Stalbranden

Jaarlijks komen duizenden dieren om in stalbranden. Een stalbrand is verschrikkelijk voor de betrokken dieren, maar ook voor de boer, brandweer en andere hulpverleners is het een vreselijke ervaring. Op initiatief van de Dierenbescherming werken boerenorganisatie LTO NederlandProducenten Organisatie Varkenshouderij (POV), Brandweer Nederland, het Verbond van Verzekeraars en de Rijksoverheid aan het voorkomen van stalbranden. Daardoor is de afgelopen jaren het bewustzijn onder boeren van de risico’s op brand toegenomen. En voor nieuw- en verbouw van stallen zijn strengere bouwvoorschriften ingevoerd. Maar we zijn er nog lang niet. De komende jaren ligt de nadruk vooral op het terugdringen van risico op brand in bestaande veestallen.

Wat is er tot nu toe gedaan?

In 2008 luidde de Dierenbescherming de noodklok omdat er steeds meer dieren bij stalbranden omkomen. De kans op een stalbrand is klein, maar doordat stallen steeds groter worden komen er bij een stalbrand steeds meer dieren om.

Studenten van Hoge School Van Hall maakten onder begeleiding van de lector dierenwelzijn en de lector brandpreventie een prijswinnende scriptie over wat er bekend is over stalbranden.
LTO, Dierenbescherming, Brandweer Nederland, het Verbond van Verzekeraars en de Rijksoverheid stelden daarop het Actieplan Stalbranden 2012 – 2016 op. In 2017 is dit plan geëvalueerd door Wageningen Universiteit & Research en het Instituut Fysieke Veiligheid.


Wat zijn de resultaten tot nu toe?

  • Door vele voorlichtingsbijeenkomsten en artikelen in vakliteratuur is het bewustzijn onder veehouders ten aanzien van brandveiligheid vergroot.
  • Met ingang van 1 april 2014 gelden strengere voorschriften voor nieuw- en verbouw van stallen. Voortaan moet de elektrische installatie in een 60 minuten brandwerende ruimte zitten. En bouwmaterialen moeten van Brandklasse B zijn, dat wil zeggen onbrandbaar.
  • Boeren die bij nieuwbouw investeren in bovenwettelijke brandpreventiemaatregelen kunnen hiervoor belastingaftrek krijgen in het kader van de Maatlat Duurzame Veehouderij.
  • De registratie en het onderzoek van stalbranden is verbeterd.
De inspanningen van de afgelopen jaren hebben helaas nog niet geleid tot minder stalbranden en minder dierlijke slachtoffers (zie 'tabel' aan het eind van deze pagina). Daarvoor was de tijd ook nog te kort.

Wat gaat er de komende tijd gebeuren?

De meeste stallen zijn van voor de invoering van de strengere bouwvoorschriften in 2014. Deze oudere stallen moeten vaak nog tientallen jaren mee. In navolging van het advies uit de evaluatie van het vorige actieplan, is er nu een nieuw actieplan waarin de nadruk ligt op het brandveiliger maken van bestaande stallen.

De Dierenbescherming vindt dat bestaande stallen nu snel aangepakt moeten worden.
  • Kortsluiting is de belangrijkste oorzaak van stalbranden. Laat daarom binnen een jaar in alle stallen de elektra controleren en zorg dat alle geconstateerde tekortkomingen ook binnen een jaar verholpen zijn.
  • Hevig onweer zorgt steeds vaker voor een stalbrand. Er moeten daarom zo snel mogelijk bliksemafleiders komen.
  • Ook goed werkende sprinklerinstallaties liggen voor de hand. In het actieplan staat dat hiernaar meer onderzoek nodig is. De Dierenbescherming vindt dat dit nu snel moet gebeuren.

Nieuwsberichten Dierenbescherming

De afgelopen jaren hebben we meerdere artikelen gewijd aan stalbranden:

Aantal stalbranden en aantal omgekomen dieren

Aantal stalbranden waarbij dieren omkwamen en het aantal omgekomen dieren in de periode 2014 – 2016:
2014: 27 branden waarbij in totaal 35.203 dieren omkwamen.
2015: 26 branden waarbij in totaal 133.200 dieren omkwamen.
2016: 35 branden waarbij in totaal 199..051 dieren omkwamen.
(bron: Evaluatie Actieplan stalbranden 2012 – 2016, WUR en IFV)

Aantal stalbranden in 2017:
2017: 47 branden waarbij in totaal 231.700 dieren omkwamen.
(bron: opgave verzekeraars en brandweer)