Wie vat de kat?

Als een kat in de spiegel kijkt, ziet hij een kat. Als wij naar ‘m kijken zit hij ergens tussen een vos, een gans en een teddybeer in. Als knuffeldier noemen we hem meestal ‘Poes’.
Elly von Jessen

Door: Elly von Jessen Programmamanager Diervriendelijk Ondernemen

Wie vat de kat?

De vergelijking met de gans is er omdat katten net als ganzen met veel zijn en vaak als plaagdieren worden gezien. ’s Nachts krijsen, sproeien, op je auto zitten: dat kunnen we niet hebben. De kat lijkt ook op de vos: de lonesome ranger die er in het schemerdonker lekker op los jaagt en snode plannen maakt om alle vogels in Nederland uit te roeien. Ook dat kunnen we niet hebben. Als knuffeldier doen ze goede diensten, ze aaien en verzorgen is gemiddeld genomen goed voor onze gezondheid. En dat willen we dan weer wel.


Overbrenger toxoplasmose
Maar als het over onze gezondheid gaat, staan katten ook in een kwaad daglicht. Het recent uitgebrachte rapport van de Raad van Dierenaangelegenheden ‘Vat op de kat’ gaat vooral daarover. De Raad uit grote zorgen over de kat als overbrenger van toxoplasmose en stelt een uitgebreid pakket aan maatregelen voor om de burgerij daar zo min mogelijk aan bloot te stellen. Toxoplasmose is een infectieziekte die wordt overgebracht door een parasiet, die onder andere via kattenpoep verspreid wordt. Het RDA-rapport is een ongevraagd advies en dat biedt de overheid dan ook grote vrijheid in de opvolging ervan. Bijna reflexmatig liet staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken weten dat hij grote vraagtekens heeft bij de effectiviteit, proportionaliteit en handhaafbaarheid van die maatregelen.

Kattenpopulatie in toom
Het is niet de eerste keer dat maatregelen worden voorgesteld om de kattenpopulatie in dit land meer in de hand te houden. Het was notabene de Dierenbescherming die halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw de term 'kattenoverschot' ging bezigen om duidelijk te maken dat het aantal zwerfkatten in Nederland de spuigaten uitliep. We deden dat vanuit de ganzenbenadering; met de focus op overlast voor de mens. In de hoop dat vanuit dat perspectief het Rijk en gemeenten mee zouden gaan doen bij de invoering van goede en diervriendelijke oplossingen. De enigen die mee wilden doen vanuit de vossenbenadering waren de jagers. Tja… en dat kunnen wij niet hebben natuurlijk.

TNR-methode omarmen
Maar vooruit, nieuwe ronde, nieuwe kansen. Aandacht voor volksgezondheid kan een prima haakje zijn om mensen- en dierenwelzijn op constructieve wijze aan elkaar te koppelen. Daaraan zal onze organisatie graag meewerken. We nemen deel aan het landelijke Project Nederland Zwerfkattenarm 2025, waarin steeds meer dierenorganisaties zitten die gezamenlijk de handschoen willen oppakken. Als een van de oplossingsrichtingen omarmen we de TNR-methode (trap, neuter, return), maar deze heeft alleen kans van slagen als partijen als het Rijk, gemeenten en woningbouw meedoen. En die staan nog niet te springen. TNR houdt in dat op straat zwervende katten worden ingevangen om ze vervolgens middels castratie of sterilisatie onvruchtbaar te maken. Daarna worden ze teruggeplaatst in de groep waar ze vandaan kwamen. Omdat de hormonen geen rol meer spelen, veroorzaken ze minder overlast voor de mens en verbetert hun gezondheid. Het gaat hierbij om populatiebeheer.


Het RDA-advies legt de TNR-bal vooral bij de gemeenten en de vrijwilligersorganisaties voor katten neer. Dat is best opmerkelijk als je als Raad een behoorlijk gezondheidsrisico signaleert. Kan een gedegen landelijke bestrijding van toxoplasmose vooral door dierenbeschermingsorganisaties gedragen worden