Dierenwelzijn valt niet in de prijzen
Vogeltentoonstellingen bron van stress
Nederland kent talloze vogelverenigingen en elke week kun je wel ergens terecht voor een vogelbeurs. Talloze zang- en siervogeltjes worden als liefhebberij gekweekt en de resultaten hiervan zijn te zien op tentoonstellingen. Hoe is de deelname aan zo’n evenement voor de vogels en wat betekent dit voor hun welzijn? De Dierenbescherming nam een kijkje op een tentoonstelling om hierachter te komen.
Door: Laura LuteDierinhoudelijk Expert Gezelschapsdieren
Albert Zomer, voorzitter van de Nederlandse Bond van Vogelliefhebbers (NBvV), verwelkomt de Dierenbescherming op een zaterdagochtend in het gemoedelijke clubhuis van Vogelvereniging De Goudvink in Almelo. Kooitjes met diverse soorten zang- en siervogels vullen de wanden. Op sommige kooitjes prijkt een rozet. Een prijswinnaar. De mooiste bevedering, de juiste kleur of postuur bepalen of de vogel in de prijzen valt. Albert is tevens keurmeester en keurt wereldwijd vogels op wedstrijden. Hij is begaan met vogelwelzijn zegt hij, maar meent dat er teveel onduidelijke regels zijn die de hobbyist belemmeren.
Gebrek aan privacy
De vogels op een beurs moeten vaak meerdere dagen tot bijna een week in een kooi verblijven. Dit kan leiden tot stress, aangezien ze geen schuilplaats hebben en slechts beperkte bewegingsruimte. Jan Hooimeijer, een expert op het gebied van vogelwelzijn, benadrukt dat het ontbreken van privacy en de overbevolking van de kooien de vogels enorm veel stress bezorgen. Veel vogels lopen onrustig heen en weer of hijgen, wat duidt op paniek en angst. Jan merkt op dat veel vogels al last hebben van kortademigheid door verkeerde voeding, waardoor ze nog eerder gaan hijgen.
Hoewel Albert zich niet al te veel zorgen maakt over het hijgen op de beurs – zolang de vogel geen piepende ademhaling heeft, is de kans op gezondheidsproblemen klein – geeft hij toe dat een gestreste en ongezonde vogel niet ideaal is voor de kweker. Een vogel is dan niet in optimale conditie en is lastiger te keuren. Dit beïnvloedt de kansen op een goede beoordeling. Het is dus in het belang van de kweker om de stress van de vogels te beperken. Dit doen ze bijvoorbeeld door de vogels vooraf te trainen en te laten wennen aan de tentoonstellingsomgeving. Bovendien zitten vogels in kooien die passen bij hun formaat en karakter. Tot op zekere hoogte tenminste, want de vogels moeten nog wel goed te bekijken en te keuren zijn. Er zijn inderdaad een aantal grotere kooien met wat takken te vinden, maar het grootste deel van de vogels slijt de tijd op de tentoonstelling in een kleine, nagenoeg lege kooi.
We spraken ook met Wilfred Wilde van de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (LID). Hij komt als toezichthouder binnen bij vogeltentoonstellingen en -beurzen en controleert of er geen zieke dieren aanwezig zijn en of er wordt voldaan aan de wetgeving die hoort bij het bedrijfsmatig verkopen van dieren. Ook Wilfred maakt zich zorgen over de stress en gebrek aan schuilmogelijkheden. Hij geeft aan dat tentoongesteld worden op een beurs zeker wat stress oplevert voor een vogel, maar het helpt al als je zorgt voor een beetje beschutting: ‘Geef een takje met begroeiing. Daar kan hij een beetje achter zitten en kan je hem als koper nog goed zien’.
Ziekteverspreiding
Een ander risico van een markt is de verspreiding van ziektes. Wilfred geeft aan dat hier veel risico’s aanzitten, want een zieke vogel kan alle vogels op de markt besmetten. Daarnaast komen er bij vogels zoönoses voor: ziektes waar wij als mensen ook ziek van kunnen worden, zoals papegaaienziekte. Op grotere beurzen is een dierenarts aanwezig en op de kleinere tentoonstellingen lopen surveillanten van de NBvV rond. Zij houden het welzijn en de gezondheid van de vogels in de gaten. Jan Hooimeijer legt echter uit dat het voor veel ziektes aan de buitenkant niet zichtbaar is dat een vogel besmet is. Zodra deze vogels in grote aantallen en onder stress worden samengebracht, kunnen ziektes zich snel verspreiden.
Illegale handel
Een ander punt is – en dat geldt voor allerlei diersoorten – betreft illegale handel. Op beurzen worden ook waardevolle vogels verhandeld, en overal waar veel geld in het spel is, worden criminele activiteiten lucratief. Deze handel in wilde – en dus illegaal gevangen – vogels is verboden, maar gesjoemel met ringen en papieren vindt volop plaats en de vogeltjes zijn een makkelijke bron van inkomsten. Vorig jaar nog nam de NVWA op de vogelmarkt in Hardenberg puttertjes in beslag waarvan met de ringen was gesjoemeld. Albert Zomer erkent dat er gevallen van wildvang plaatsvinden, maar benadrukt dat dergelijke praktijken niet welkom zijn bij de NBvV. Het probleem van illegale handel blijft echter een punt van zorg, zeker gezien de criminele activiteiten die vaak gepaard gaan met de verkoop van wilde vogels.
Tijdelijk, of toch niet?
Albert geeft aan dat het belangrijk is om je te realiseren dat vogels slechts tijdelijk op de beurs verblijven en dat de suboptimale huisvesting daarmee niet zo’n groot probleem vormt voor hun welzijn. Het ondermaatse verblijf voor de vogels op de beurs mag dan tijdelijk zijn, hobbyisten die de vogels kweken, doen dat ook in de schuur in de achtertuin, in de garage of op zolder, in vergelijkbare huisvesting als op de tentoonstelling. En dat maakt dat de vogels een groot deel van hun leven beperkt zijn in hun bewegingsvrijheid.
Het gesleep met vogels, en de langdurige huisvesting in (te) krappe transportkooitjes zonder schuilmogelijkheid is dan ook een belangrijk welzijnsknelpunt op beurzen. Weer geldt: de vogel is puur hobby-object of van economische waarde, en kan op geen enkele manier zijn natuurlijke gedrag uitoefenen. Hoewel kwekers het beste voor hebben met hun vogels, wordt het plezier voor de kweker en het publiek ook erg belangrijk gevonden en gaat dit ten koste van dierenwelzijn.
