Over weidevogels
Weidevogels zijn iconische bewoners van de Nederlandse weilanden. Soorten als de grutto, kievit, tureluur en scholekster broeden op de grond in open grasland. Helaas gaat het slecht met deze vogels. In de tweede helft van de twintigste eeuw zijn de aantallen sterk gedaald door met name de intensivering van de landbouw.
Waarom gaat het zo slecht?
De achteruitgang van weidevogels kent meerdere oorzaken. De intensieve landbouw heeft geleid tot een verlies van geschikt leefgebied:
- Graslanden zijn eentoniger en worden vroeger en vaker gemaaid, waardoor nesten en kuikens verloren gaan en er minder voedsel beschikbaar is.
- Er is minder voedsel beschikbaar door gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen.
- Ook vormen roofdieren zoals vossen, kraaien en steenmarters een steeds grotere bedreiging.
- En er is minder leefgebied door verstedelijking en heeft klimaatverandering nadelige effecten.
Diervriendelijk predatiebeheer
Predatie; het opeten van eieren en kuikens door roofdieren, zoals vossen, kraaien en steenmarters, vormt een steeds groter probleem voor weidevogels. Door het veranderende landschap, de intensieve veehouderij en de afname van geschikt leefgebied, zijn nesten makkelijker te vinden en zijn kuikens kwetsbaarder geworden. Ook nemen de populaties van predatoren toe en is er minder alternatief voedsel voor deze dieren. Sommige roofdieren worden al jaren intensief bejaagd, maar dit leidt doorgaans niet tot structureel herstel van de weidevogelpopulaties. Vaak neemt een andere predator de vrijgekomen plek weer in. De Dierenbescherming vindt predatiebeheer daarom alleen zinvol als onderdeel van een integrale, diervriendelijke aanpak. Daarmee bedoelen we dat het leefgebied zo ingericht wordt, dat het geschikt is voor weidevogels en onaantrekkelijker voor predatoren. Dan hoeven dieren niet onnodig gedood te worden.
Bescherming van weidevogels
Effectieve bescherming van weidevogels vraagt om meerdere maatregelen. Het leefgebied moet drastisch verbeteren onder andere door:
- later te maaien;
- de waterstanden te verhogen;
- kruidenrijk grasland aan te leggen;
- voldoende rust te waarborgen;
- samen te werken met boeren, terreinbeheerders en vrijwilligers;
- het beperken van predatie (op een diervriendelijke manier).
Wat doet de Dierenbescherming?
De Dierenbescherming zet zich in voor het welzijn van alle dieren, inclusief in het wild levende dieren zoals weidevogels en hun predatoren. We zetten ons in voor beheer dat niet alleen nuttig is, maar dat ook rekening houdt met het welzijn van álle dieren. Daarom adviseert de Dierenbescherming provincies en andere partijen over het beheerbeleid en ondersteunen we initiatieven die bijdragen aan natuurinclusieve landbouw en betere bescherming van weidevogels.
Onze oplossingen
We pleiten voor structurele oplossingen die zowel weidevogels als hun predatoren recht doen. Hier volgen een aantal voorbeelden:
- Het herstellen van het ecosysteem op en rondom het boerenland.
- Agrariërs helpen om over te schakelen naar natuurinclusieve landbouw en bij het uitvoeren van weidevogelbeheer.
- Aanpassingen van agrarische werkzaamheden, zoals later maaien en nattere graslanden.
- Predatiebeheer waarbij het doden van roofdieren zoveel mogelijk wordt voorkomen, zoals vossenwerende rasters en herinrichting van het gebied.
- Het verankeren van dierenwelzijn in overheidsbeleid, zoals het opnemen van het afwegingskader van Sovon of de Vogelbescherming voor afschot van predatoren.
Informatieve bijeenkomst 'Weidevogelbeheer'
Op 6 februari 2025 organiseerden we een bijeenkomst over weidevogelbeheer voor Statenleden, beheerders en organisaties die met dit onderwerp te maken hebben. Hier vind je meer informatie:
PRESENTATIES EN DOCUMENTEN
