Meer begrip voor de vis

Vissen zijn voor veel mensen slechts een product. Ze staan ver van ons af en ze maken deel uit van onze maaltijd. Met begrippen als 'aaibaar' en 'intelligent' associëren we ze zelden. Het lijkt erop dat dit een van de redenen is dat het welzijn van vissen daarom jarenlang minder aandacht kreeg. Dat terwijl onze omgang met vissen veel te wensen over laat. Nog teveel mensen denken dat vissen geen pijn ervaren, omdat het koelbloedige dieren zijn. We weten dan ook relatief weinig van het leven van de vis, dat zich allemaal onder water afspeelt. Een plek waar we niet dagelijks komen. Daarnaast roept een vis geen ‘au’ als hij een haakje in zijn bek krijgt. Sterker nog, een vis laat helemaal geen emoties zien, maar onderzoeken tonen aan dat een vis deze wel degelijk heeft.

De pos heeft een voorkeur voor een kale plantloze bodem.

Vissen als product

We gebruiken vissen op veel manieren. We hengelen vissen op voor ons plezier, we bewonderen ze in aquaria en we eten ze op. De vissen die op ons bord belanden groeiden vaak op bij grote kwekerijen (meestal in het buitenland). Op locatie of na transport worden ze geslacht. Ook vissen we jaarlijks miljarden vissen uit zee en, in mindere mate, uit zoetwater, en doden we de vangst aan boord van schepen. De condities waaronder de dieren opgroeien, gevangen, getransporteerd en/of gedood worden, zorgen voor stress en vaak ook voor veel onnodig leed. Snelle dodingsmethoden zijn voor een aantal vissoorten wel bekend, maar in de praktijk, zeker aan boord van schepen, worden ze niet of nauwelijks toegepast. Vissen zoals schol en tong worden meestal levend gevild, andere worden op ijs gelegd. Dit leidt tot een langzame, stressvolle dood.

De cijfers liegen er niet om

Over hoeveel vissen hebben we het eigenlijk? Het gaat om enorme aantallen. Exacte cijfers hebben we niet, omdat vaak over gewicht wordt gesproken (zoveel ton vis gevangen), maar op basis van gegevens uit rapporten hebben we het alleen in Nederland al over de volgende getallen op jaarbasis:
  • 4 miljard in het wild gevangen vissen voor consumptie
  • 5-17 miljoen kweekvissen voor consumptie
  • 27 miljoen vissen in de hengelsport
  • 18 miljoen siervissen (aquariumvissen)
  • 29.000 vissen gebruikt in dierproeven

De tonijn kan wel 75 km per uur zwemmen. 

Vissenwelzijn op de kaart

Recent is er gelukkig meer aandacht voor het welzijn van vissen. De Raad voor Dierenaangelegenheden heeft een advies opgesteld en dit aangeboden aan de Nederlandse regering. Op basis van dit rapport kunnen stappen worden gezet om het welzijn van vissen te verbeteren. Ook is het in Nederland sinds 1 juli 2018 verplicht om paling, zowel uit het wild gevangen als in de kwekerijen, te bedwelmen voordat het dier mag worden gedood en geslacht. De Nederlandse overheid investeert daarnaast in onderzoek om bedwelming van vissen aan boord mogelijk te maken. In Europees verband is in kaart gebracht wat de huidige stand van zaken is omtrent het vervoeren en slachten van kweekvissen. Uit deze inventarisatie blijkt dat er nog veel verbeteringen nodig zijn in het transport en dodingsproces. Helaas laat de Europese Commissie het voor nu over aan de sector om deze verbeteringen door te voeren en is zij niet van plan om regelgeving aan te scherpen.

Wat doet de Dierenbescherming?

Wij pleiten voor minder intensieve vangst- en dodingsmethoden aan boord van visserijschepen bij overheden en visserijsectoren. Ook gaan wij hierover in overleg met onderzoeksinstituten. In relatie tot kweekvissen voor consumptie zijn wij op zoek naar criteria die het welzijn van vissen gedurende de kweek, transport en doding verbeteren. Dit doen wij gezamenlijk met de producenten, retailers, certificeringsinstanties zoals Aquaculture Stewardschip Council (ACS) en andere dierenwelzijnsorganisaties. Daarnaast geven wij voorlichting aan het publiek over vissen en hun welzijn.

De tarbot is meester in vermommen. Als hij op de grond ligt, zie je hem haast niet meer.
Een voorbeeld van wat wij doen, werd onlangs uitgebreid in de media besproken. Er werd in negen landen een opinieonderzoek uitgevoerd in opdracht van verschillende dierenbeschermingsorganisaties, waaronder ook de Dierenbescherming. Uit dit onderzoek bleek dat 72% van de Nederlands vindt dat het welzijn van vissen evenveel bescherming verdient als dat van andere dieren. Dat is nu zeker niet het geval. De Dierenbescherming, CIFW (Compassion in World Farming) Nederland en de Vissenbescherming roepen de minister per brief op welzijnsregels op te stellen ter bescherming van vissen en de verdoofde slacht bij vissen, zoals bij andere dieren, verplicht te maken. 

Wat kun jij doen?

Door de Dierenbescherming te steunen, steun je het werk dat wij verrichten om het welzijn van vissen te verbeteren. Het blijft lastig aan te geven welke vissen je kunt consumeren waarvan je zeker weet dat het welzijn geborgd is tijdens de kweek, vangst, transport en doding. Als je vis eet, let er dan in elk geval op dat het ASC- (kweekvis) of MSC-keurmerk (wildvangst) op de verpakking staat. Daarmee voorkom je dat de kwekerijen onverantwoord milieubelastend zijn en voorkom je overbevissing. Als alternatief zijn er producten op de markt die geen vis bevatten, maar er wel naar smaken. Gezonde visoliën, Omega-3 en -6 zijn prima te verkrijgen uit plantaardig materiaal (denk aan zeewier) en is dus ook een goed alternatief. Door minder vis te eten, te houden of te hengelen, voorkom je uiteraard ook vissenleed.