Blij, maar ruimte voor verbetering

Uit onderzoek is gebleken dat er twee vaccins zijn die goed lijken te werken tegen vogelgriep bij pluimvee. Dit is nu op kleine schaal getest onder laboratoriumomstandigheden, de volgende stap is om een test te doen op een of meerdere praktijkbedrijven. Zodra de eerste resultaten daarvan bekend zijn, willen de ministers van LNV en VWS (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en Volksgezondheid, Welzijn en Sport) een besluit nemen over een grootschaligere pilot waar meer praktijkbedrijven aan mee kunnen doen. De Dierenbescherming blijft dit nauwgezet volgen en roept op tot snelle implementatie van vaccinatie in de praktijk. Er zijn namelijk nog wat hobbels te nemen, zoals officiële goedkeuring van de vaccins en het wegnemen van eventuele handelsbelemmeringen voor producten van tegen vogelgriep gevaccineerde dieren.

Pluimvee wordt ook nu overigens al gevaccineerd tegen andere ziektes. Alle vaccins, dus ook de vaccins tegen vogelgriep, worden getest op hun werkzaamheid, maar ook op de veiligheid voor mens en dier. Het is dus veilig om eieren of vlees van gevaccineerde dieren te consumeren.

Locatie van pluimveebedrijven

Een belangrijk speerpunt van de Dierenbescherming zijn de zogenaamde ‘structuurmaatregelen’. Hiermee worden maatregelen bedoeld die gaan over de ruimtelijke ordening van de pluimveesector. Het is bekend dat bedrijven in de buurt van water meer risico lopen om besmet te raken met vogelgriep. Daarom is het positief dat de overheid nu serieus de mogelijkheden onderzoekt om nieuwvestiging en uitbreiding van bedrijven in risicogebieden te verbieden. De resultaten hiervan worden eind dit jaar verwacht. Uiteraard volgen we dit op en pleiten we voor snelle invoering van effectieve wetgeving.

Bescherming van wilde vogels

Niet alleen het gehouden pluimvee en vogels zijn slachtoffer van de vogelgriep, maar ook in het wild levende vogels. De vogelgriep raast door broedkolonies van diverse vogelsoorten en maakt daar vele slachtoffers. Om de schade in de broedkolonies te beperken is het hard nodig om de aanwezigheid van vogelgriep snel te detecteren en zieke en dode dieren snel te ruimen, zodat hiermee de infectiedruk omlaag gaat en zo min mogelijk dieren besmet raken. Dit vergt een intensieve monitoring van de broedkolonies. De Dierenbescherming heeft de overheid opgeroepen om zo snel mogelijk gespecialiseerde teams in te schakelen en hun te faciliteren in wat zij nodig hebben om verder leed in en verlies aan broedkolonies/ grote hoeveelheden in het wild levende vogels te voorkomen. Het is mooi om te zien dat die oproep serieus is genomen in het intensiveringsplan, waar de overheid aangeeft bij wilde fauna een adequate omgang met zieke en dode dieren in het wild te regelen, de monitoring te versterken en mogelijkheden te verkennen om ernstige gevolgen van uitbraken (bijvoorbeeld in broedkolonies) te verkleinen. Hiervoor is dit jaar het ‘Landelijk platform vogelgriep in wilde dieren’ opgericht waar De Dierenbescherming aan deelneemt. Het platform is een landelijke structuur waarmee beoogd wordt dat regionale en lokale partijen het opruimen van kadavers en de omgang met zieke wilde vogels kunnen organiseren en uitvoeren.

Monitoring vogelgriep in in het wild levende dieren

Het is mooi dat de overheid nu voorziet in een vogelgriep-app en een vogelgrieptelefoonnummer waarbij het melden van dode wilde vogels gecentraliseerd is. Hiermee is een goede stap gezet in de richting van de monitoring van vogelgriep in wilde vogels. Echter zien we nu steeds vaker dat ook zoogdieren, tot nu toe vooral vossen en bunzingen, ook besmet raken met vogelgriep. De Dierenbescherming vindt het een waardevolle toevoeging als zoogdieren ook worden toegevoegd aan de vogelgriep-app. Zo kunnen ook andere van vogelgriep verdachte diersoorten onder de aandacht komen van het DWHC en aangemeld worden voor onderzoek. De overheid voorziet nog niet in een toevoeging van zoogdieren aan de vogelgriep-app, maar heeft nu wel een meldplicht ingesteld voor positieve laboratoriumuitslagen voor vogelgriep bij in het wild levende en gehouden zoogdieren. Door deze meldplicht wil de overheid de besmettingen met vogelgriep onder zoogdieren beter monitoren; welke zoogdieren besmet zijn en waar in Nederland deze besmettingen plaatsvinden. Deze meldplicht geldt voor onderzoeksinstellingen, dierenartsen en (tijdelijke) houders zoals de wildopvangcentra. Dode wilde zoogdieren (vlees- en aaseters) waar vooraf aan de dood neurologische symptomen zijn waargenomen die kunnen wijzen op vogelgriep moeten gemeld worden via het Landelijke meldpunt dierziekten van de NVWA, waarna de NVWA de dieren zal laten onderzoeken.

Opvang en vervoer van besmette dieren

Een belangrijke inzet van ons binnen het landelijk platform is om te bewerkstelligen dat er meer centrale regie komt, zodat er tussen landelijke- en regionale overheden en betrokken organisaties rolduidelijkheid is, kennis wordt uitgewisseld en snel geschakeld kan worden bij veranderingen van de vogelgriepsituatie in wilde dieren. Daarnaast pleiten we voor een goede, eenduidige, actuele informatie-uitwisseling over het thema aan burgers, gemeenten en diverse andere stakeholders als natuur/milieu/dierenwelzijnsorganisaties en het verstrekken van de noodzakelijke ondersteuning aan diverse organisaties en dierenhulpverleners op het gebied van veiligheid (beschermingsmiddelen, vaccinaties), materialen en (financiële) middelen.

De eerste vorderingen ten aanzien van het dossier vogelgriep tekenen zich af. Zo delen vooruitstrevende veiligheidsregio's inmiddels hun aanpak met hun collegaregio's, worden er gratis beschermingsmiddelen ter beschikking gesteld aan organisaties in het veld en wordt er vanuit het ministerie van LNV en VWS €100.000,- beschikbaar gesteld voor steun aan dierenhulporganisaties dit jaar. We zien dit bedrag als een stapje in de goede richting, maar pleiten voor structurele en realistische financiering gezien de grootte van de problematiek en de vele organisaties die hierbij betrokken zijn en de kosten die gemaakt zijn en nog zullen worden. Daarnaast worden er diverse Q&A's, richtlijnen en protocollen opgezet om antwoord te geven op allerlei belangrijke en praktische vragen en is in augustus gezamenlijk het thema communicatie opgepakt om belanghebbenden en burgers goed te informeren