Vermaak waar dieren bij zijn betrokken

Wat de gemeente kan doen bij evenementen

Onder ‘dieren ter vermaak’ verstaan we enerzijds dieren in dierentuinen en kinderboerderijen. Anderzijds vallen hier dieren onder die gebruikt worden voor evenementen van tijdelijke aard zoals bij kunst, reclame, promotieactiviteiten, circussen, volksvermaak en tentoonstellingen.

De gemeente maakt het verschil

De gemeente kan onder meer rekening houden met dieren bij het aanwijzen van vuurwerkvrije zones

In de Nota Aanbevelingen Gemeentelijk Dierenwelzijnsbeleid staan aanbevelingen die gemeenten kunnen gebruiken op het gebied van dierenwelzijn. Het document bevat concrete adviezen die gemeenten over kunnen nemen voor het verbeteren van het welzijn van dieren uit de veehouderij, gezelschapsdieren en in het wild levende dieren.

Download de volledige nota

Overzichtspagina aanbevelingen voor de gemeente

Bekijk onze aanbevelingen voor:

Evenementen in de gemeente
Kinderboerderijen
Overig vermaak met dieren

Evenementen in de gemeente

Gemeenten kunnen een voorkeursbeleid hanteren voor circussen zonder dieren.

De Dierenbescherming is tegen het gebruik van dieren voor evenementen, omdat het in strijd is met de erkenning van de intrinsieke waarde van het dier en het daarmee degradeert tot een spelobject. Het geeft volwassenen en kinderen bovendien een slecht voorbeeld van de omgang met dieren. Voor educatieve activiteiten kan een uitzondering worden gemaakt, mits de integriteit, gezondheid en het welzijn van de dieren behouden blijven.

Volgens de Wet dieren kunnen evenementen met dieren niet zomaar worden gehouden. Zo is het verboden om dieren als prijs, beloning of gift uit te reiken (artikel 2.13) en dierengevechten te organiseren (artikel 2.14). Dit komt boven op de algemene regels rondom dierenmishandeling, waarbij het verboden is om dieren onnodig pijn te doen of hun gezondheid of welzijn aan te tasten (artikel 2.1).

Ook kunnen evenementen verstorend zijn voor in het wild levende dieren. Zoals bij een festival of kermis, waarbij er vanaf het moment van opbouwen tot afbouwen geluids- en lichtoverlast is en verstoring door mensen. Geluidsvervuiling kan de communicatie tussen dieren verstoren of onmogelijk maken. Denk hierbij niet alleen aan harde muziek van een evenement, maar ook aan extra verkeersstromen, maai- en snoeiwerkzaamheden en het op- en afbouwen van podia. Voor veel soorten, zoals vogels, zoogdieren, amfibieën en insecten, is geluid van levensbelang. Zij communiceren via akoestische signalen. Ze kunnen hierdoor moeite hebben met het vinden van prooien, het horen van predatoren of het vinden van een partner. Ze slagen er hierdoor niet in zich voort te planten of hun jongen groot te brengen en trekken soms zelfs weg uit hun oorspronkelijke gebied. Dit kan ongunstig zijn voor hun voortbestaan. Ook is bekend dat bijvoorbeeld vogels door het licht en geluid tijdelijk hun nest verlaten, waardoor eieren mogelijk niet uitkomen of jongen te weinig voedsel krijgen. Het is ook niet voor niets dat binnen en aan de randen van Natura2000 gebieden strengere regels gelden voor geluid, om zo de soorten binnen het gebied te beschermen.

Aanbevelingen

Vrijwel alle gemeenten hebben in hun APV een vergunningsplicht voor evenementen opgenomen. De gemeente kan een evenement met dieren verbieden op grond van de openbare orde en veiligheid, of gevaar voor de volksgezondheid. De Dierenbescherming pleit ervoor dat de gemeente bij het verlenen van vergunningen een voorkeursbeleid hanteert voor evenementen waar geen dieren bij betrokken zijn. De gemeente kan dit in de eerste plaats vastleggen in het evenementenbeleid waarop zij haar vergunningverlening baseert.
Ook verankering in de APV of een aparte beleidsnota voor dierenwelzijn is mogelijk. De gemeente kan daarin regels opnemen over het aantal toegestane evenementen met dieren of in een natuurgebied, de verhouding tussen evenementen met en zonder dieren, en de periode waarin evenementen zijn toegestaan.
Daarnaast kan de gemeente bij het verlenen van een vergunning actief informatie verstrekken over dierenwelzijn op evenementen. De Dierenbescherming kan hierover meedenken
Op grond van de Wet dieren is het verboden om bepaalde wilde zoogdieren in een circus of een ander optreden te gebruiken (zie artikel 4.14 Besluit houders van dieren). Dit is geen totaalverbod: huisdieren, paarden, kamelen en diverse andere soorten zijn vooralsnog wel toegestaan. De Dierenbescherming vindt dat dieren geen plek hebben in het circus en bepleit dat gemeenten de voorkeur geven aan circussen zonder dieren.
Bij levende kerststallen is er meestal sprake van een provisorisch, zeer beperkt onderkomen. Door de tijdelijke huisvesting raken de behoeften van de dieren in gedrang. Ze kunnen zich bijvoorbeeld niet op natuurlijke wijze gedragen en raken gestrest door muziek, drukte en lawaai. Daarnaast voldoen kerststallen vaak niet aan veiligheidsnormen, waaronder die voor brandveiligheid. Het risico op brand is groot door de aanwezigheid van stro en hooi, met mogelijk gruwelijke gevolgen voor mensen en dieren. Kerststallen krijgen de dieren vaak aangeleverd door dierenverhuurbedrijven, die soms geen professionele begeleiding hebben of het dier vaker verhuren dan het aankan.

De Dierenbescherming pleit ervoor dat gemeenten kiezen voor alternatieve kerststallen zonder levende dieren. Wanneer de gemeente toch een kerststal met levende dieren toestaat, moeten er strenge voorwaarden gelden voor de huisvesting en verzorging van de dieren. Dit om het dierenwelzijn te borgen.
Veel dieren ondervinden ieder jaar weer angst en stress van het vuurwerkgeknal en de lichteffecten. Ieder jaar zijn er (dodelijke) slachtoffers te betreuren onder zowel huisdieren en voor de hobby gehouden landbouwdieren, als voor dieren die in het wild leven. In het voorjaar van 2025 stemde een meerderheid van de Tweede Kamer voor een (totaal-)verbod op consumentenvuurwerk. Een enorme winst voor de dieren. Het verbod zal echter nog niet in 2025 ingaan. Voor de jaarwisseling 2025/2026 kunnen gemeenten nog vuurwerkvrije zones aanwijzen, zoals plekken waar veel dieren bij elkaar zitten. Denk aan dierenopvangcentra, kinderboerderijen en maneges, maar ook aan parken en andere recreatiegebieden. Als alternatief kan de gemeente op een geschikte plek een centraal aftelmoment organiseren met feestelijke alternatieven voor vuurwerk, zoals een droneshow. Er wordt ook gekeken naar de mogelijkheid om het afsteken van vuurwerk mogelijk te maken voor speciale verenigingen.

Kinderboerderijen

De Dierenbescherming vindt dat alleen de bekende huis- en hobbydieren, zoals cavia’s, konijnen, pony’s, varkens, kippen en ganzen op kinderboerderijen mogen worden gehouden — De Dierenbescherming vindt dat alleen de bekende huis- en hobbydieren op kinderboerderijen mogen worden gehouden.

Er zijn in Nederland een kleine 600 kinderboerderijen, met naar schatting tussen de 25 en 30 miljoen bezoekers per jaar. Ze hebben een recreatieve en educatieve functie en brengen hun bezoekers in aanraking met gezelschapsdieren en landbouwhuisdieren, de natuur, hun omgeving en elkaar.

De Dierenbescherming is voorstander van het bestaan van kinderboerderijen of stadsboerderijen, mits het welzijn van de aanwezige dieren leidend is voor de inrichting en het educatieve gebruik. Het in contact brengen van kinderen en volwassenen met dieren is dan ook belangrijk voor het leren omgaan met en het denken over dieren. Een goed ingerichte kinderboerderij kan namelijk worden benut voor educatie en als voorbeeld fungeren voor het houden van huisdieren. Denk aan de omvang en inrichting van een knaagdierenverblijf en de sociale behoeften van een dier waarmee huisdierbezitters rekening moeten houden.

Dierenwelzijnsproblemen

Het is van belang dat de gezondheid, het welzijn en de integriteit van de dieren in een kinderboerderij niet worden aangetast. Op kinderboerderijen of stadsboerderijen kunnen zich gemakkelijk dierenwelzijnsproblemen voordoen, door de belangen van het dier ondergeschikt te maken aan die van de mens. Het gaat hierbij onder andere om huisvesting, verzorging, toezicht, hygiëne, fokbeleid en de vraag of het dier geschikt is om op een kinderboerderij te houden. De verzorging van de dieren moet dan ook in handen zijn van een gediplomeerd en vakbekwaam medewerker, die ook toezicht houdt op het contact tussen mensen en dieren. Afspraken hierover staan in een protocol. Door goede voorlichting, begeleiding en toezicht, kan de omgang met de dieren op een diervriendelijke manier verlopen.

Uitsluitend huis- en hobbydieren

Niet iedere diersoort is geschikt om op een kinderboerderij te houden. Exotische en wilde (niet gedomesticeerde) dieren horen hier bijvoorbeeld niet thuis. De Dierenbescherming vindt dat alleen de bekende huis- en hobbydieren, zoals cavia’s, konijnen, pony’s, varkens, kippen en ganzen op kinderboerderijen mogen worden gehouden. De dieren moeten een geschikt karakter hebben en gewend zijn aan het contact met mensen, anders levert dit te veel angst en stress op voor de dieren. Het is onacceptabel om door middel van ingrepen de dieren geschikt te maken voor het gebruik op een kinderboerderij. De Dierenbescherming is geen voorstander van de uitzondering die landelijk is gemaakt voor het laten voortbestaan van hertenkampen (terwijl betreffende hertensoorten niet zijn opgenomen op de huis- en hobbydierenlijst voor te houden zoogdiersoorten - ‘positieflijst'). We bevelen dus aan, géén (nieuwe) situaties met in gevangenschap gehouden herten te creëren,

Aanbevelingen

Omdat er veel komt kijken bij het verantwoord runnen van een kinderboerderij, dient de gemeente het oprichten en beheren van een kinderboerderij slechts onder bepaalde voorwaarden toe te staan. Los van de formele voorwaarden in de betreffende vergunning, kunnen er nog aanvullende afspraken worden gemaakt in het kader van een subsidierelatie. Ook kan de gemeente een overeenkomst sluiten met de exploitant met aanvullende afspraken.
Daar zij momenteel uitsluitend bij uitzondering van de wet een bestaansrecht hebben.
Waarbij ook controle op uitvoering, preventie en tijdige bijsturing integraal onderdeel uitmaken van het beleid.

Overig vermaak met dieren

Jaarlijks worden tal van evenementen, zoals kermissen of braderieën, ‘opgeleukt’ met dieren. Voorbeelden hiervan zijn kamelen- en struisvogelraces, roofvogelshows, paardenmarkten en ponyritjes voor kinderen.

Bij huwelijken laat men soms sierduiven los, die vaak hun weg niet terugvinden, onderweg gewond raken of totaal uitgeput ergens aankomen.

Al deze vormen van vermaak met dieren hebben ernstige gevolgen voor het dierenwelzijn. Vergunningen voor dit soort evenementen zouden dan ook niet verleend mogen worden.

Aanbevelingen

Gemeenten kunnen via de APV specifieke aanvullende voorwaarden stellen aan evenementen als roofvogelshows en paardenmarkten. Helaas heeft de gemeente op dit moment niet rechtstreeks een bevoegdheid op grond van ‘dierenwelzijn’. Dergelijke aanvullende regels zullen dus meer indirect beargumenteerd moeten worden op grond van openbare orde (overlastbeperking), veiligheid of volksgezondheid. Ook kan de gemeente evenementen met dieren uitsluiten van subsidies.
Specifiek op het gebied van paardenmarkten heeft de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) een aangescherpt protocol beschreven, bedoeld als handvat voor de gemeenten.

Wat kan de gemeente nog meer doen?

1/5

Vermaak waar dieren bij zijn betrokken

Wat de gemeente kan doen bij evenementen

De gemeente maakt het verschil

Evenementen in de gemeente

Aanbevelingen

Hanteer een voorkeursbeleid voor evenementen zonder dieren.

Wijs geschikte evenementenlocaties aan binnen de gemeente, waarbij rekening wordt gehouden met in het wild levende dieren.

Verstrek informatie over dierenwelzijn op evenementen bij een vergunningaanvraag.

Hanteer een voorkeursbeleid voor circussen zonder dieren.

Sta alleen kerststallen zonder levende dieren toe. Indien het gebruik van dieren toch wordt toegestaan, dan alleen onder strenge voorwaarden voor huisvesting en verzorging.

Houd rekening met dieren bij het aanwijzen van vuurwerkvrije zones.

Kinderboerderijen

Dierenwelzijnsproblemen

Uitsluitend huis- en hobbydieren

Aanbevelingen

Sta het oprichten en beheren van een kinder- of stadsboerderij slechts onder bepaalde voorwaarden toe, waaronder het uitsluitende gebruik van bekende hobbydieren. Zie erop toe dat het welzijn, de gezondheid en lichamelijke integriteit van de dieren zijn gewaarborgd.

Er worden geen nieuwe oprichtingen van hertenkampen gestimuleerd.

Zet structurele interdisciplinaire samenwerkingen op en ontwikkel een robuust educatieplan.

Overig vermaak met dieren

Aanbevelingen

Ontmoedig de organisatie van evenementen met dieren, zoals levende kerststallen, struisvogelraces, roofvogelshows en paardenmarkten door via de APV aanvullende voorwaarden te stellen.

Gebruik bij het afgeven van een vergunning voor een paardenmarkt het door de Raad van Dierenaangelegenheden aangescherpte protocol voor paardenmarkten.

Wat kan de gemeente nog meer doen?

Voor diervriendelijke gemeenten