Spreekbeurt - honingbij

Vrouwtjesbijen

Honingbijen wonen in een bijenkorf. De meeste bijen in de korf zijn werksters. Deze vrouwtjesbijen leggen geen eieren. Ze hebben een heleboel taken en daarom noemen we ze werkbijen. Elke werkbij heeft haar eigen taak. De ene bij geeft de larven eten en de andere bij verdedigt de korf tegen indringers. Ook zijn er bijen die nectar halen en bijen die de korf onderhouden. Een belangrijke taak van sommige werksters is om de koningin te verzorgen.

Bijen krijgen allemaal een eigen taak. 

De koningin

De koningin legt als enige bij eitjes. Iedere dag legt ze er wel 2000! Ook is het de taak van de koningin om speciale stofjes aan te maken die andere bijen kunnen ruiken. De andere bijen verspreiden deze geur en zo houdt ze de bijen bij elkaar. Door de geur weten de bijen dat ze een koningin hebben en of het goed met haar gaat. Als deze geur minder sterk wordt, weten ze dat het niet goed gaat met hun koningin. Dan komt er een nieuwe bijenkoningin. Er wordt een larve uitgekozen die extra veel voedsel krijgt. Die kan uitgroeien tot de nieuwe koningin.
Elk van deze bijen heeft dus zijn eigen taak in de kolonie, en samen houden ze elkaar in leven.

Bijenkennis

Bijen leven in groepen die je bijenkolonies noemt. Een kolonie is een groep van meer dan tienduizenden bijen die samenwerken. Bijen hebben elkaar nodig om te kunnen overleven. De bijen in een bijenkolonie bestaan uit drie verschillende soorten: een koningin, de werksters (vrouwtjesbijen) en de darren (mannetjesbijen). 

een koningin, de werksters (vrouwtjesbijen) en de darren (mannetjesbijen). 

Een bijenleven

De koningin legt eitjes in de verschillende cellen van de honingraten. De eitjes komen na drie dagen uit. Dan worden de larven drie dagen gevoed met koninginnegelei, een mengsel van honing en stuifmeel dat veel eiwitten bevat. Hierna krijgen ze alleen nog maar stuifmeel te eten. De larve die koningin zal worden krijgt meer koninginnegelei, zodat ze goed kan groeien. Als de larven voldoende gegeten hebben maken ze een cocon. Hierin groeien ze uit tot volwassen bijen.

Het lichaam van de bij

Bijen hebben een bruin-gelig gestreept lichaam met zes pootjes en vier doorzichtige vleugeltjes. Aan beide kanten hebben ze een voor- en een achtervleugel. De ogen van bijen zijn heel anders dan die van mensen. De ogen bestaan uit een heleboel kleine oogjes, die noem je facetten. Met al die oogjes kunnen ze wel 100 beelden per seconde zien. Bij mensen zijn dat er maar 20. Om te horen vangen bijen trillingen op met hun poten. Met hun antennes kunnen ze ook trillingen opvangen, maar ze kunnen er ook mee ruiken, voelen en proeven.  

De ogen van een bij bestaan uit een heleboel facetten (kleine oogjes).

Honing maken

Bijen maken honing van het nectar dat ze in bloemen vinden. De werksterbijen vliegen heen en weer van de korf naar de bloemen. Als ze de nectar uit een bloem zuigen komt er stuifmeel op hun lijf. Wanneer ze een andere bloem bezoeken kan dat stuifmeel de andere bloem bevruchten. De bij zuigt nectar op in de honingmaag om het naar de korf te brengen. In haar maag voegt ze er een stofje aan toe dat de nectar dikker maakt. Bij de korf geeft de werkster de nectar aan een andere bij door, door het uit te spugen. De andere bij kauwt erop en stopt de nectar in een honingraat. Ze droogt het met haar vleugels om het nog wat dikker te maken. Zo wordt het uiteindelijk honing. De bijen blijven heen en weer vliegen om de honingraat te vullen. Als een cel in de raat vol is wordt het door een bij afgedekt met bijenwas.

De korf

Bijen kunnen zelf een korf maken van bijenwas. Hiervan maken ze honingraten aan bomen of muren. Helemaal bovenin de korf bewaren de bijen de honing, vlak hieronder bewaren ze stuifmeel. Onder het stuifmeel worden de larven grootgebracht. Die krijgen veel stuifmeel te eten. Helemaal onderin is een open stuk waardoor er frisse lucht naar binnen kan komen en de bijen in- en uit kunnen vliegen. 

Bijen verzamelen stuifmeel. Dit komt uit bloemen. 

De imker

Iemand die bijen houdt wordt een imker genoemd. Hij draagt vaak een masker om zich te beschermen tegen bijensteken. Sommige imkers dragen hele pakken zodat ze niet gestoken kunnen worden. De bijen van imkers worden in houten bijenkasten gehouden. Hier kun je gemakkelijk de honingraten uit pakken. Als de imker honing gaat oogsten bedwelmt hij de bijen met een beroker. Zo zullen de bijen minder snel steken. De imker moet de raten uit de kast halen om de honing te winnen. De raten zet hij in een apparaat dat deze rondslingert, zo komt de honing eruit en kan het opgevangen worden. De honing wordt daarna gezeefd en moet twee dagen rijpen voordat het in potten wordt gestopt. Als de imker honing uit de kast heeft gehaald geeft hij de bijen er suikerwater voor terug. Dat kunnen bijen opeten. Een goede imker haalt niet alle honing uit de raat, maar laat genoeg over voor de bijen.

Bijenziekte

Net als mensen kunnen bijen ziek worden. De ziektes worden veroorzaakt door kleine beestjes: bacteriën, virussen en parasieten zoals mijten. De bijen kunnen door de ziektes verzwakt raken of zelfs doodgaan. Bijen worden sneller ziek als ze gestrest zijn. Daarom kan een imker de kast het beste niet te vaak open maken en ervoor zorgen dat de bijen genoeg te eten hebben. 

Bijen zijn altijd druk in de weer om honing te maken. 

Wat doet de Dierenbescherming voor de bij?

De Dierenbescherming vindt het belangrijk dat er genoeg bijen in Nederland zijn. Er komen namelijk steeds minder bijen voor. Gelukkig zijn bijen al een beschermde diersoort. Bijen bestuiven planten en zorgen ervoor dat planten en vruchten kunnen groeien. Mede dankzij de bij kunnen wij noten, fruit, groenten en nog veel meer eten.
De Dierenbescherming raadt mensen aan om veel planten en bloemen in de tuin te nemen. Zo kunnen bijen makkelijker overleven.

De Dierenbescherming

Er leven veel dieren in Nederland. Dieren in de natuur, zoals vogels en vissen, maar ook huisdieren. Daarnaast houden we dieren voor hun vlees, eieren of de melk.
Helaas gaat het niet altijd goed met de dieren. De Dierenbescherming is een organisatie die zich inzet voor alle dieren in Nederland die hulp nodig hebben. Hiervoor heeft de Dierenbescherming bijvoorbeeld dierenasielen en rijden onze dierenambulances het hele land rond. En onze inspecteurs houden de gezondheid van dieren goed in de gaten. De Dierenbescherming vraagt ook aan de regering om strengere regels en wetten te maken om de dieren te beschermen, zoals wetten over proefdieren. 

De Dierenbescherming zet zich in voor alle dieren in Nederland die hulp nodig hebben.

Weetjes

  • Een koninginnebij kan wel 5 jaar oud worden.
  • Bijen dansen. Ze doen een ‘bijendans’ of kwispeldans’ om andere bijen enthousiast over de gevonden nectar of nieuwe woonruimte te vertellen.
  • Bijen bestaan al meer dan 40 miljoen jaar.
  • Mensen houden al heel lang bijen. In het oude Egypte werden al bijen voor de honing gehouden.
  • De bij is een beschermde diersoort. Je mag bijen niet doodmaken en geen pijn doen.

Bijen doen een dansje om andere bijen over de gevonden nectar of nieuwe woonruimte te vertellen.

Quiz

Maak een mooie quiz voor op het digibord of schrijf de vragen op het schoolbord. Laat je klasgenoten de antwoorden op een blaadje schrijven met hun naam erboven. Dan kun je bij het nakijken van de antwoorden zien welke klasgenoten goed hebben opgelet bij de spreekbeurt!

Vragen:

1.Hoe noem je een groep bijen die bij elkaar leeft?
2.Welke drie soorten bijen zijn er in de korf?
3.Hoeveel vleugels heeft een bij?
4.Hoe heet het eten dat jonge larven te eten krijgen?
5.Wat bewaren bijen bovenin de korf?

Antwoorden:

1. Een groep bijen heet een kolonie.
2. Er zijn darren, werksters en de koningin.
3. Een bij heeft vier vleugels.
4. Dat heet koninginnegelei.
5. Daar bewaren ze honing.

In een bijenkolonie wordt heel goed samengewerkt door alle bijen.  

Filmpjes

Misschien kun je deze video gebruiken voor je spreekbeurt?