Door vertraging nog steeds jaarlijks circa 120.000 slachtoffers stalbranden

De Onderzoeksraad vraagt o.a. om een wettelijk verplichte elektrakeuring voor alle stallen en een maximumaantal dieren per brandcompartiment. Deze en andere maatregelen moeten het aantal branden en het aantal dierlijke slachtoffers dat daarbij valt fors verminderen. Elk jaar vertraging betekent ca. 120.000 dieren die bij een stalbrand omkomen. Het is buitengewoon droevig en onaanvaardbaar dat het terugdringen van het aantal stalbranden zoveel tijd moet kosten.

Goede voornemens maar trage uitvoering

In oktober 2021 liet toenmalig minister Schouten van landbouw in reactie op de aanbevelingen van de OvV weten het voortouw te nemen bij de aanpak van stalbranden. De minister stelde als ambitieus doel een halvering van het aantal dodelijke dierlijke slachtoffers per sector in 2026 ten opzichte van 2020. In de Wet dieren werd vervolgens een grondslag opgenomen op basis waarvan aan exploitanten van stallen brandveiligheidsmaatregelen opgelegd kunnen worden, en Wageningen Universiteit en Research kreeg de opdracht onderzoek te doen naar het brandveiliger maken van technische ruimten in stallen en naar het aantal dieren in een brandcompartiment. Maar concrete maatregelen blijven tot op de dag van vandaag uit.

Wettelijk verplichte elektrakeuringen

Voorjaar 2023 vond een internetconsultatie plaats over wettelijke verplichting van brandveiligheidskeuring van stallen. Voorgesteld wordt elk jaar een veiligheidskeuring in stallen uit te voeren. Hoe deze keuring er precies uit komt te zien en wie deze gaat uitvoeren moet nog nader worden ingevuld. Daarnaast moet er eens in de vijf jaar, en bij megastallen, eens in de drie jaar een keuring plaatsvinden van de elektrische installaties in stallen en van zonnepanelen op staldaken. Minister Adema van landbouw heeft gisteren laten weten dat hij dit wetsvoorstel nog voor de Kerst van dit jaar aan de Tweede Kamer wil voorleggen. De Dierenbescherming pleit al langere tijd voor wettelijke brandveiligheidskeuringen. Een wettelijke verplichting zorgt dat alle stallen periodiek aan dezelfde eisen worden getoetst en dat geconstateerde gebreken moeten worden verholpen.

Hier vindt u de volledige reactie van de Dierenbescherming

Brandveiliger maken technische ruimten in stallen

De meest voorkomende, bekende oorzaak van stalbrand is kortsluiting in de elektrische installatie. Keuren is goed maar tussen twee keuringen door kan het nog steeds misgaan. Technische installaties compartimenteren, dat is inpakken in een 60 minuten brandwerende schil, is bij nieuwbouw van stallen sinds 1 april 2014 verplicht. Maar de meeste stallen zijn van voor die datum. De OvV beveelt aan ook technische installaties in bestaande stallen te compartimenteren. Daarnaast kan ook een blusvoorziening bij de technische installatie worden aangebracht om zo een beginnende brand te blussen. Wageningen Universiteit heeft hierover al eens een rapport uitgebracht, en doet nu onderzoek naar de nieuwste technieken. Hier lijkt het betere (nog nieuwere technieken) de vijand van het goede (al beschikbare, te plaatsen technieken) en is het wachten nu al twee jaar op een nieuw rapport uit Wageningen.

Maximumaantal dieren per compartiment

Op dit moment laat de bouwregelgeving zonder extra brandveiligheidsvoorschriften stalcompartimenten toe van 2.500 m2. Op 2500 m2 mogen 3.000 varkens (1 varken op 0,8m2) en 110.000 vleeskuikens (21 kuikens op 1 m2) worden gehouden. Bij een stalbrand moet zo’n compartiment en dus ook de dieren daarin in de regel als reddeloos verloren worden beschouwd. Onder voorwaarden van extra brandpreventiemaatregelen mag een compartiment zelfs nog groter zijn, maar de OvV schrijft hierover terecht: “Door preventieve maatregelen neemt de brandkans af, maar door grotere compartimenten toe te staan zullen er als er toch brand uitbreekt meer dieren omkomen.” Als het de minister van landbouw ernst is dat hij in 2026 het aantal dierlijke slachtoffers per sector wil halveren ten opzichte van 2020, dan moet hij volgens de Dierenbescherming zo spoedig mogelijk met een voorstel komen om het maximumaantal toegestane dieren te halveren door het oppervlak van een brandcompartiment te halveren van 2500 naar 1250m2.

Laaghangend fruit om stalbranden te verminderen

Keuringen, compartimentering en blusvoorzieningen kosten geld en, gelet op hoe traag de invoering hiervan gaat, tijd. Daarnaast zijn er ook maatregelen die weinig of niets kosten maar wel bekende oorzaken van stalbranden wegnemen. De Dierenbescherming vindt dat dit laaghangend fruit zo snel mogelijk verplicht geplukt moet worden.

Een paar voorbeelden.

• Menig stalbrand ontstaat doordat de veehouder zelf in de stal ging lassen en slijpen. Doe dat soort klussen buiten de stal, of anders alleen als er geen dieren in de stal zitten.
• Dakdekken met vuur is ook een regelmatig voorkomende stalbrandoorzaak. Verplicht dat dit alleen mag als er geen dieren in de stal aanwezig zijn.
• Broei in hooi en andere materialen en een hete tractor naast de hooiberg zetten zijn ook bekende oorzaken van stalbranden. Regelmatig de temperatuur opmeten in de hooiopslag en tractoren e.d. in een aparte stalling zetten voorkomt brand.
• In de kanalen van een luchtwasser hoopt stof op. Bij een brand kan dan een stofexplosie ontstaan. Stel jaarlijks schoonmaken van die kanalen verplicht.
• Door klimaatverandering wordt onweer heviger, zorg voor bliksemafleiding op stallen.

Deze en andere maatregelen zouden ook verplicht moeten worden gesteld en de naleving kan straks bij de jaarlijks veiligheidskeuring worden gecontroleerd.