Mededingingswet staat verbetering dierenwelzijn in de weg

De Kip van Morgen is een initiatief van supermarkten om diervriendelijker geproduceerd pluimveevlees in de schappen te leggen. Nu lijkt de Autoriteit Consument en Markt (ACM) binnenkort te komen met het oordeel dat de afspraken rond de Kip van Morgen in strijd zijn met de mededingingsregels. De ACM waakt voor de vrijheid van de markt en zorgt ervoor dat consumenten niet benadeeld worden. Maar dat mag niet betekenen dat dit partijen ervan gaat weerhouden om duurzamer en diervriendelijker producten op de markt te brengen.
Bert van den Berg

Door: Bert van den Berg Programmamanager Veehouderij

Mededingingswet staat verbetering dierenwelzijn in de weg

De overheid heeft initiatieven als de Kip van Morgen enthousiast verwelkomd. Waarschuwingen, dat dit soort initiatieven om de veehouderij duurzamer te maken wel eens in strijd kunnen zijn met de Mededingingswet, zijn door de overheid tot nu toe weggewuifd. Uit publicaties in het blad Boerderij is op te maken dat de Autoriteit Consument en Markt binnenkort met het oordeel komt dat de afspraken rond de Kip van Morgen toch in strijd zijn met de mededingingsregels. Als dat zo is, dan wordt het de hoogste tijd die regels grondig aan te passen. Voor het beschermen van een maatschappelijk belangrijke maar economisch zwakke waarde als het tegengaan van ernstige aantastingen van het dierenwelzijn moeten toch afspraken gemaakt kunnen worden.

Vrije markt corrigeren

De Autoriteit Consument en Markt moet waken voor de vrijheid van de markt en tegen kartelafspraken die deze vrijheid aantasten en tot oneerlijke handelspraktijken en benadeling van consumenten en andere marktpartijen leiden. Dat is op zich een nobele taak, maar als je deze taak te rigide opvat en uitvoert, leidt dit tot het veroorzaken en in stand houden van allerlei maatschappelijk ongewenste zaken. Zo kan een al te vrije markt leiden tot meer milieuvervuiling, uitbuiting van mensen in ontwikkelingslanden, boeren die geen eerlijke boterham voor hun product krijgen en ook tot steeds verdere aantasting van het dierenwelzijn. Vandaar dat er allerlei overheidswetgeving en -beleid is om de vrije markt op tal van punten te corrigeren.

Ook op het vlak van dierenwelzijn in de veehouderij zijn er diverse minimum wettelijke regels. De Dierenbescherming vindt dat deze regels niet ver genoeg gaan. Met het ontwikkelen van het Beter Leven keurmerk werken wij aan verbetering, maar daarnaast vinden wij dat de vrije markt wat dit betreft verder door de overheid moet worden gereguleerd. De Nederlandse overheid reageert al jaren dat dit dan in verband van de Europese Unie moet gebeuren en dat het bedrijfsleven ook zelf zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid moet nemen.

Afspraken dierenwelzijn

Nu nemen de supermarkten, verenigd in het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), een keer hun verantwoordelijkheid en maken met de pluimveesector afspraken over minimum inkoopeisen op het vlak van dierenwelzijn en milieu, en dan zou de ACM met de mededeling komen dat dit niet mag. Reden: dit verhoogt de prijs voor de consument en beperkt diens keuzevrijheid. Als de ACM dit inderdaad vindt, dan vindt de Dierenbescherming dit een ethisch volstrekt verwerpelijk standpunt. De ACM zou dan namelijk vinden dat consumenten moeten kunnen kiezen voor producten afkomstig van dieren die een zeer slecht welzijn hebben gehad. Daar moeten we als maatschappij juist vanaf.



De ‘Beleidsregel mededinging en duurzaamheid’ is kennelijk te rigide, of wordt door de ACM te rigide uitgevoerd. Het optrekken van het minimum dierenwelzijn via de markt wordt lastig tot bijkans onmogelijk als daarover geen collectieve afspraken gemaakt mogen worden. Voor de Kip van Morgen en ook voor het Varken van Morgen zijn dierenwelzijnseisen afgesproken die supermarkten in hun minimum inkoopeisen zullen opnemen. Uitdrukkelijk is er niets afgesproken over de vergoeding van de meerkosten die de hogere dierenwelzijnseisen met zich mee brengen. Over kosten moeten de supermarkten elk afzonderlijk met hun leveranciers afspraken maken, waarbij het uiteraard wel in de rede ligt dat die meerkosten worden vergoed.

Beter Leven keurmerk

Voor de duidelijkheid, de Dierenbescherming steunt de Kip van Morgen inhoudelijk niet. Zij vindt de welzijnseisen die aan deze kip worden gesteld te laag. Maar dit doet niets af aan de bezwaren van de Dierenbescherming tegen de rigide mededingingswetgeving. Inmiddels hebben Albert Heijn en Jumbo elk hun eigen variant op de Kip van Morgen geïntroduceerd, waarbij de welzijnseisen zelfs boven die van de Kip van Morgen liggen. De Dierenbescherming heeft dit verwelkomd als stappen in de goede richting. Zelf gaat de Dierenbescherming onverdroten voort met haar Beter Leven keurmerk.