Hittestress

Jaarlijks worden honderden miljoenen dieren naar Nederlandse slachthuizen getransporteerd. Op warme dagen brengt dit transport een extra risico met zich mee, namelijk het risico op hittestress.

Acties rond hittestress

Het warme weer van de afgelopen dagen zorgt voor veel leed bij miljoenen dieren in de vee-industrie. Het transport naar het slachthuis is vaak dieronterend. Beelden van Eyes on Animals laten oververhitte, naar adem snakkende varkens en kippen zien die in bloedhete veewagens urenlang moeten wachten tot ze eindelijk worden uitgeladen.

Hittestress treedt op als dieren hun lichaamstemperatuur niet meer onder een bepaalde grens kunnen houden – wat die grens precies is verschilt per diersoort en omstandigheden, maar over het algemeen is er vanaf 21 °C risico kans op het ontstaan van hittestress. Hittestress heeft allerlei negatieve gevolgen voor dierenwelzijn, zoals uitdroging en stress. Uiteindelijk kan hittestress zelfs leiden tot sterfte.

Risicofactoren hittestress

Voor het ontstaan van hittestress tijdens transport zijn verschillende risicofactoren. Uiteraard de omgevingstemperatuur, maar ook de luchtvochtigheid speelt een rol (hoe hoger, hoe meer kans op hittestress). Een hoge beladingsgraad van veewagens zorgt ervoor dat dieren hun warmte minder goed kwijtraken. Ook gebrek aan ventilatie verhoogt de kans op hittestress. Veel veewagens zijn voor hun ventilatie grotendeels afhankelijk van de rijwind. Op het moment dat veewagens stilstaan (bijvoorbeeld tijdens het laden, of in de wachtrij voor het slachthuis) kan de temperatuur snel oplopen, zeker als de wagens ook nog eens in de zon staan.

Hitteprotocollen en wetgeving

De overheid heeft met verschillende sectoren een Nationaal plan voor veetransport bij extreme temperaturen opgesteld. Daarnaast hebben sectoren hun eigen, diersoortspecifieke protocollen. Het Nationaal plan en de protocollen zijn echter niet ambitieus genoeg, en te vrijblijvend. De NVWA mag bijvoorbeeld niet handhaven op deze punten. Ook weigert de pluimveesector zich aan te sluiten bij het Nationaal plan. Daarom vindt de Dierenbescherming deze vrijblijvende richtlijnen onvoldoende.

Wat wil de Dierenbescherming?

In 2019 publiceerde de Dierenbescherming samen met Eyes on Animals het rapport “Op de bres tegen hittestress”. Hierin worden de problemen die er zijn beschreven, en worden 10 concrete maatregelen genoemd. Onze petitie om de politiek op te roepen hiermee aan de slag te gaan werd ruim 43.000 keer ondertekend.

De 10 maatregelen die volgens ons genomen moeten worden zijn:

  1. Tropenrooster voor veetransport en slachterijen van juni t/m augustus
  2. Vanaf 21 °C: 10% lagere belading; vanaf 25 °C: 20% lagere belading
  3. Verplichte mechanische ventilatie, die onafhankelijk van de motor werkt
  4. Transport boven 30 °C wagens met airco; boven 35 °C geen transport
  5. Temperatuur- en luchtvochtigheidssensoren in veewagen om klimaat te monitoren
  6. Watervoorziening op hete dagen ook tijdens korte transporten
  7. Just-in-time delivery op het slachthuis, anders noodmaatregelen:
    1. Goede ventilatoren
    2. Schaduw
    3. Verneveling
  8. Wachtruimtes slachthuis: voldoende capaciteit en verkoeling
  9. NVWA beter toerusten voor controle en handhaving
  10. Nationaal strengere hitteregels bovenop de EU transportwetgeving

Naar aanleiding van de politieke discussie die op gang kwam door ons rapport, besloot minister Schouten in 2020 om voor Nederlands grondgebied een verbod in te stellen op veetransport vanaf 35 °C. Ook kwam er een pilot waarin exporten niet meer werden gecertificeerd als de verwachte temperaturen onderweg hoger dan 30 °C zijn. Sommige slachthuizen namen maatregelen, zoals het bouwen van een overkapping zodat wagens in de schaduw kunnen staan. Stappen in de goede richting, maar in de jaren daarna bleken deze onvoldoende om hittestress te voorkomen.

Vervolgstappen

In 2021 publiceerden we, wederom samen met Eyes on Animals, een update van het hittestressrapport. Hierin concludeerden we dat de vrijblijvende richtlijnen onvoldoende zijn om hittestress te voorkomen, en dat er daarom minimaal drie zaken wettelijk vastgelegd zouden moeten worden:

  1. Verlaag de beladingsgraad van veewagens vanaf 21 °C
  2. Verplicht mechanische ventilatie in veewagens vanaf 21 °C en airco vanaf 30 °C
  3. Stel een maximale wachttijd van 15 minuten bij slachthuizen in

In de Tweede Kamer werden vervolgens twee moties aangenomen: één over het instellen van een algeheel verbod op transport van dieren bij temperaturen boven de 30°C, en één over een maximale wachttijd van 15 minuten voor veetransporten bij aankomst op de slachterij. De minister moet nu uitwerken hoe hieraan uitvoering kan worden gegeven. Ook wordt er door het ministerie gewerkt aan een Nationaal Hitteplan voor de veehouderij.

Als Dierenbescherming blijven we dit onderwerp onder de aandacht brengen. Bijvoorbeeld middels deze postercampagne die we in september 2021 konden opzetten dankzij crowdfunding.

Lees meer over hittestress