De een zijn lood is de ander zijn dood

Vissen zijn dé dieren bij uitstek die niet kunnen communiceren op een manier die wij begrijpen. Het ontbreekt hen aan armen, benen, een stem, een huid of vacht, zelfs aan longen waarmee we dezelfde lucht inademen. Hoe weten we dan of een vis zich wel of niet prettig voelt? En is een vis überhaupt in staat om pijn en stress te ervaren?

Dat ze niet schreeuwen betekent niet dat ze geen pijn hebben

Over dat laatste is de wetenschap het wel eens: onderzoek toont aan dat vissen wel degelijk pijn, stress en angst ervaren. Ze hebben de benodigde zenuwen, hersenstructuren en neurotransmitters die fysiek nodig zijn om pijn en stress te ervaren. Maar niet alleen de lichamelijke kenmerken, ook het gedrag van vissen vertelt ons dat vissen kunnen lijden. Vissen die een pijnprikkel krijgen, veranderen namelijk hun gedrag door bijvoorbeeld in de toekomst bewust de plekken te mijden waar zij pijn of stress hebben gehad. Sterker nog, ze mijden zelfs locaties die vergelijkbaar zijn met plekken waar zij eerder een nare situatie meemaakten. Een voorbeeld van zo’n nare situatie is het gevangen worden met een hengel en een haak. Je zou dat namelijk behoorlijk traumatiserend kunnen noemen.

Want stel je voor hoe dit voor een vis is. Een metalen vishaak – met weerhaken – boort zich door het gevoelige lipweefsel, de bek of dieper in de keel van de vis, geregeld ook een oog of andere lichaamsdeel rakend. Vervolgens volgt bij het ‘binnenhalen’ een uitputtingsslag waarbij de vis vecht voor zijn leven, wat leidt tot verzuring van de spieren. Als de strijd gestreden is, ligt de vis op het droge, happend naar lucht terwijl hij langzaam stikt en gehanteerd wordt met droge handen die de beschermende slijmlaag beschadigen.

Met een beetje geluk kan de haak ‘makkelijk’ verwijderd worden, wordt de vis teruggezet en overleeft hij dit tafereel met ‘slechts’ een verwonding en een paniekervaring. Maar ook dan blijft het nog even spannend of de gevangen vis het daadwerkelijk overleeft: onderzoeken, met uiteenlopende resultaten, schatten in dat gemiddeld een op de vijf levend teruggeplaatste vissen later alsnog sterft als gevolg van de vangst met een hengel.

Voor vissen absoluut geen pretje

Waar wij als mensen dus lol beleven aan een onschuldig ogend buitenspel, is de hengelsport voor vissen absoluut geen pretje. Het is een nodeloze marteling waarbij veel stress en pijn komt kijken voor het dier, met geregeld de (onzichtbare) dood als gevolg.

En hoewel het buitenzijn, genieten van de natuur en de nabijheid van dieren iets moois is, hoeft het niet ten koste te gaan van een levend wezen. Er zijn talloze activiteiten om (met kinderen) te doen en de natuur te verkennen. Dus laat de hengel thuis en trek erop uit met een verrekijker, snorkel, vergrootglas of camera en geniet van al het leven(ds) om je heen! Voor je het weet heb je een hobby aan de haak geslagen waar geen dieren onnodig voor hoeven te lijden.