Kweekvlees interessant voor de boer?

(Foto ©Michael Hughes)

Wat is kweekvlees?

“Ik ben weleens bang dat mensen denken, ‘o haar vader had een interessant bedrijf en die dochter heeft dat gewoon lekker makkelijk overgenomen’, want zo ging het niet. Er was geen bedrijf, want hij werkte alleen en zijn werk bestond vooral uit anderen helpen. Het is voornamelijk dat ik los van hem zie dat kweekvlees de wereld op een positieve manier kan veranderen en we daaraan mee moeten doen. Dat wil ik graag uitleggen. Daarvoor moet ik aan het begin beginnen.”

Geïnteresseerde tienerdochter

“Ik woonde als kind alleen met mijn vader, omdat mijn moeder jong overleed aan een agressieve vorm van kanker. Mijn vader raakte toen zijn grote liefde kwijt. Na haar dood was hij dan ook vastberaden, hij ging op zoek naar dé oplossing voor kanker. Hij had een medische studie gedaan en zijn doel was alles te achterhalen wat hij had kunnen doen om haar te redden. Hij stuitte uiteindelijk op stamcelonderzoek en zocht daar deskundigen bij. Hij verzamelde verschillende mensen om zich heen die regelmatig bij ons om de keukentafel zaten om te brainstormen. Ik had een goede band met mijn vader en was zo’n tiener die altijd geïnteresseerd meeluisterde naar wat ze met elkaar deelden.”

De aarde ruïneren

“Op een avond vertelden ze dat China van een ‘onderontwikkeld’ land in een industriële grootmacht veranderde. Mijn vader vroeg zich af wat er zou gebeuren als al die Chinezen net zoveel vlees gingen eten als wij hier in het Westen en in Amerika. Er werden servetjes en bierviltjes volgekrabbeld met formules en rekensommen. Aan het einde van de avond kwam eruit dat we daarvoor vier planeten nodig hadden, een x-aantal kilometers land, zoveel water en dat er door de uitstoot die met voedselproductie gepaard gaat, grote problemen zouden ontstaan. Ondanks dat er vanaf de zeventiger jaren echt al wel wat bekend was over klimaatverandering, werd in de jaren ’80 het woord ‘sustainability’ nog niet gebruikt. Opvattingen over de veehouderij stonden toen nog los van milieu en klimaat. Mijn vader was bovendien boos over kistkalveren en maakte zich zorgen over het grootschalige antibioticagebruik bij dieren uit de veehouderij. Al die ‘rommel’ kwam door wat we eten ook in het milieu terecht en dat kon nog weleens pandemische gevolgen hebben. En toch wennen we nú pas aan deze discussies over natuur, milieu, dierenwelzijn en gezondheid.”

Vooruit denken zit in de familie

“Ik stapte niet direct in mijn vaders voetsporen, want ik koos voor een artistieke opleiding, studeerde rechten en politicologie en rolde via mijn partner in een automatiseringsstartup, waarbij wij ons bezighielden met het digitaliseren van patiëntenkaarten. Ik weet nog goed dat er in de kranten berichten stonden over tandartsen die boos waren over mijn uitspraken over internetgebruik in de zorg en het werk dat ik deed. Dat kon toch zeker niet! En in diezelfde week verscheen er een artikel over boeren en vegetariërs die woedend waren over de ideeën van mijn vader; dat je vlees kon maken van cellen. Dat ver vooruit denken zit in onze familie. Dat deed mijn grootvader, dat deed mijn vader, dat doe ik op een bepaalde manier en wie weet gaat mijn zoon (nu 21 jaar) dat ook doen. Het is niet altijd leuk, want het is vaak eenzaam."

Interesse uit Amerika

“In 2014 kreeg mijn vader een hersenbloeding en in 2015 overleed hij. Hij had een groot deel van zijn leven gewijd aan kweekvlees en had veel deskundigen in het zadel gezet om hiermee aan de slag te gaan. Na het leegruimen van zijn huis heb ik mijn vader én zijn ideeën begraven met het gevoel 'ooit komen we erachter dat we dit hadden moeten doen.' In de loop der jaren zijn onderwerpen als het gebruik van land en water en dierenleed bespreekbaardere thema’s geworden. Ik had er altijd een beetje een blasé gevoel bij, van ‘ja, je vertelt mij niets nieuws…’ In de zomer van 2017 kreeg ik een mailtje van een medewerker van een Amerikaans bedrijf dat vragen had over mijn vader en kweekvlees. Ik kreeg een filmpje van Ian the chicken te zien waarbij je mensen kipnuggets ziet eten, terwijl de kip nog steeds rondloopt, omdat ze stamcellen uit een veer hadden gehaald en daar vlees van hadden gemaakt.”

“Dat ontroerde me, want het was voor het eerst dat ik het idee ‘kweekvlees’ gevisualiseerd zag. Ik realiseerde me ook dat het onderwerp nog leefde. Dat bedrijf heet nu GOOD Meat. Ze bleken de patenten van mijn vader te hebben en wilden meer weten over hoe het allemaal precies zat. De beste man legde mij uit wat kweekvlees was. Dat was mij natuurlijk allang bekend. Door hem en dat gesprek besefte ik dat ik ongelooflijk veel van kweekvlees weet. Als ‘dochter van de godfather van kweekvlees’ mocht ik in Amerika alle kweekvleessamples proeven.

Ik vond het interessant, maar ook wel raar dat ik gebeld werd door een Amerikaans bedrijf, terwijl we daar in Nederland toch al veel langer mee bezig waren? Ik heb toen alle oude LNV-contacten van mijn vader gebeld om het hierover te hebben. En voor ik het wist dook ik weer helemaal in de wereld van kweekvlees. Vooral ook omdat ik niet snapte dat er duidelijk paniek was over de landbouw- en watergebruiksituatie, maar kweekvlees - de oplossing voor al die problemen – daar werd niet over gesprokenen. Ik baalde dat wij zover achterliepen."

Aanvullend verdienmodel voor boeren

“Dat een van mijn vaders belangrijkste beweegredenen dierenleed was, betekent niet dat hij niet aan de boeren dacht. Hij zag het produceren van kweekvlees of het creëren van andere dierlijke eiwitten altijd al als een aanvullend verdienmodel voor de boeren. Hij had een soort vertrouwen in de boeren, dat ze het ook niet leuk vonden om zó met dieren om te gaan, zoals de consument van ze vroeg. Hoe mooi zou het zijn als ze meer ruimte voor hun dieren zouden hebben zonder dat ze in inkomen achteruit zouden gaan? Daar komt ook die beroemde foto vandaan, dat mijn vader zijn hoed afneemt voor een koe (zie hierboven). Ik kwam er in Amerika achter dat ze die hele link met de agrarische sector nog niet hadden gelegd. Daar ben ik me toen op gaan richten. Ik had een duidelijk doel voor ogen. Ik wilde mensen en bedrijven met elkaar verbinden en werken aan bewustwording. Sindsdien neem ik deel aan evenementen en organiseer ik ze ook zelf. Ik ben samen met professor Cor van Weelen van de WUR aan de slag gegaan met onderzoeken, heb met LNV gewerkt aan een visiefilm en ben bestuurslid en woordvoerder van Stichting Cellulaire Agricultuur Nederland. Als een van de eerste ter wereld betrek ik de boeren bij het thema kweekvlees. Samen met Ruud Zanders (van Beter Leven boerderij Kipster), Ralf Becks en Florentien Zieglovsky startte ik RESPECTfarms, met in gedachten het afnemen van die hoed voor de koe, maar ook respect voor de voedselproducenten van vandaag, want die worden op dit moment erg aangevallen. We hopen boeren e.a. aan te spreken met ons verhaal en niet alleen over kweekvlees te informeren, maar ook over precisiefermentatie, werken met algen of ‘air protein’ en nog veel meer alternatieven of aanvullingen op hun verdienmodel”

En nu?

“Door de handen ineen te slaan met start-ups zoals MosaMeat en Meatable, maar ook met Vegan Cowboys en met verschillende wetenschappers en deskundigen, konden we een plan schrijven voor het aanvragen van subsidie van het nationaal groeifonds. Door ons harde werk en een goed plan wilden ze in ons investeren. 1,5 jaar geleden ontvingen we de grootste subsidie ooit op het gebied van kweekvlees en precisiefermentatie van de Nederlandse overheid om onderzoek te doen, talent te ontwikkelen en opschaling mogelijk te maken. We hebben grote plannen voor de komende 8 jaar. Daarnaast zou ik graag spoedig een proefboerderij opzetten. En daar werken we aan met een andere subsidie van 'kansen voor west'.”

Een groot gemis

“Dat mijn vader dit allemaal niet meer meekrijgt? Dat vind ik heel frustrerend. Ik mis mijn vader ontzettend. Wat ik al zei, ik was eraan gewend veel met mijn vader te zijn. Het was een ontzettend interessante man. Het feit dat ik dit soort dingen niet meer met mijn vader kan overleggen vind ik heel verdrietig. Maar ook het feit dat ik kweekvlees heb gegeten en hij niet. En dat zelfs zijn kleinzoon inmiddels kweekvlees heeft geproefd. Dat was een ongelooflijk bijzonder moment. Hij mocht mee om kweekvlees te proeven en daar was hij vrij nuchter over. Maar plotseling was hij helemaal in tranen en zei hij ontroerd: “Ik heb altijd al die verhalen van opa gehoord. Opa’s vertellen namelijk sprookjes, maar dit stop ik in mijn mond en het is echt.” Toen hield ik het niet meer droog.”

Wat Ira van Eelen in Singapore deed? In haar volgende blog zal Ira daar alles over vertellen!