Lisette en Marye vingen ruim 6500 katten

Het is een tafereel dat zich iedere dag opnieuw afspeelt: vrijwilligers van Werkgroep Verwilderde katten Tilburg die kattenbakken verschonen, water verversen, voer uitdelen, observeren, wachten en een bonte verzameling aan 'zwerfkatten' de tijd geven om aan hen te wennen. “Je raakt hier besmet met het kattenvirus”, zegt Marye lachend. Zij en Lisette weten waar ze het over hebben, want ze lopen allebei al zeventien jaar mee met deze werkgroep. Lisette doet dit naast haar baan als ICT-projectleider en Marye is inmiddels met pensioen. Samen met de andere leden van de werkgroep hebben ze tot nog toe ruim 6500 katten gevangen en geholpen.

Het begon allemaal met één kat…

Lisette was op vakantie toen een verwilderde moederpoes een nestje kittens wierp in haar tuin. Bij thuiskomst ontdekte ze de piepjonge diertjes. Ze voerde de vermagerde mamapoes bij, maar toen deze niet meer kwam opdagen, ving ze de kittens zelf op. Nadat ze waren geholpen, gechipt en gesteriliseerd of gecastreerd, mochten ze bij Lisette komen wonen. Daar werden ze oud en gelukkig. “Dit was de eerste keer dat ik bewust een verwilderde kat zag, ik kende dat hele fenomeen hiervoor niet”, zegt Lisette.

Marye kwam in aanraking met een zwaar verwaarloosde kater die op haar erf verscheen. Bezorgd ontfermde ze zich over hem en ving hem uiteindelijk met een vangkooi. De kater, die ze Panter noemde, herstelde van zijn enorme abces en leefde daarna (geneutraliseerd en wel) nog jarenlang op haar terrein. “Toen had ik de smaak te pakken”, vertelt ze. Die eerste kat was er één, maar dat werden er tien… honderd… duizend… uiteindelijk zelfs duizenden. Ze kwamen natuurlijk niet allemaal bij Lisette en Marye wonen. De dames startten de zwerfkattenwerkgroep voor de regio Tilburg en zijn sindsdien niet meer gestopt.

Asieldier of ‘buitenkanskat’?

Ondertussen observeren de dames de ‘nieuwe vangsten’ in de kattenverblijven. Ze herkennen feilloos welke katten mogelijk plaatsbaar zijn bij mensen thuis en welke liever buiten leven, onder toezicht van bijvoorbeeld een boer of campinghouder. Weer andere soortgenootjes hebben wat tijd nodig om te ontdooien. “Bij sommige katten gaat de knop na een paar dagen pas om”, legt Lisette uit. “Dan zie je ineens dat ze naar je beginnen te knipperen en dat ze toch sociaal zijn.” Of ze blijven teruggetrokken en houden angstvallig afstand. Pas na sterilisatie of castratie, chippen en medische zorg, worden ze op een veilige locatie geplaatst, waar mensen een oogje in het zeil houden. Een boerderij, camping of andere zogenoemde ‘buitenkansplek’. Zomaar een kat terugplaatsen? Dat gebeurt niet en mag niet.

Van grote groepen naar losse dieren

In zeventien jaar tijd zagen de dames de situatie in de regio drastisch veranderen. “Vroeger vingen we echt gróte groepen verwilderde katten”, vertelt Lisette. “Die zijn er hier bijna niet meer.” Dat is precies wat TNRC (Trap, Neuter, Return, Care) beoogt. Katten worden gevangen, gesteriliseerd of gecastreerd, medisch behandeld en waar mogelijk geplaatst of herplaatst. Zo groeit een populatie niet verder. Dat is hard nodig. Eén ongeholpen poes van nog geen jaar oud kan meerdere nestjes per jaar krijgen, waardoor binnen korte tijd een grote populatie ontstaat. Door structureel te steriliseren en castreren worden nieuwe nestjes voorkomen en neemt het aantal zwerfkatten én het dierenleed af. In Tilburg en omgeving zien Marye en Lisette dat effect duidelijk terug. Er zijn minder grote groepen verwilderde katten en zo ook minder zwakke en zieke dieren. “Maar zolang niet iedere katteneigenaar zijn verantwoordelijkheid neemt en zijn dier niet laat helpen, blijft er aanwas komen”, zegt Lisette. Ook wordt TNRC niet in heel Nederland even consequent toegepast, waardoor het aantal zwerfkatten in andere gebieden blijft groeien.

Katten op de weg, in een boodschappentas, in containers…

“We blijven ook hier nieuwe katten tegenkomen”, zegt Lisette. “Doorgaans omdat mensen hun katten niet laten steriliseren of castreren, niet chippen of ze doodleuk achterlaten.” Ze vinden dieren die uit de auto zijn gekieperd langs drukke wegen, of die bij het grofvuil zijn gezet. Pasgeboren kittens inclusief navelstreng in boodschappentassen of dichtgeplakte dozen. Een paar jaar geleden schoot Marye te hulp toen medewerkers van een bedrijf meldden dat een verwilderde moederpoes steeds in een papiercontainer verdween. Marye reed er direct naartoe, omdat de vuilniswagen zou komen. Terwijl ze aan kwam rijden, werd de container al ingeladen. Marye toeterde en schreeuwde ‘stop!’ De persmachine werd abrupt stilgezet. Moeder overleefde… maar haar kittens niet.
Even valt het stil.

“We komen veel ellende tegen.” Lisette zucht en vertelt over een oudere dame die belde omdat één van de katten die ze buiten voerde een ‘wondje’ op haar neus zou hebben. Echter was haar volledige snuit aangevreten door kanker. Omdat de dame slecht zag en dementeerde, had ze niet door hoe ernstig gewond dit dier al was. “Het enige wat je met zo’n dier kunt doen, is zorgen dat ze niet langer hoeft te lijden.” Ook Marye herinnert zich zo’n droevig geval. Een poes met een verdraaide en verbrijzelde poot, die langzaam weer vertrouwen kreeg. Ze at goed, werd steeds socialer en leek klaar voor een onvermijdelijke pootamputatie. Tot uit het bloedonderzoek bleek dat ze een ernstige stollingsziekte had, waardoor een operatie onmogelijk was. “Ik heb thuis echt een potje zitten janken. Je hoopt zo dat het goed komt.” Juist daarom, raken sommige reacties van mensen hen nog altijd. “Mensen worden soms boos op buitenkatten”, zegt Lisette. “Maar de mens creëert dit probleem”, zeggen ze in koor.

De verwilderde kat kiest er niet voor om ongeholpen buiten rond te lopen. Het is ook niet de kat die vergeet een chip te registreren. De oorzaak ligt vrijwel altijd bij mensen die hun verantwoordelijkheid niet nemen. Daarom pleiten Marye en Lisette al jaren voor een landelijke chip-, castratie- en sterilisatieplicht. “Dat zou zóveel dierenleed voorkomen”, zegt Marye. “Dan hoeven veel van deze kittens nooit zwervend op te groeien en belanden er veel minder katten gewond of ziek in onze vangkooien.”

‘We zullen doorgaan’

Toch verliezen ze de moed niet en gaan ze gewoon verder. Vangkooien klaarzetten, meldingen beantwoorden, met een hoog stemmetje katten liefkozen en voeren, geduldig en zacht blijven tot een schuwe blik langzaam ontspant. Ze doen dit werk vol overtuiging voor iedere kat die dankzij hun werk een veiliger en gezonder leven krijgt. Want dat is ook wat dit werk betekent: duizenden dieren die pijnloos en onbezorgd verder kunnen leven, op een fijne plek met betrokken mensen.