Katten afleggen: luguber of moedig?

Knal! Een auto komt piepend tot stilstand. De bestuurder springt uit z’n auto en duikt geschrokken de berm in. Verdorie, een kat… Hij ligt doodstil in de berm, of ja… wat er van over is. En niet zomaar een kat, waarschijnlijk iemands geliefde huisdier.

Door: Marlijn de Jager-Gerhardt Online redacteur

Katten afleggen: luguber of moedig?

“Het maakt niet uit wie ik op tafel heb liggen, ik behandel ze allemaal hetzelfde. Ik praat zelfs met ze.“

Annet
- Medewerker Dierenambulance De Meren

Het gebeurt bijna dagelijks. Al zal lang niet iedere bestuurder remmen en uitstappen. Onze dierenambulancemedewerkers worden er continu mee geconfronteerd. Een buitenkat: het blijft een risico. In Nederland worden jaarlijks duizenden katten aan- of doodgereden. Ook andere gevaarlijke situaties liggen buiten op de loer. “Alleen al in Joure haalde de dierenambulance in 2022 ongeveer 200 overleden katten op waarvan geen eigenaar bekend was, de katten mét eigenaar hebben we dan nog niet eens meegerekend”, vertelt Annet die al 8 jaar bij Dierenambulance De Meren vrijwilligerswerk doet. “Het gebeurt vooral in de lente, als de katten de kolder in de kop hebben. En dan heb je in de herfst de onbehouwen jonge katten die net kitten-af zijn,” vult Annet aan.

Wat er gebeurt met overleden katten verschilt per gemeente. In Joure haalt Dierenambulance De Meren de katten op. Als de kat niet goed gechipt of geregistreerd is, maken de ambulancemedewerkers een foto. Het klinkt een beetje oneerbiedig, maar de kat gaat daarna de koeling in. Het kan zijn dat een eigenaar zich meldt en die wil toch afscheid kunnen nemen van zijn dier. Meldt niemand zich? Dan moeten ze mee in de zogeheten ‘kadaverbak’.

Een vredig afscheid

Overreden katten zien er meestal niet bepaald toonbaar uit. Het is voor eigenaren al vreselijk om te vernemen dat hun kat is doodgereden, maar het is misschien nog wel erger om vervolgens een afschuwelijk tafereel te aanschouwen. “Je wenst niemand toe om zijn eigen dier op die manier te zien en al helemaal kinderen niet”, vertelt Annet. “Iedere kat, met of zonder baas, verdient een waardig afscheid.” Om die reden legt Annet katten af. En wat houdt dat nu precies in? Annet lapt verfomfaaide katten weer op, zodat ze enigszins toonbaar zijn. In plaats van een hoopje ellende, treffen eigenaren een vredig slapende kat aan. In een doosje met een kaarsje. “En als de eigenaar het fijn vindt, doe ik er een buisje met een plukje haar bij. Is de kat zwart-wit? Dan zorg ik dat beide kleuren duidelijk te zien zijn. Dan heb je toch een tastbare herinnering aan je geliefde huisdier”, vertelt Annet.

Mensen reageren verschillend als ze horen dat Annet katten aflegt. “De één vindt het vreselijk luguber: ‘getver, je gaat toch niet in een dooie kat graaien?’, de ander vindt het moedig: ‘ik zou het niet durven’, maar gelukkig reageren de meeste mensen dankbaar. En daar doe ik het voor, maar ook voor het dier. Ik vind het mooi om een laatste eer te kunnen bewijzen.”

Praten met de kat

Annet houdt zich drie dagen per week bezig met het afleggen van katten. In de maand april (lente dus) had ze het extra druk, ze boog zich toen over maar liefst 42 overleden katten. Meestal zijn het aangereden katten, maar het kunnen ook aangevallen katten zijn of oude katten én een enkeling blijkt afgeschoten. In de provincie Friesland worden zwerfkatten nog weleens afgeschoten. “Het maakt niet uit wie ik op tafel heb liggen, ik behandel ze allemaal hetzelfde. Ik praat zelfs met ze. Het is niet dat ik gek ben hoor, maar zo gaat dat gewoon. Ik vraag ‘wat er toch gebeurd is’ en leg uit wat ik aan het doen ben. Hoeveel katten ik ook per dag zie, ik ben altijd gefocust op dat betreffende dier.” Ook als de kat geen eigenaar heeft, legt Annet ze respectvol af. “Zwerfkatten hebben er niet om gevraagd om te zwerven. Daar maak ik geen onderscheid in. Zelfs als de helft van de organen eruit ligt, doe ik ze netjes terug. Dat hoort bij de kat, dat wil ik niet afnemen als het niet hoeft.”

Waar leer je het afleggen?

Annet leerde ‘de kneepjes van het vak’ van haar collega’s van Dierenambulance Overgelder. “Al onze vrijwilligers krijgen een speciale training om katten netjes af te leggen. Het hoort nu eenmaal bij ons werk”, zegt Dees, coördinator van Dierenambulance Overgelder. “Ook wij komen per jaar héél véél dode katten tegen. Niet alleen door aanrijdingen, dat kun je niet altijd bewijzen. Tenzij de melder dit daadwerkelijk heeft gezien of gedaan. Een kat kan ziek zijn en overleden op straat en daarna overreden. Of een kat is gepakt door een ander dier en overleden. Feit is wel dat de kat overleden is…”

Afscheid nemen belangrijk

Afscheid nemen is altijd vreselijk verdrietig. Al met al is het wel fijner om te rouwen om een ‘vredig slapende’ kat. Rustig afscheid kunnen nemen van je huisdier is belangrijk. Niet alleen voor eigenaren, ook voor de andere huisdieren. “Laatst overleed mijn eigen kat. De andere vier katten kwamen om en om langs om afscheid te nemen. De vierde ging mijn overleden kat zelfs wassen. Dat was zo ontroerend! Het is hartverscheurend, maar ergens ook mooi om te zien dat dieren écht afscheid van elkaar nemen.” Annet raadt mensen daarom aan om een overleden huisdier aan de andere aanwezige dieren te tonen. “We horen weleens dat een kat de hele dag loopt te miauwen en zoeken, omdat hij niet begrijpt waar zijn ‘maatje’ is gebleven. Als het overleden dier dan thuisgebracht wordt, lijkt de kat pas te begrijpen wat er aan de hand is.”

Wat kun je doen?

Hoe voorkom je dat je kat wordt overreden? Annet haalt zuchtend haar schouders op. “Ik vrees dat je er niet veel aan kunt doen. Tja, je katten binnenhouden natuurlijk, maar buitenkatten zijn niet goed binnen te houden. Het scheelt al wel als je ze ’s nachts binnenhoudt, want dan rijden auto's vaak harder.” Het kan ook schelen om je kat te neutraliseren. Dat scheelt 'lentekriebels' en risicovolle strapatsen op straat. Katten die écht naar buiten willen, kunnen ook van jongs af aan wennen aan verkeer, bijvoorbeeld door al vroeg met een tuigje om buiten te wandelen. Al blijft een ongeluk in een klein hoekje zitten. Katten worden niet alleen overreden op provinciale wegen waar auto’s voorbij razen. Onze dierenambulancemedewerkers komen de gewonde en overleden katten overal tegen, ook in woonwijken waar men rustig rijdt. “Je kat hoeft maar net op een verkeerd moment uit een struik te springen en het kan al misgaan…”

Zelf heeft Annet het ook een keer meegemaakt. Ze was net op vakantie en haar zoon hoorde een klap. De kat was inderdaad voor het huis aangereden. Om het zeker te weten stuurde hij er een foto van naar Annet. “Het was een afschuwelijk gezicht, maar ik herkende hem toch direct. Ik vergeet die foto nooit meer. Als ik aan mijn kat terugdenk, doemt dat beeld weer op in gedachten. Ik ben blij dat ik die ervaring voor veel mensen kan voorkomen.”

Voor als je afscheid moet nemen

Hoe weet je wanneer het tijd is om mijn dier in te laten slapen? Wat als je twijfelt of je dier nog wel voldoende kwaliteit van leven heeft? Je wil niet te laat zijn, maar ook niet te vroeg. Lees onze tips en ervaringsverhalen.

Ervaringsverhalen