Kalf bij de koe vergissing van Moeder Natuur?

Bert van den Berg Door Bert van den Berg Programmamanager Veehouderij 23 februari 2016

Er gaan steeds meer stemmen op om kalveren enige tijd bij de moederkoe te laten. We hebben het dan over de melkveehouderij, want als runderen voor de productie van rundvlees worden gehouden, is het gelukkig al gebruik om het jonge dier maanden bij z'n moeder te laten drinken. Melkveehouders houden die melk echter liever zelf en verzetten zich nu met hand en tand.

In mijn vorige blog over 'overtollige kalveren' had ik het al over het belang om de jonge dieren langer op het bedrijf van geboorte te laten. Nog beter is alle kalveren minstens drie maanden bij hun moeder te laten Dat is beter voor koe en kalf, maar het leidt ook tot sterkere dieren die zwaarder en sterker zijn én minder antibiotica nodig hebben. Het wrange voordeel doet zich dan voor dat de 'binnenlandse kalveren' ook weer interessant worden voor de kalvermesters die nu nog zo'n kwart miljoen dieren van ver weg halen. Het is op zich mooi dat Joop Atsma (voorzitter Stichting Brancheorganisatie Kalversector) ons vorige week toezegde hiermee te zullen stoppen als er voldoende aanbod van kalveren is uit eigen land en het nabije buitenland, maar dan moeten de melkveehouders zich veel coöperatiever opstellen en hun weerstand staken.

Melkveehouders sputteren tegen

Melkveehouders die wel eens een open dag organiseren wordt vrijwel altijd gevraagd waarom het kalf bij de koe wordt weggehaald. Het menselijk inlevingsvermogen geeft terecht aan dat dit tegennatuurlijk is. Het wringt. Nu zelfs de Tweede Kamer overtuigd is van het belang om kalveren bij hun moeder te laten komt het gesputter van de melkveehouderij op z'n zachtst gezegd ietwat geforceerd over. Het wordt echter bijna lachwekkend als wetenschappers en dierenartsen van stal worden gehaald – want dat gebeurt - om te bepleiten dat het zelfs beter is om het jong van z'n ouder te scheiden. Alsof Moeder Natuur zich zou hebben vergist.



Het opfokken van kalveren zónder hun moeder is op zich een bijzondere prestatie van de boer. Het kalf wordt alleen in een strohokje gelegd, krijgt de eerste dagen biest uit een zuigfles, daarna kalvermelk uit een emmer met speen en wordt na een paar weken in een groep met andere kalveren verder opgefokt tot melkkoe of afgemest voor kalfsvleesproductie. Ik ga ervan uit dat veehouders hun kalveren goed verzorgen en het beste met hun dieren voorhebben. Maar dat maakt het moederloos opfokken niet minder tegennatuurlijk en zeker niet het beste voor het kalf.

Beter voor welzijn kalf?

Voor het direct scheiden van het kalf voeren melkveehouders opmerkelijke argumenten aan; het zou beter zijn voor het welzijn van het kalf, de koe kan ziektes op het kalf overdragen en als je op latere leeftijd kalf en koe moet scheiden levert dat voor beide veel stress op. Allemaal zaken die in de vleesrundveehouderij kennelijk geen probleem zijn en die met goed management ook in de melkveehouderij prima te ondervangen zijn.

Het ware argument voor scheiding van kalf en koe wordt meestal niet genoemd: de melkveehouder wil de melk hebben om aan de zuivelfabriek te verkopen. Er zijn speciale rassen gefokt die veel melk geven en het kalf bij de koe houden past kennelijk niet in het model van zoveel mogelijk melk produceren tegen zo laag mogelijke kosten. Terecht roept dit de vraag op of hier geen sprake is van doorgeschoten technologie en of de integriteit van het dier hier ondergeschikt wordt gemaakt aan economisch rendement. Melkveehouders mogen melk van koeien winnen, maar anderen mogen dan best de vraag stellen of dat zo’n zware ingreep als moederloos opfokken van een zuigeling rechtvaardigt. Bij alle gebruik van dieren hoort gevraagd te worden of daar een zwaarwegend menselijk belang voor is, of er alternatieven zijn en of nadelen voor het dier zoveel mogelijk beperkt kunnen worden, dus ook in dit geval.

Kalf van nature bij koe

Het kalf blijft niet voor niets van nature bij zijn moeder. Zo is dit beter voor de weerstandsopbouw en voor de spijsvertering van het kalf. Het kalf groeit sneller, gedraagt zich later socialer in de kudde en vertoont zelf later goed moedergedrag, om maar een paar voordelen op te noemen.

De Tweede Kamer heeft in een motie Staatssecretaris Van Dam gevraagd met een plan van aanpak te komen om kalveren bij hun moeder te laten. In plaats van Kamerleden vals sentiment te verwijten, te zeggen dat ze niet weten waar ze het over hebben, te suggereren dat zij verantwoordelijk zullen zijn voor een slechter dierenwelzijn of zelfs een hoge kalversterfte, doet de melkveesector er verstandig aan de zorgen uit de samenleving serieus te nemen en constructief mee te werken aan zo’n plan van aanpak. Om te beginnen voor de sector die zich ‘biologisch’ noemt, zou het niet meer dan logisch zijn het kalf bij de koe te houden. Nu zijn consumenten vaak verbijsterd als ze merken dat dit ook in de biologische melkveehouderij nog niet het geval is. Het zou mooi zijn als ze om te beginnen daar nú de handschoen oppakken.