Wereld te winnen tussen nulstand en nul afschot

Maïsakkers zijn geliefd bij zwijnen

Eén van de verklaringen daarvoor is de overvloedige aanwezigheid van maïsakkers in deze provincies, zonder dat daar werende of verjagende maatregelen (hoeven te) worden genomen. Want ook zónder zulke preventieve maatregelen kun je aanspraak maken op een schadevergoeding. Dit terwijl maïs het perfecte lokmiddel is voor zwijnen (jagers maken daar ook gretig gebruik van), en deze maïsakkers ook nogal eens grenzen aan bosgebieden waar zwijnen leven. Dat is dus vragen om moeilijkheden.

Die maïs wordt met name verbouwd als veevoer, en ook vee is overvloedig aanwezig in deze provincies. In het bijzonder de gedomesticeerde neefjes en nichtjes van de wilde zwijnen in de varkenshouderij. Brabant telt grofweg twee keer zoveel varkens als mensen (ca 5 miljoen) en in Limburg worden er bijna 2 miljoen gehouden. Ook die grote aantallen varkens dicht op elkaar zorgen voor spanningen. Ziektes onder wilde zwijnen – zoals de Afrikaanse Varkenspest die al enige jaren rondgaat in Europa – kunnen immers overslaan op hun soortgenoten in de intensieve varkenshouderij, en door de enorme aantallen zou dat een ramp van enorme proporties kunnen zijn. Naast dit alles lopen zwijnen ook nog weleens een weg over en ploegen natuurterreinen, landbouwgronden en tuinen van mensen om. En recent werden zwijnen agressief bij ontmoetingen met mensen.

Dit alles – van onschuldige en/of vermijdbare ergernissen tot ernstiger risico’s – vormt de verklaring voor het nulstandsbeleid zoals dat nu in heel Nederland geldt, met uitzondering van leefgebieden op de Veluwe en in Noord-Limburg. Dat gaat de Dierenbescherming echter te ver.

Principieel beschermd

We hebben te maken met een inheemse, principieel beschermde soort, die al duizenden jaren onderdeel is van het ecosysteem in heel West-Europa. Al is hij in sommige streken, zoals Nederland, ook tijdelijk uitgeroeid geweest. Feit blijft dat hij hier thuishoort - en dus ook steeds weer terugkeert - al dan niet van over de grens, waar ook populaties zijn. We kunnen niet anders dan voorwaarden scheppen om zo conflictarm mogelijk samen te leven met zwijnen. We zullen daartoe uiteindelijk ons landelijk gebied anders in moeten richten.

Uitgestrekte maisakkers zonder omheiningen zijn uiterst aantrekkelijk voor wilde zwijnen. En grootschalige, intensieve varkenshouderijen hebben negatieve effecten en risico’s voor natuur, milieu, dierenwelzijn en volksgezondheid – en gaan moeilijk samen met populaties wilde zwijnen. Als je conflictarm wil samenleven met een soort die hier van nature thuishoort, heeft dat consequenties voor wat er wel en niet kan. Het kan niet zo zijn dat er daardoor geen plaats meer voor deze dieren zou zijn.

Wilde zwijnen horen er gewoon bij

Wilde Zwijnen verdienen - als inheemse soort - alleen al een plek in de Nederlandse natuur vanwege hun intrinsieke waarde en hun bijdrage aan de biodiversiteit. De Dierenbescherming wil dat ze meer en geschiktere ruimte krijgen waar ze ongestoord hun gang kunnen gaan. Ook is het van belang dat ze kunnen migreren tussen leefgebieden. En volgens onderzoek van de Zoogdiervereniging en Stichting Ark zijn er rekening houdend met bebouwing, landbouw en de omvang van natuurgebieden, ook nog ‘kansen’ voor meer leefgebieden voor zwijnen.

Een nulstandsbeleid (met uitzondering van slechts twee leefgebieden in heel Nederland!) past hier dus niet bij. Dat wil niet meteen zeggen dat er geen enkel beheer meer nodig zou zijn, maar tussen nulstand en nul afschot is er nog een wereld te winnen voor de wilde zwijnen, de natuur en natuur- en dierenliefhebbers.

Lees ook:

- Dossier Wilde zwijnen
- Factsheet Wilde zwijnen
- Faunaschade Preventiekit