Paardenmarkten: gevaarlijk voor paard én mens

Piko Fieggen Door Piko Fieggen Programmamanager Handel & Fok 24 oktober 2017

Ook dit jaar was de paardenmarkt van Zuidlaren een enorme deceptie. Waar de Zuidlaardermarkt over het algemeen een groot feest is, daar is de paardenmarkt ieder jaar weer een triest gebeuren. Althans, voor een ieder die zich enigszins om dierenwelzijn bekommert. 

Zogenaamde verbeteringen

Sinds wij beelden van de misstanden openbaar maken, is de organisatie van de Zuidlaardermarkt in beweging. Niet zo zeer voor het paard, als wel voor hun imago. Met veel bombarie presenteren zij zogeheten verbeteringen, maar in de praktijk stelt het allemaal niets voor. Er gaat nog steeds van alles mis zoals schokkende rapporten van dierenwelzijnsorganisaties als de Dierenbescherming, Eyes on Animals en 1037 Against Animal Cruelty keer op keer aantonen.

Voor de leken – wat veel bezoekers, media en gemeenteraadsleden toch echt zijn – lijken de zogenaamde verbeteringen iets voor te stellen. Zij zien hooi liggen, maar beseffen niet dat de meeste paarden er niet bij kunnen. Zij zien geen water staan, maar beseffen niet dat het er wel moét staan. Zij zien de damp van de paarden komen, maar beseffen niet dat zij zeiknat van de stress zijn. Zij zien paarden rustig op de markt staan, maar beseffen niet dat zij apathisch zijn. Zij zijn een kwartier op de markt, maar beseffen niet dat de meeste paarden er al 12 uur staan en nog zeker 6 uur door moeten.

Paarden staan strak tegen elkaar aan zonder water, voedsel of bewegingsruimte en omringd door omgevingslawaai.

Gevaarlijk voor paard én mens

Er is veel dat bezoekers van paardenmarkten niet beseffen. En dat is jammer. Niet alleen omdat ik denk dat dit de enige reden is dat paardenmarkten nog bestaan, maar vooral ook omdat paardenmarkten gevaarlijk zijn voor zowel paard als mens. Ik doel dan niet op het risico dat een paard een bezoeker trapt of omver loopt. Nee, in deze doel ik op onze gezondheid. Er is namelijk veel meer verbonden aan paardenmarkten dan de meesten van ons beseffen.

Tropische ziekten

Met het warmer wordende klimaat zijn diverse tropische ziekten aan het oprukken. Dit jaar is bijvoorbeeld al voor het eerste Equine Infectieuze Anemie (EIA) – een soort van AIDS bij paarden – vastgesteld in Nederland. Een andere ziekte in opkomst is het West-Nijl virus. Deze ernstige ziekte voor paard en mens kwam in 2010 alleen nog maar in het zuiden van Spanje voor. In 2015 al in het zuiden van Frankrijk. Combineer dit gegeven met het feit dat paarden op paardenmarkten uit allerlei windstreken komen en in allerlei hoeken verdwijnen zonder enige vorm van registratie én de grootschalige fraude met paspoorten, dan is er totaal geen beheersing van deze tropische ziekten mogelijk.

Paspoortfraude

Er zijn veel paspoorten in de omloop van paarden die niet meer leven. Deze paspoorten worden keer op keer aan andere paarden toegewezen. Het gevolg? De medische geschiedenis van het paard is opeens gunstig genoeg om naar de slachterij te gaan. Op deze wijze is een (financieel) waardeloos paard, opeens honderden euro’s waard. En laat nou precies deze fraude grootschalig plaatsvinden op paardenmarkten, waar ruim de helft van de paarden in de slachterij belandt. Het gevolg voor de mens? Een onbekende hoeveelheid paardenvlees dat mogelijkerwijs vervuild is.

Zwerfpaarden

Op een paardenmarkt staan veel zwerfpaarden uit landen als Wales en Ierland. Zij worden daar opgepikt en (dagenlang) getransporteerd naar Nederland. Eenmaal in Nederland krijgen ze een nieuw paspoort aangemeten en worden via onze paardenmarkt – meestal voor de slachthandel – verkocht. Een lange reis naar Polen of Italië volgt… En wordt hierop gecontroleerd? Nee, althans niet op de tijdstippen dat deze transporten in Nederland arriveren. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert wel vlak voor en tijdens de paardenmarkten, maar veel transporten komen minimaal een paar dagen voor de start van de markt aan. Vervolgens worden de trailers ergens neergezet en blijven de paarden daarin zitten. Waarom? Omdat ze anders nooit meer de wagen in te krijgen zijn. En als ze bekaf zijn van de stress, dan staan ze tenminste ‘rustig’ op de markt.

Een andere manier om rustig op de markt te staan is het drogeren van paarden. Zij krijgen dan een licht slaap- of kalmeringsmiddel toegediend. Dit geldt niet alleen voor de zwerfpaarden, maar ook voor jonge paarden – met name hengsten – die voor het eerst op een markt staan. Bij hengsten is het drogeren vrij goed te herkennen aan het zogeheten ‘schachten’. Dit betekent dat hun piemel eruit hangt.

Licht aan het einde van de tunnel

Paardenmarkten zijn een dieptepunt is onze samenleving. Gelukkig zie ik licht aan het einde van de tunnel. Zoals verwoord in ons nieuwsbericht komen in 2018 een aantal paden van onze strategie samen. Het valt nog te bezien hoe hard deze veranderingen zullen inhakken op de paardenmarkten, maar mijn verwachting is dat het hard zal zijn. Elke weldenkende gemeente zal niet onnodig dierenleed op haar hals willen halen. Zeker niet als ze daarmee risico’s voor de volksgezondheid faciliteren. Gemeenten hebben nu de middelen voor handen om deze risico’s te minimaliseren. Als ze wijs en verstandig zijn, pakken ze deze middelen met beide handen aan. En als ze dat doen, zullen de paardenmarkten zoals wij ze vandaag de dag kennen er straks niet meer zijn.