Egels in de tuin

De egel is een beschermde diersoort binnen de Wet natuurbescherming. Dit houdt in dat egels niet verstoord, gevangen of gedood mogen worden en dat het verboden is om hun nesten, holen of andere voortplantings- of verblijfplaatsen te beschadigen of te verstoren. Zie je een egel in je tuin? Geniet dan van dit moois!

Een egelvriendelijke tuin

Egels komen voor in bijna geheel Nederland. Ze wonen zowel in woonwijken als op het platteland. Iedere tuin is geschikt, op voorwaarde dat de egel er in en uit kan. Wil jij jouw tuin aantrekkelijk maken voor egels? Lees onderstaande tips:

• Heb jij een tuin en valt het blad van de bomen? Haal niet alles weg, maar verzamel een hoopje in een hoek van je tuin. Kleine takjes, stukjes mos en andere natuurlijke ‘prullaria’ zijn allemaal handig voor egeltjes.
• Koop een egelhuisje en plaats dat in een rustig hoekje uit de wind en zorg dat er geen water naar binnen kan lopen.
• Voor de winter bouwen egels hun vetreserves op. Omdat veel tuinen en straten tegenwoordig veelal uit tegels bestaan, is het vinden van voer een hele klus. Zet eten neer in de vorm van kattenvoer of kattennatvoer. Zet ook een bakje vers water neer (nooit melk!). Zo kun je egels helpen de winter te overbruggen. Ook in de andere seizoenen kun je egels bijvoeren met kattenvoer.
• Maak een opening in je schutting (zogenaamde egelsnelweg) zodat de egel van jouw tuin naar de tuin van de buren kan.
• Let bij werkzaamheden in de tuin in de zomer extra op dat je de kraamnesten van egels niet verstoort.

Pas op!

• Slakkenkorrels en insectenverdelgers zijn dodelijk voor egels. Kleine hoeveelheden van het gif zijn al funest voor egels, omdat ze iedere nacht insecten en slakken eten.
• Laat geen blikjes en bekertjes slingeren. We komen regelmatig egels tegen die daarin vast komen te zitten.
• Bevestig netten in de tuin (bijvoorbeeld ter bescherming van fruit en gewassen) zo strak mogelijk. Dit voorkomt dat de egels erin verward raken.
• De robotgrasmaaier is steeds populairder, maar levensgevaarlijk voor egels. Van de egels die onder een grasmaaier terechtkomen, overleeft er eigenlijk niet één.
• Vermijd rechthoekig schapengaas of hekwerk, omdat egels hierin vast kunnen komen te zitten. Gebruik liever kippengaas of ruitvormig gaas.
• Plaats een schuin loopplankje in je vijver, zodat de egel – die overigens prima kan zwemmen – er weer uit kan komen.

Egels in de lente

Egels slapen normaal, afhankelijk van de weersomstandigheden, van november tot en met mei. Van een echte winterslaap is niet echt sprake, omdat de egels regelmatig wakker worden, wat gaan lopen, voedsel zoeken en soms een nieuwe plek zoeken om verder te slapen. Geen reden voor paniek dus.

Egels die in de lente mager uit hun slaap komen kun je wat bijvoeren met (nat) kattenvoer. Zo’n 40 gram per dier per dag is ruim voldoende. Blijft het dier mager of denk je dat er wat anders aan de hand is, kijk dan hier of en welke actie je kunt ondernemen.

Egels in de zomer

Let bij werkzaamheden in de tuin extra op dat je de kraamnesten van egels niet verstoort. Tijdens de babytijd zijn de nesten op de gekste plekken te vinden, en moeilijk te spotten. Pas op met het weghalen van snoeiafval of hout; wees voorzichtig in de buurt van de composthoop – in bosjes, struiken en ander gebladerte. Ook onder plastic zeilen, opgestapelde tuinmeubels en andere in de tuin rondslingerende voorwerpen, zou een kraamnest kunnen zitten.

Van juni tot en met oktober kunnen egels hun jongen krijgen. Als de baby-egels zo’n drie weken oud zijn gaan zij met hun moeder op pad om hun omgeving te ontdekken en op zoek naar eten. Soms blijft er een baby-egel achter. Niet direct reden voor paniek, want meestal komt de moeder haar jong na een wandeling weer ophalen.

• Leestip: Jonge egels, wanneer trek je aan de bel?

Werken in de tuin

Kijk uit met (robot)grasmaaiers. Deze zorgen voor ernstig leed bij egels. Egels zijn extra kwetsbaar omdat ze, in tegenstelling tot andere dieren, bij gevaar niet wegrennen maar zich oprollen tot een bal. Wat kan je doen om slachtoffers te voorkomen? De echte liefhebber zal overwegen om dan maar gewoon géén robotgrasmaaier aan te schaffen. De natuur gewoon op zijn beloop laten is ook beter voor de biodiversiteit. Wil je toch een automatische grasmaaier gebruiken? Controleer dan eerst het terrein op (jonge) egels en andere kleine dieren die onder de grasmaaier terecht zouden kunnen komen.

Egels in de herfst en winter

Egels houden in de winter een winterslaap die alleen onderbroken wordt om af en toe wat te eten, wat te bewegen of wanneer hun lichaamstemperatuur te sterk daalt. Om egels de winter door te helpen kun je in de herfst vast actie ondernemen. Maak de tuin niet te netjes en zorg voor rommelhoekjes waar je de natuur gewoon zijn gang laat gaan. Egels kunnen bladeren, takjes, omgekeerde emmers of manden (met een inkeping als ingang) en zelfs zeilen of opgestapelde meubels gebruiken om hun nest onder te maken.

Wil je egels echt helpen? Schaf dan een egelhuisje aan en leg wat takjes en gebladerte of hooi bij de ingang. Je hoeft het egelhuisje niet in te richten, egeltjes vinden het namelijk maar wat leuk om zelf hun huisjes in te richten. Als je het leuk vindt kun je egels in de herfst bijvoeren met egelvoer of speciale biopathé voor egels. Ze moeten zich namelijk zo rond mogelijk eten voordat het tijd is om in winterslaap te gaan. Zet nooit brood of melk voor ze neer! Dat is helemaal niet goed voor egels.

Leestip: Dieren in de herfst helpen