Opdwarrelend stof en vermeende leugens

Een kip zoekt pikkend en scharrelend naar voer en neemt af en toen een stofbad om haar veren te verzorgen. Dat behoort tot het natuurlijke gedrag van het dier. Tot voor kort mochten kippen in legbatterijen gehouden worden. Dicht opeen gepropt in zo’n draadgazen kooitje viel niets te scharrelen en te stofbaden en zag je in plaats daarvan afwijkend, gefrustreerd diergedrag. Het was dan ook hard nodig de legbatterij te verbieden.
Bert van den Berg

Door: Bert van den Berg Programmamanager Veehouderij

Opdwarrelend stof en vermeende leugens

Tegenwoordig mogen de kippen binnen in schuren en soms ook buiten in uitlopen scharrelen. En nu constateren onderzoekers van de universiteiten van Wageningen en Utrecht dat dit veel fijnstof veroorzaakt en dat kan schadelijk zijn voor de volksgezondheid. Dat is natuurlijk niet de bedoeling en een tegenstelling tussen dierenwelzijn en volksgezondheid is geboren.

De Monitor, een onderzoeksprogramma van NCRV/KRO wijdde afgelopen zondag haar uitzending aan deze kwestie. Dat vraagt natuurlijk om een reactie van de Dierenbescherming en dus waren wij graag bereid mee te werken aan een interview. Met de redactie van het programma hebben we hier dan ook tevoren uitgebreid over gesproken. Maar helaas kwam hiervan niets in het tv-interview terecht. Dan maar even op deze plek….

Beter voor jou?

De redactie van de Monitor vond het nodig de Dierenbescherming neer te zetten als een partij die liegt over volksgezondheid, omdat wij in een radiospotje over het Beter Leven keurmerk zomaar durven stellen dat dit keurmerk niet alleen beter is voor de kip, de koe en het varken, maar ook ‘beter voor de boer’ en ‘beter voor jou’. Ja voor jou. En dat is geen misleiding, zoals de Monitor beweert. Want ik vind het prettig een eitje te tikken, als ik weet dat dit van een scharrelende, buiten lopende kip afkomstig is, wier snavel niet is gekapt. Daar voel ik me prettiger bij, met minder schuldgevoel over het welzijn van de kip, dus is per saldo dat ei ook beter voor mij.


Maar laten we niet flauw doen; de Monitor doelt natuurlijk op het aspect ‘gezondheid’, dat impliciet met ‘beter voor jou’ wordt bedoeld. Maar de Dierenbescherming doelt natuurlijk op het dierenwelzijn en zal geen beweringen doen of een ei met Beter Leven keurmerk gezonder is dan een gangbaar ei. En natuurlijk vindt ook de Dierenbescherming dat dierenwelzijn niet ten koste mag gaan van de volksgezondheid, maar omgekeerd moeten maatregelen voor de volksgezondheid ook niet ten koste gaan van het dierenwelzijn.

Geen simpele oplossingen

Maar de oplossing is niet de klok terugdraaien en de kippen weer in kooisystemen, zoals de zogeheten 'koloniekooien', gaan houden, want dan raken zij met hun welzijn van de regen in de drup.

Wetenschappers geven terecht aan dat er nieuwe stalsystemen ontwikkeld zullen moeten worden waarin de kippen kunnen scharrelen én waarin de uitstoot van stof zeer fors wordt gereduceerd. Maar die nieuwe systemen zijn er nog niet en de bestaande stallen gaan nog wel enkele tientallen jaren mee. Dus ook in de bestaande stallen zullen maatregelen genomen moeten worden tegen stofuitstoot. Met een luchtwasser op een stal kun je deze uitstoot met zo’n 80 tot 90% reduceren. De lucht in de omgeving van de stal wordt dan schoner, maar de kippen in de stal en de mensen die in de stal werken zitten nog steeds in het stof. Dat is geen integrale, duurzame oplossing.

Maatregelen aan de bron zijn beter, zoals ionisatie van stof, drogen van mest en het over het bodemstrooisel vernevelen van koolzaadolie. Dit soort maatregelen reduceert de fijnstofuitstoot met zo’n 30 tot 50%. Er blijft dus nog een aanzienlijke uitstoot over. Dat betekent voor alle betrokkenen een kleine verbetering, maar nog niet voldoende.

Te grote pluimveestapel

En dat brengt ons tot een ander punt; er zijn in het kleine, dichtbevolkte Nederland wel erg veel dieren. Zo telt ons land maar liefst zo’n 50 miljoen legkippen en zo’n 50 miljoen vleeskuikens. De meeste zitten ook nog eens in de omgeving van Barneveld en de omgeving van Venray. Met zoveel dieren en mensen dicht op elkaar is het geen wonder dat er problemen ontstaan. Dat kun je niet alleen met technische maatregelen oplossen, het mes moet in die veel te grote pluimveestapel.

Deze visie mochten wij in het programma de Monitor niet uiteen zetten. Jammer. Gelukkig kwamen anderen in het programma wel met soortgelijke geluiden aan het woord.