Welkom op de eerste kweekvleesboerderij ter wereld!

Wat is kweekvlees?

Bij de boerderij van zuivelboer en kaasmaker Corné van Leeuwen komen wetenschappers, boeren, ondernemers, politici en maatschappelijke organisaties samen om een volgende stap in de eiwittransitie te vieren. Ook de Dierenbescherming is aanwezig. “Als dit succesvol wordt, heeft het enorme impact op dierenwelzijn”, zegt onze directeur-bestuurder Ellen Bien “Als je vlees kunt maken uit cellen, waardoor dieren niet meer hoeven te sterven, kunnen vleeseters vlees blijven eten zonder dat dit het dierenwelzijn aantast.”

Een boerderij voor de toekomst

Deze nieuwe, baanbrekende kweekvleesboerderij is een initiatief van RespectFarms, opgericht door onder anderen Ira van Eelen, dochter van kweekvleesbedenker Willem van Eelen. Van Eelen benadrukt tijdens de opening dat de wereld voor een uitdaging staat. De vraag naar eiwitten groeit en mensen blijven vlees eten, terwijl de huidige manier van produceren tegen allerlei grenzen aanloopt. Volgens haar laat deze boerderij zien hoe landbouw en innovatie elkaar kunnen versterken. Op de achtergrond klinken de vertrouwde geluiden van het boerderijleven. Een langgerekte loei, tractoren op de landweg, vogelgezang en het gezoem van hommels en bijen.

Die combinatie van landbouw en innovatie openbaart zich niet geheel toevallig op het erf van Van Leeuwen. Hij is vijfde-generatieboer en groeide op in een familie die vaker nieuwe wegen insloeg. Zijn vader was in 1993 de eerste boer die in Nederland een melkrobot installeerde. Ook dat werd destijds door velen als een ondenkbare stap gezien. Zijn moeder opende in 2003 de horecagelegenheid ‘De Paardenstal’ op het erf. Eveneens een vernieuwende combinatie van landbouw en recreatie. Nu zet Corné op zijn beurt een nieuwe stap richting de toekomst van de landbouw.

Na de officiële openingswoorden trekken twee van zijn drie dochtertjes een papieren slinger los rond de kweekvleesunit. In hun feestelijke jurkjes stelen ze moeiteloos de show. Het is een klein, maar veelzeggend moment. Deze opening draait niet alleen om innovatie, maar ook om de vraag hoe toekomstige generaties hun voedsel produceren.

Dierenwelzijn als drijfveer

Voor de Dierenbescherming is die toekomst nauw verbonden met dierenwelzijn. “Veel mensen vinden kweekvlees nog spannend of zelfs ‘eng’. Dat terwijl ivf-behandelingen voor het krijgen van kinderen inmiddels normaal is", zegt Ellen Bien. Qua product is kweekvlees dan ook hetzelfde als ‘normaal’ vlees. De textuur en smaak verschillen niet. “Met deze ontwikkeling kun je het leed van miljoenen dieren besparen. De wereldbevolking groeit. Dan moet je óf met z’n allen drastisch minder vlees eten, óf andere manieren vinden om vlees te produceren. Als je het mij vraagt, allebei.” De Dierenbescherming zet zich op verschillende manieren in voor beter dierenwelzijn in de veehouderij. “Dat doen we door wet- en regelgevingen te verbeteren, door convenanten te sluiten voor meer dierwaardigheid, het Beter Leven keurmerk verder te ontwikkelen, plantaardige keuzes te stimuleren én door innovaties zoals kweekvlees positief onder de aandacht te brengen. Voor ons is het belangrijk om op meerdere manieren dierenwelzijn te verbeteren. Kweekvlees is vanuit dierenwelzijnsperspectief een héle belangrijke ontwikkeling.”

Boer en biotechnologie

Na de opening verplaatst het gezelschap zich naar een grote boerenschuur voor verschillende presentaties. Terwijl boven de hoofden van de bezoekers zwaluwen af en aan vliegen, vertellen onderzoekers, ondernemers en boeren over hun rol binnen het project. Tijdens deze bijzondere middag wordt duidelijk dat kweekvlees allang niet meer alleen een onderwerp voor de wetenschap is. Juist de rol van boeren staat vandaag centraal. “Ik wilde altijd iets met onze eigen melk doen”, vertelt Van Leeuwen tijdens zijn presentatie. “Maar ik stond ook open voor iets nieuws. Ik vind het produceren van kweekvlees, waarbij je onder andere de stap naar de slacht helemaal overslaat, ontzettend interessant.” Van Leeuwen hoopt dat de techniek de komende jaren verder wordt ontwikkeld en uiteindelijk beschikbaar komt voor boeren. “Ik kijk ernaar uit dat alles straks draait en dat kweekvlees volledig is toegelaten en verkocht mag worden.” Die taak rust voorlopig vooral op de schouders van de wetenschappers die de komende jaren op zijn erf werken aan manieren om de productie van kweekvlees toegankelijk te maken voor boeren.

Volgens medeoprichter van RespectFarms Ruud Zanders kan kweekvlees absoluut bijdragen aan een landbouwsector waarin minder dieren nodig zijn, terwijl boeren wél een toekomst houden. “Uit de cijfers blijkt dat mensen vlees willen blijven eten. Daarom moeten we nadenken over andere manieren om dat te produceren.”

Van wetenschappelijk onderzoek naar erf

Tijdens een rondleiding langs verschillende stations op het erf, krijgen bezoekers een kijkje achter de schermen. Telkens als het tijd is om naar de volgende post te gaan, klinkt ergens op het erf een ouderwetse koebel. Bij de verschillende punten zien de bezoekers hoe cellen worden gekweekt, hoe de bioreactor werkt en welke stappen nog nodig zijn om de productie op grote schaal mogelijk te maken. Volgens kweekvleespionier van Mosa Meat Mark Post liggen de grootste uitdagingen momenteel bij regelgeving, kosten en opschaling. Tegelijkertijd worden de technieken steeds toegankelijker en betaalbaarder. De ambitie is duidelijk: kweekvlees moet uiteindelijk niet alleen door wetenschappers worden gemaakt op, in dit geval, het erf van Corné van Leeuwen, maar ook op andere boerderijen door de boeren zelf.

Terwijl aan het einde van de middag de laatste bezoekers over het door zon overgoten boerenerf lopen grazen de koeien rustig verder. Het contrast tussen traditie en innovatie lijkt groot, maar juist hier in Schipluiden komen die twee werelden samen. Voor de Dierenbescherming is dit hoopvol en biedt dit perspectief. Iedere stap richting een duurzamer voedselsysteem waarin minder dieren lijden, is er één die het waard is om te zetten.