Jaarlijkse keuring brandveiligheid stallen is een start

De Dierenbescherming is blij dat demissionair landbouwminister Adema eindelijk een eerste wetsvoorstel aan de Tweede Kamer heeft gestuurd voor het terugdringen van stalbranden. Het betreft ontwerpregels voor periodieke elektrakeuringen en jaarlijkse brandveiligheidskeuring van veestallen. Maar het kan nog jaren duren voor deze regels van kracht worden. En dan zijn nog maar twee van de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OvV) opgepakt. De Dierenbescherming dringt dan ook aan op meer spoed bij het uitvoeren van álle aanbevelingen van de Onderzoeksraad.

Aantal slachtoffers gaat maar niet omlaag

Elk jaar komen bij zo’n 37 stalbranden ongeveer 100.000 dieren om. Een ramp voor de betrokken dieren en een traumatische ervaring voor veehouder en brandweer. Met een stalbrand op 3 januari in het Gelderse Puiflijk waarbij 50.000 kippen omkwamen begon 2024 wel heel slecht.

Jarenlange, merendeels vrijblijvende inspanningen van bedrijfsleven en overheid hebben het aantal stalbrandslachtoffers niet omlaag gekregen. In maart 2021 adviseerde de Onderzoeksraad voor de Veiligheid de overheid dwingende maatregelen te nemen. Afgelopen oktober klaagde de OvV nog dat met die adviezen nog niets was gedaan. 10 januari kwam minister Adema dan eindelijk met het eerste voorstel gebaseerd op de OvV-adviezen, periodieke brandveiligheidskeuringen.

Stel inspectie elektra- en brandveiligheid wettelijk verplicht

Het grootste risico op stalbrand is kortsluiting in de elektrische installatie. Adema stelt voor dat van de ca. 25.500 veestallen in Nederland er zo’n 20.000 elke 5 jaar onderworpen worden aan een Agro Elektra Inspectie en als er zonnepanelen liggen ook aan een zonnestroominstallatie-inspectie. Bij zo’n 5.000 grotere veestallen moet dit elke 3 jaar gebeuren. De meeste stallen worden nu ook al op last van de verzekeraars, of in het kader van private kwaliteitssystemen zoals IKB Kip en Beter Leven aan zulke inspectie onderworpen. Door dit wettelijk verplicht te stellen gaat het voor alle veestallen gelden.

Nieuw in de voorstellen van Adema is een jaarlijkse brandveiligheidsinspectie van alle veestallen. Dit moet het bewustzijn en het brandveiligheidsbeheer in veestallen verhogen, zoals het voorkomen van onveilige rommel, achterstallig onderhoud en brandgevaarlijke klussen. Het wordt ook wettelijk verplicht om geconstateerde brandgevaarlijke tekortkomingen te verhelpen.

Invoering gaat nog wel even duren

Het voorstel voor verplichte inspecties is nu naar de Tweede Kamer gestuurd. Als die het onderwerp niet controversieel verklaart, waardoor het voorstel moet wachten op een nieuw Kabinet, dan moet de Raad van State nog adviseren en kan de Tweede Kamer het voorstel bespreken. En als dat achter de rug is moet de minister nog nadere uitvoeringsregels opstellen. Naar verwachting is met dit alles een half tot twee en een half jaar gemoeid.

Onderzoekraad vindt meer maatregelen noodzakelijk

• OvV stelt compartimentering technische ruimte(n) voor

Naast het wettelijk verplicht stellen van de Agro Elektra Inspectie en een brandveiligheidsinspectie heeft de OvV nog meer maatregelen voorgesteld. Het gaat onder meer om een verplichte compartimentering van de technische ruimten in veestallen.

Nu geldt sinds 1 april 2014 voor nieuwbouw van veestallen dat deze van een minstens 60 minuten brandwerende schil voorzien moeten zijn. Maar de meeste stallen zijn van voor die datum en het gaat nog jaren duren voor deze door nieuwbouw zijn vervangen. Ter versnelling is een wettelijke verplichting nodig.

• Maximum aantal dieren per compartiment

De OvV adviseert ook een maximumaantal dieren per brandcompartiment te stellen. Op dit moment laat de bouwregelgeving zonder extra brandveiligheidsvoorschriften stalcompartimenten toe van 2.500 m2. Op 2500 m2 mogen bijvoorbeeld 3.000 varkens (1 varken op 0,8m2) en 110.000 vleeskuikens (21 kuikens op 1 m2) worden gehouden. Bij een stalbrand moet zo’n compartiment en dus ook de dieren daarin in de regel als reddeloos verloren worden beschouwd. De bouwregelgeving laat onder voorwaarden zelfs nog grotere compartimenten toe. De OvV wijst er terecht op dat er daardoor bij brand nog meer dieren omkomen.

De minister van LNV stelt als doel een halvering van het aantal dierlijke slachtoffers door stalbranden in 2026 ten opzichte van 2020. Als dit ernst is, zou hij onder meer moeten voorstellen het aantal dieren per compartiment te halveren en de opening voor grotere compartimenten moeten schrappen.

Kosten doorberekenen aan de consument

Vanuit de veehouderij klinkt het geluid dat de jaarlijkse brandveiligheidsinspectie te begrotelijk is. Maar juist deze maatregel is nieuw en van grote waarde. De kosten hiervan zullen afnemen doordat brandonveilige situaties bij eerdere inspecties verholpen zijn. Maar los daarvan vindt de Dierenbescherming dat de meerkosten als gevolg van de nieuwe wettelijke brandveiligheidsvoorschriften doorberekend moeten worden aan de consument.