Dierenwelzijn mag geen bijzaak zijn van de landbouwtransitie

Opvallend is dat de koning in zijn Troonrede uitgebreid sprak over het stikstofprobleem, maar dierenwelzijn niet noemde. Dat is een enorme gemiste kans. De keuzes die nu worden gemaakt, bepalen immers hoe miljoenen dieren de komende decennia worden gehouden. Dierenwelzijn hoort daarom volwaardig onderdeel te zijn van de toekomstvisie op landbouw en natuur.

Dieren in de veehouderij

Positief is dat het kabinet in 2027 €16,4 miljoen beschikbaar stelt voor de omslag naar een dierwaardige veehouderij. Dat geld gaat onder meer naar onderzoek, pilots, ketendeals en de Autoriteit Dierwaardige Veehouderij. Een mooie eerste stap, maar er zal waarschijnlijk meer nodig zijn[LS1] [NK2] om alle plannen van aanpak uit te voeren.

Een veel groter bedrag, namelijk €600 miljoen, wordt gereserveerd voor onderzoek, ontwikkeling en investeringen in integraal duurzame stallen. Dierwaardigheid wordt expliciet genoemd als onderdeel van de integrale aanpak van landbouw, natuur en stikstof. Maar dat geld is niet specifiek gekoppeld aan dierenwelzijn. “Dat is precies waar we scherp op zullen zijn,” zegt Ellen Bien, directeur van de Dierenbescherming. “Een stal kan heel emissiearm zijn, maar dieren kunnen er nog steeds onvoldoende ruimte hebben om natuurlijk gedrag te vertonen. Als het kabinet miljarden investeert in de toekomst van de landbouw, moet het garanderen dat dieren daar ook daadwerkelijk beter van worden.” Verder zijn er honderden miljoenen gereserveerd voor extensivering, wat kansen kan bieden voor dieren, bijvoorbeeld doordat ze meer naar buiten kunnen.

Afgelopen vrijdag kwam het kabinet met de AMvB’s die moeten gaan zorgen voor een dierwaardiger veehouderij. De Dierenbescherming was blij met stappen hierin, maar vond sommige maatregelen niet ver genoeg gaan. De eerste regels gaan vanaf 2028 gelden. Maar het kabinet erkent zelf dat vergunningen, investeringen en verdienvermogen op orde moeten zijn. Juist daar moet de komende periode snel duidelijkheid over komen – in komende begrotingen zullen ook investeringssubsidies voor investeringen in dierwaardige veehouderij een plaats moeten krijgen.

Er komt bovendien iets meer geld beschikbaar voor de NVWA, die onder meer verantwoordelijk is voor het toezicht op dierenwelzijn in slachthuizen, maar onduidelijk is of dit geld specifiek naar de dierenwelzijnstaak van de NVWA gaat.

Bij vogelgriep kiest het kabinet voor meer preventie. In 2027 wordt toegewerkt naar verplichte vaccinatie in de legsector en is €600.000 beschikbaar voor vaccinatie en andere preventieve maatregelen. Dat kan veel dierenleed voorkomen, omdat er bij succesvolle vaccinatie minder dieren ziek en gedood hoeven te worden.

Gezelschapsdieren en in het wild levende dieren

Voor gezelschapsdieren blijft echter veel werk liggen. De landelijke chipplicht voor katten is nog altijd niet geregeld, terwijl jaarlijks tienduizenden katten vermist raken. Ook de snelstijgende dierenartskosten en het rapport daarover van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) vragen om concrete maatregelen. Het kabinet heeft daarvoor een uitvoeringsagenda en werkt aan een routekaart die begin 2027 klaar moet zijn. De Dierenbescherming vindt dat de toegang tot noodzakelijke zorg voor ieder huisdier gewaarborgd moet zijn.

Positief zijn ook de vandaag aangekondigde 7,1 miljoen euro vanuit het kabinet voor wolfwerende maatregelen, veebescherming en kennis. Ontzettend belangrijk, omdat 'probleemwolven' ontstaan door verkeerd gedrag van mensen die wolven te dicht benaderen. We zijn er dan wel weer kritisch op dat provincies meer ruimte krijgen om sneller in te grijpen bij deze probleemwolven. De Dierenbescherming blijft ervoor pleiten om eerst maximaal in te zetten op preventie en bescherming van vee.

Bij de jacht ziet de begroting vooral een verdere evaluatie van het stelsel. De Dierenbescherming vindt dat daarbij het welzijn van dieren en de ecologische draagkracht leidend moeten zijn, niet de wens om dieren te kunnen bejagen. Zeker aangezien veel soorten die nu vrij bejaagbaar zijn geen goede staat van instandhouding hebben.

Dierenwelzijn vraagt meer dan losse maatregelen

Bien: “We zien dat dit kabinet op verschillende punten stappen zet. Dat waarderen we. Maar dierenwelzijn vraagt meer dan losse maatregelen. Nederland staat voor een enorme transitie van landbouw en natuur. Dit is hét moment om ervoor te zorgen dat die transitie niet alleen goed is voor de economie, de natuur en de boer, maar ook voor de dieren. Die kans mogen we niet laten liggen.”