M'n liefje, m'n duifje

De lol van het houden zit ‘m in het meedoen aan wedstrijden. Duiven hebben een sterk thuisinstinct en een formidabel intern kompas. Zelfs al laat je ze los op een plek ver uit de buurt, dan zullen ze de weg naar huis bijna altijd terugvinden. De wetenschap is er nog steeds niet helemaal achter hoe deze slimme dieren de weg zo goed weten.

Maar zoals wel vaker het geval is als dieren voor een bepaald doel worden gehouden – in dit geval om wedstrijden te vliegen – is dat niet per se prettig voor hen.

Hoe diervriendelijk is duivensport?

De Dierenbescherming ging op bezoek bij duivenmelker Jaap Schut. Jaap heeft tientallen duiven waarmee hij kweekt. Hij heeft al heel wat prijswinnende duiven gehad. Hier spreekt duidelijk een liefhebber. Als duivenmelker moet je je duiven in goede conditie houden. Dat betekent: de beste verzorging en goed voer.

De Vlaamse wetenschapper en ethicus Jan Deckers kan dit beamen. Hij hield zelf als kind duiven en de Dierenbescherming sprak hem uitgebreid over de duivensport. “Duiven hebben een luxeleventje totdat ze wedstrijden gaan vliegen”, stelt hij.

Korte, maar ook lange afstanden

De duivenhouder brengt zijn beste duiven naar het clubgebouw, waar alle dieren verzameld en ‘ingekorfd’ worden. Van daaruit gaan de dieren in transportkratjes per vrachtwagen naar de plek van bestemming. De soms lange reistijden, neem Zuid-Frankrijk bijvoorbeeld, en het feit dat de dieren op elkaar gepropt zitten, zorgen voor agressie. De dieren lopen verwondingen op aan hun ogen door onderling pikgedrag. Eenmaal op bestemming worden ze gelost waarop ze linea recta naar huis vliegen. De tijd van het moment waarop de duif zijn hok weer heeft bereikt wordt gemeten en uiteraard is de snelste duif de winnaar.

Er zijn in de duivensport verschillende disciplines met wedstrijdafstanden variërend van kort – van 100 tot 300 kilometer– tot een meerdaagse ‘fond’ van 700 tot 1300 kilometer. Voor die grote afstanden rijden de vrachtwagens naar lossingplaatsen in bijvoorbeeld Barcelona of Marseille. Duiven kunnen in een dag ongeveer 1100 km afleggen, maar hun wilde soortgenoten zullen dat van nature dat nooit doen. Een deel van de deelnemers aan de wedstrijd haalt de eindstreep helaas niet.

De realiteit is bikkelhard

Olga van Eyck van Dierenbeschermingscentrum Limburg krijgt via dierenambulances in de regio jaarlijks gemiddeld 100 postduiven binnen. Ze zijn verzwakt, uitgeput of gewond. De helft overlijdt bij binnenkomst alsnog of moet worden geëuthanaseerd.

De lange afstanden die dieren moeten afleggen, wordt een deel van de losgelaten duiven fataal. Vaak gaat het om jonge duiven die hun eerste wedstrijd vliegen en de weg naar huis niet kunnen vinden. Ze vallen ten prooi aan roofdieren, slechte weersomstandigheden of raken elektriciteitskabels. Duivenmelkers laten hun állerbeste duiven meedoen aan wedstrijden. Maar wat gebeurt er met de ‘minder getalenteerde’ vliegers? Deze 'overtollige' dieren blijven helaas niet leven.

Pensioen voor wedstrijdduiven?

Maar ook wedstrijdvliegers krijgen niet per se een oude dag. Na ongeveer zes jaar zijn de duiven te oud of te langzaam om nog langer wedstrijden te vliegen. Met de goede presteerders worden nakomelingen gekweekt, die hopelijk net zo succesvol worden. De rest wordt gedood. Of zoals eufemistisch verwoord in de gedragscode van de Nederlandse Postduiven Organisatie (NPO): "Zorg ervoor dat overtollige duiven op een humane wijze worden verwijderd." Een beetje wrang als je weet dat een postduif zeker nog 20 jaar kan blijven leven.

Hoe pakt de balans voor het houden van vogels met oog voor hun welzijn uit in de duivensport? Aan de ene kant worden de duiven vertroeteld en is er veel aandacht, zorg voor en kennis over de dieren bij de duivenmelker. Aan de andere kant moeten de duiven presteren onder soms zware omstandigheden, met uitval tot gevolg. Daarnaast geeft het doden van gezonde dieren omdat ze niet (meer) voldoen aan de eisen, de duivensport toch een wat nare bijsmaak.

Meer weten over vogels?

Wil je meer lezen over gehouden vogels? Eerder belichtten we hoe ingewikkeld het is om papegaaien een gelukkig leven te geven in gevangenschap en hoe roofvogels worden gehouden 'om te vliegen voor de show'.