan het werk zijn. Elk paard heeft recht op vrije beweging en fysiek sociaal contact met soortgenoten. Er zijn gelukkig steeds meer mooie voorbeelden van stallen met beperkte ruimte waar paarden toch deze behoeftes kunnen vervullen. Er is vaak meer mogelijk dan men denkt en met kleine aanpassingen kan al een wereld van verschil worden gemaakt. Bijvoorbeeld door (delen van) boxwanden weg te halen of door groepen paarden afwisselend in de wei, paddock of zelfs de bak te zetten. Het zou mooi zijn als we samen kunnen kijken naar de mogelijkheden in plaats van te blijven hangen in de onmogelijkheden. Dit vereist misschien wat meer mankracht en tijd, maar afgezet tegen de winst voor paardenwelzijn lijkt mij het meer dan waard.