Muskusrattenval gevaar voor veel dieren

Muskusratten leven graag in onze wateren. Tot grote frustratie van vele waterbeheerders, omdat deze dieren holen en gangenstelsels graven die dijken en oevers beschadigen. Oorspronkelijk komen muskusratten niet uit Nederland, zij zijn door menselijk handelen in de natuur beland.

Muskusrattenval gevaar voor veel dieren

De dieren behoren zodoende tot de zogeheten (invasieve) ‘exoten’. Muskusrattenbestrijders in dienst van waterschappen zetten gevaarlijke klemmen en verdrinkingsvallen neer om muskusratten te bestrijden. “Inzetten op het doden van muskusratten om droge voeten te houden is niet dé manier om tot een oplossing te komen”, zegt Femmie Smit, programmamanager in het wild levende dieren van de Dierenbescherming.

Muskusrattenklem in de vitrine van de meldkamer van Dierenambulance Zuid-Holland Zuid.


Andere dieren ook de dupe

Huidige bestrijdingsmethoden leiden tot ernstig dierenleed. Muskusrattenklemmen klappen keihard dicht en in onderwatervallen sterven dieren een vreselijke verdrinkingsdood. Niet alleen muskusratten zijn hier de dupe van: “Onlangs hebben we een stuk of zeven dieren opgehaald die klem zaten in muskusrattenvallen. Het gaat vaak om vogels zoals zwanen, aalscholvers en reigers, maar ook bevers zijn de klos”, aldus Iris van Zeijl, coördinator van Dierenambulance Zuid-Holland Zuid. Een maand geleden moest bever Truus onder het mes, omdat zij klem kwam te zitten. Gelukkig liep het met de inmiddels beroemde Truus goed af.


Onze ambulancemedewerkers Ed en Hans + een medewerker van het waterschap gingen gewapend met waadpakkken en lieslaarzen de modder in. De heren hadden grote moeite om overeind te blijven in de drek. Toch lukte het hun uiteindelijk om de bever op de oever te krijgen en hem uit de val te bevrijden.
Bij de Westvoorneweg in Rockanje heeft onze dierenambulance in samenwerking met de Reddingsbrigades van Rotterdam, Hellevoetsluis en Rockanje een zwaan gered die met z'n kop vastzat in een klem voor muskusratten.“


Naast dat deze bestrijdingsmiddelen zowel muskusratten als vele andere diersoorten doden en verwonden, voorkomt het niet dat dijken ondermijnd worden door andere gravende dieren, zoals vossen, konijnen en mollen”, zegt Femmie Smit.

Gevaarlijk voor huisdieren

De vallen vormen ook voor huisdieren een reëel gevaar. Verhalen over honden en katten die in aanraking komen met muskusrattenklemmen zijn ons niet onbekend. Helaas lopen deze benarde situaties niet altijd goed af.

Preventieve maatregelen

Al jaren pleit de Dierenbescherming (o.a. in samenwerking met Bont voor Dieren en Fauna4Life) voor preventieve maatregelen die op de lange termijn rendabeler zijn dan het streven naar een zogenaamde ‘nulstand’: het helemaal uitroeien van de muskusratten door dieronvriendelijke klemmen en vallen in te zetten. In sommige gebieden worden de dijken bijvoorbeeld bedekt met een soort gaasdoek of met een laag 'ondoordringbare' stenen. Preventieve maatregelen worden nauwelijks verder onderzocht. “Een systeembenadering waarbij de inrichting van belangrijke waterkeringen goed onder de loep genomen worden en waarbij men zorgt voor een graafvrij ontwerp, is een veel duurzamere oplossing. Op niet kwetsbare delen laat je de dieren met rust”, oppert Femmie Smit.

Voordelen van muskusratten

Hiernaast hebben muskusratten ook positieve effecten op ecosystemen en daar is nog niet genoeg aandacht aan besteed. “Bijkomend voordeel van meer muskusratten in de natuur is dat zij als onderdeel in de voedselketen van onder andere vossen kunnen dienen. Want deze dieren zijn nu de ‘zondebok’ in het weidevogeldossier. Zij zouden te talrijk zijn en ‘alle’ weidevogelnesten vernielen. Niet gek als je bedenkt dat in het boerenlandschap dit zo ongeveer de enige diergroep is die niet bejaagd wordt. Hazen, ganzen, konijnen, wilde eenden, ratten, muizen, knobbelzwanen en ook meerkoeten worden als het even kan weggeschoten of op andere manieren verdreven”, aldus Femmie Smit.


Muskusratten hebben ook positieve effecten op ecosystemen.

Kortom, het bestrijden van muskusratten met klemmen en vallen is nog altijd geen vanzelfsprekende en goed werkende oplossing en dat moet anders. Diervriendelijke en preventieve maatregelen lijken misschien een flinke investering, maar zijn toekomstbestendiger en daarom ook duurzamer.