Dierenbescherming: snel doorpakken met aanpak stalbranden

31 augustus 2017

De regering wil onderzoeken of ze boeren ook kunnen verplichten hun oudere stallen beter te beveiligen tegen brand. Staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken)  heeft dit deze week aan de Tweede Kamer toegezegd. Hij  vindt het gelet op de “hartverscheurende” stalbranden van de laatste tijd hoog tijd voor extra maatregelen. 

De Dierenbescherming is positief over de aanpak van het dossier stalbranden die staatssecretaris Martijn van Dam kiest, maar blijft kritisch. In een brief reageert de bewindsman op een evaluatie van het Actieplan Stalbranden over de periode 2012-2016. Van Dam stelt nu voor te kijken of opname van aanvullende eisen voor bestaande stallen in het Bouwbesluit mogelijk is. Dat zou goed zijn, maar zo’n onderzoek en vervolgens invoering van wettelijke regels kan veel tijd kosten, zo vreest de Dierenbescherming.

“Maar het is mooi dat Van Dam nu zegt de adviezen uit het evaluatierapport voor het brandveiliger maken van oude stallen van voor 2014, over te willen nemen”, zegt Femke-Fleur Lamkamp, directeur van de Dierenbescherming en één van de initiatiefnemers van het Actieplan Stalbranden. “Het actieplan heeft zeker z’n verdiensten gehad, zoals strengere voorschriften voor brandveiligheid bij nieuwbouw van stallen, toegenomen bewustwording bij boeren en meer controles van de elektrische installatie, maar met name bij oudere stallen is echt meer nodig.”

Oververhitting

Volgens de Dierenbescherming moeten de adviezen van Wageningen Livestock Research en het Instituut Fysieke Veiligheid nu snel worden opgevolgd. De onderzoekers bekeken de resultaten van het Actieplan Stalbranden tot 2017 en concluderen dat dit zeker voortgezet moet worden, maar dat verder bijvoorbeeld elektromotoren tegen oververhitting moeten worden beveiligd, er bliksemafleiders moeten komen en er branddetectie in technische ruimten moet zijn. De Dierenbescherming wil daarnaast dat sprinkler- of watervernevelingsinstallaties verplicht worden. Ook een verbod op dakdekken als er dieren in de stal zitten, is volgens de Dierenbescherming nodig.

In de evaluatie van het actieplan wordt opgesomd wat de meest voorkomende oorzaken zijn van een stalbrand: kortsluiting, klussen in en om de stal en oververhitting van apparatuur. Vaak is dus een technisch mankement de bron van alle ellende, maar in meer dan de helft van de gevallen blijft de oorzaak van de brand onbekend.

De Dierenbescherming luidde in 2008 de noodklok over de almaar toenemende stalbranden en stond later met onder meer LTO, het Verbond van Verzekeraars, Brandweer Nederland en de Rijksoverheid aan de basis van het Actieplan Stalbranden 2012 - 2016. De Dierenbescherming realiseert zich dat het actieplan vooralsnog niet heeft geleid tot een afname van het aantal stalbranden, maar stelt dat er wel het één en ander is bereikt. “Tien jaar geleden was er niets, nu gelden er voor nieuwbouw strengere regels en zijn veehouders door bijvoorbeeld voorlichting meer aandacht gaan besteden aan de brandveiligheid van hun stallen”, stelt Lamkamp.

Snel doorpakken

De Dierenbescherming wil door met het actieplan. Een periode van enkele jaren is volgens de onderzoekers te kort om de effecten van de genomen maatregelen al te kunnen meten. “Maar een duidelijke voorwaarde voor ons is dat er nu wel snel wordt doorgepakt”, vervolgt Lamkamp. “We weten nu wat er nodig is, ook in bestaande stallen. Iedere stalbrand is er gewoon één teveel, zeker met de gigantische aantallen dieren die tegenwoordig in stallen worden gehouden.”

Het evaluatierapport maakt duidelijk dat de impact van een stalbrand enorm is, maar de kans dat het je als boer overkomt ‘relatief klein’ is, variërend van 5 op 10.000 bedrijven bij rundvee tot 23 op 10.000 bedrijven bij pluimvee. “Hierdoor is de prikkel om tot actie over te gaan blijkbaar niet groot en hoor je nog teveel dat maatregelen ‘wel betaalbaar’ moeten blijven”, stelt Lamkamp. “Als we het met elkaar nodig vinden, moeten de kosten van de maatregelen ook gewoon doorberekend worden aan de consument.”

Archiefbeeld (Stalbrand in Oirschot. Foto: Joop Mutter).
Gemiddeld ging het in de periode 2012 tot en met 2016 om 30 stalbranden per jaar. Het aantal dieren dat daarbij sterft varieert enorm; gemiddeld zou het volgens de onderzoekers in de periode van 2012 – 2016 gaan om circa 220 runderen, 7.170 varkens en 90.000 kippen. De cijfers moeten volgens de onderzoekers voorzichtig worden geïnterpreteerd. Pas sinds 2014 worden stalbranden systematisch geregistreerd door Brandweer Nederland en het Verbond van Verzekeraars. In 2015 gingen 26 stallen in vlammen op waarbij 133.200 dieren omkwamen en in 2016 waren dat er 35 met bijna 200.000 dierlijke slachtoffers. Dit jaar dreigt een absoluut dieptepunt te worden: volgens berichten in de media staat de teller nu al op 225.000 omgekomen dieren en zou het gaan om bijna 20 stalbranden.


Download hier 'Evaluatie Actieplan Stalbranden 2012-2016':