Hoe nu verder met het faunabeheer en de jachtpraktijken in Nederland?

In Nederland worden in het wild levende dieren beschermd in de Omgevingswet. Deze wet beschouwt (inheemse) dieren als beschermwaardig, en vergt van mensen zorgvuldige afwegingen bij de omgang met deze dieren. Het voortbestaan van veel soorten staat echter onder druk, wat ook blijkt uit een flinke teruggang van de biodiversiteit. Binnen de wet zijn vijf diersoorten die bedreigd worden, aangewezen om vrij op gejaagd te worden (de zogenoemde 'wildlijst'): eenden, konijnen, hazen, houtduiven en fazanten. De Dierenbescherming pleit er al jaren voor deze soorten beter te beschermen en niet meer af te schieten. De hobbyjacht of benuttingsjacht verstoort de natuur, veroorzaakt onnodig dierenleed en dient geen ecologisch doel.

Tot onze grote teleurstelling werd de stelselwijziging in juni niet-controversieel verklaard na de val van het kabinet. Dit was ook wel te verwachten gezien de status ervan. De wijziging bevond zich immers nog in een voortraject van wetgeving. Maar het bleek een week later toch geen gelopen race: vorige week nam de Tweede Kamer namelijk een motie aan tijdens het tweeminutendebat Natuur, waarin de demissionaire staatssecretaris Rummenie (natuur) werd opgeroepen om een gedegen evaluatie van de huidige wetgeving door een externe partij uit te laten voeren en geen onomkeerbare stappen te zetten tot na de afronding daarvan. De motie was ingediend door de PVV (lid Dion Graus) en de PvdD (Ines Kostić). We zien met vertrouwen erop toe dat de heer Rummenie (BBB) de aangenomen motie ten uitvoer brengt.

Waarom een wijziging van het faunabeheer in de Omgevingswet?

De redenen voor de stelselwijziging (aangekondigd in 2023) waren:

1. De ongunstige instandhouding van alle soorten op de lijst van vrij bejaagbare soorten, oftewel de wilde dieren die in het kader van hobbyjacht mogen worden geschoten. In een aantal provincies was de jacht op konijnen en hazen al opgeschort omdat de soorten het niet goed doen in Nederland. Nu blijken ook de andere drie soorten, namelijk wilde eend, fazant en houtduif zich in slechte staat te bevinden. De wet schrijft dan ook voor om de jacht te sluiten op alle vijf soorten, iets wat nog steeds niet is gebeurd. Ik citeer Dion Graus, die mij mailde dat hij "al sinds 2006 strijdt voor een verbod op de hobby/plezierjacht/trophyhunt". Hij vindt dat de jacht gesloten moet worden, "zelfs voor dieren die een minder slechte, of goede staat van instandhouding hebben".
2. Een oordeel in 2023 door de Raad van State, dat de "landelijke vrijstellingen voor soorten die ernstige schade toebrengen (in de huidige wetgeving vergunningvrije gevallen genoemd) onvoldoende onderbouwd zijn. Het betreft de vrijstellingen voor de soorten vos, konijn, zwarte kraai, kauw, houtduif en Canadese gans." Met andere woorden: de rechter oordeelde steeds vaker dat de onderbouwing voor het afschot van soorten waarvoor een vergunning was afgegeven door de provincie, onvoldoende was.
3. De toegenomen schade aan landbouwgewassen en de hierbij gemoeide kosten, door toedoen van bepaalde diersoorten. De provincies staan aan de lat voor het uitbetalen van deze schade.

Van 'nee-tenzij'-beleid naar 'ja-mits'-afschot

Toen de eerste contouren van de herziening duidelijk werden, doemde een zeer somber scenario op voor de natuur. Van een meer terughoudend 'nee-tenzij'-uitgangspunt in de wet, lijkt de staatssecretaris op te schuiven naar een 'ja-mits'-beleid. Kortgezegd betekent dit dat veel meer dieren (soorten) vrij bejaagd mogen worden. In de toekomst kan er minder zorgvuldig worden gekeken naar of het nodig is om dieren te doden voor schadebestrijding of populatiebeheer, en worden de verschillende belangen daarbij minder goed meegewogen. De staatssecretaris tast hiermee het niveau van bescherming van wilde dieren aan. En hij stelt de breed geaccepteerde methode om de 'gunstige staat van instandhouding' van een soort te bepalen, ter discussie.

Onderzoek naar opinies over de jacht

Het draagvlak voor de (hobby-)jacht onder de Nederlandse bevolking is overigens zeer beperkt. Zo wijst een onderzoek van het ministerie uit 2023 uit dat 42% van de Nederlanders tegen de hobbyjacht is. Ze accepteren het doden van dieren alleen om de populatie gezond te houden (39%). Een meerderheid (53%) van de mensen wil eerst niet-dodelijke maatregelen inzetten als dieren problemen veroorzaken.

De Kamer is nu met zomerreces, en kort daarna staan de verkiezingen alweer voor de deur. De uitslag van die verkiezingen zullen bepalend worden voor de richting die Nederland wil inslaan op het gebied van faunabeheer en jacht. Wat wij willen, is wel duidelijk.