Graag meer voortvarendheid aanpak stalbranden

Minister Wiersma van Landbouw heeft de Tweede Kamer laten weten dat zij de behandeling van het wetsvoorstel van haar voorganger de heer Adema om een elektrakeuring en een brandveiligheidskeuring van stallen te verplichten, wil uitstellen. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) heeft deze en enkele andere maatregelen in 2021 geadviseerd. De afgelopen jaren is hiernaar gekeken, wat tot het wetsvoorstel van Adema heeft geleid. Minister Wiersma wil echter nogmaals de uitvoerbaarheid en de proportionaliteit laten onderzoeken.

Aanpak stalbranden faalt tot nu toe

Jaarlijks komen er zo’n 120.000 dieren bij stalbranden om. Al sinds 2012 wordt getracht het risico op stalbranden en de gevolgen te verkleinen. Dat heeft tot nu toe nauwelijks geholpen. Alleen de verplichting sinds 2014 om bij nieuw- en verbouw enkele preventieve maatregelen te nemen, hebben enig effect. Maar het gaat vele jaren duren voor alle stallen vernieuwd zijn, en er is meer nodig om het aantal branden en slachtoffers fors terug te dringen.

Onderzoeksraad voor Veiligheid stelt effectieve maatregelen voor

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid heeft in 2021 geadviseerd een elektrakeuring en een algemene brandveiligheidsinspectie wettelijk te verplichten. Ook adviseert de raad de omvang van de zogenaamde brandcompartimenten te verkleinen waardoor er in een in brand staande ruimte minder dieren zitten en om kunnen komen. Het is nu bijna 2025 en er is aan deze aanbevelingen nog steeds géén uitvoering gegeven.

Elektrakeuring bij alle stallen verplicht stellen

Het is al heel lang bekend dat de belangrijkste oorzaak van stalbranden kortsluiting in de elektrische installatie is. Verzekeraars en het Beter Leven keurmerk van de Dierenbescherming schrijven dan ook al jaren een periodieke elektrakeuring voor. In hun kielzog hebben ook andere private kwaliteitssystemen dit als eis aan hun deelnemende veehouders opgelegd. In het overgrote deel van de stallen vindt daardoor al een periodieke elektrakeuring plaats. Met wetgeving wil men ook de laatste stallen die nog niet gekeurd worden, aan zo’n keuring onderwerpen. Over de effectiviteit en de kosten zijn genoeg gegevens bekend. Maar nee, minister Wiersma wil hier nog een keer onderzoek naar laten doen. De Dierenbescherming vindt dat dit onderzoek prima kan terwijl de keuringen al wettelijk verplicht zijn.

Algehele brandveiligheidskeuring om vrijwel alle brandrisico’s terug te dringen

Nieuw voor stallen is het voorstel in de wet van een jaarlijkse algehele brandveiligheidskeuring. Daarin wordt niet alleen naar de elektra gekeken maar ook naar andere risicofactoren, zoals lassen en slijpen of bijvoorbeeld een hete tractormotor in de stal, en bijvoorbeeld het risico op blikseminslag. De meeste boerenbelangenorganisaties verzetten zich tegen deze nieuwe keuring, omdat ze het met een kanon op een mug schieten en veel te begrotelijk vinden. Minister Wiersma wil nu de nieuwe keuring nog niet wettelijk verplichten maar eerst op kleine schaal uitproberen. Maar daarmee wordt het terugdringen van het aantal slachtoffers weer voor lange tijd uitgesteld.

De Dierenbescherming vindt dat de wettelijke verplichting voor deze keuring gewoon ingevoerd moet worden. Zeker de eerste jaren zullen in de meeste stallen allerlei brandrisico’s geconstateerd worden, die dan verholpen kunnen worden. Na verloop van tijd raken de stallen brandtechnisch up-to-date en zullen de kosten afnemen. En de minister moet erop laten toezien dat de kosten van de keuringen doorberekend worden aan de eindafnemers van de dierlijke producten.

Kleinere brandcompartimenten, minder brandslachtoffers

Een compartiment in een stal mag nu 2.500 vierkante meter zijn voordat er een minstens 60 minuten brandwerende muur gebouwd moet worden. Het mag zelfs meer zijn als er extra brandveiligheidsmaatregelen worden genomen. Op 2.500 m2 mogen bijvoorbeeld 3.000 varkens (1 varken op 0,8m2) en 110.000 vleeskuikens (21 kuikens op 1 m2) worden gehouden. Bij een stalbrand moet zo’n compartiment, en dus ook de dieren daarin, in de regel als reddeloos verloren worden beschouwd. Hoewel de Onderzoeksraad voor de Veiligheid al in 2021 adviseerde de toegestane omvang van het brandcompartiment te verkleinen, wordt nu pas voorgesteld om hier serieus onderzoek naar te doen.

Voorstellen leiden tot verdere vertraging. Versnelling is nodig en mogelijk

De Dierenbescherming dringt aan op het zo spoedig mogelijk behandelen en vaststellen van de wet, zodat de elektrakeuring voor alle stallen verplicht wordt en ook alle stallen aan een algehele brandveiligheidskeuring onderworpen kunnen worden.

Toenmalig minister Schouten heeft in 2021 voorgesteld te komen tot een halvering van het aantal dodelijke dierlijke slachtoffers per sector in 2026 ten opzichte van 2020. Wettelijk verplichte halvering bij nieuw- en verbouw van het toegestane oppervlak per compartiment in een stal van 2.500 naar 1.250 lijkt de Dierenbescherming daartoe een goede eerste stap.