Het jaar 2024 markeert een bijzondere mijlpaal in de geschiedenis van de Dierenbescherming: ons 160-jarig bestaan. Sinds de oprichting in 1864 hebben we ons onafgebroken ingezet voor het welzijn van dieren in Nederland. Dit jubileumjaar bood niet alleen een gelegenheid om terug te blikken op onze rijke geschiedenis, maar ook om vooruit te kijken en onze inspanningen voor dierenwelzijn te intensiveren. Dankzij de onmisbare steun van onze leden, donateurs, erflaters, partners, vrijwilligers en medewerkers hebben we in 2024 weer veel impact kunnen maken. In het jaarverslag 2024 besteden we hier volop aandacht aan.
Direct naar:
Huis- en hobbydieren
Mensen schaffen huis- en hobbydieren bewust aan en handelen diervriendelijk bij het houden van deze dieren.
Hier gaan we voor
We werken toe naar een gedragsverandering; mensen die vanaf 2030 besluiten om een huis- of hobbydier aan te schaffen, nemen in hun overweging mee dat het dier diervriendelijk is gefokt en verhandeld én dat zij het dier goede zorg kunnen bieden. Daarnaast gaan we ervoor dat in 2030 het welzijn in Nederland is verbeterd als het gaat om de (kwaliteit van) omgang met en zorg voor dieren. Er is sprake van meer kennis en kunde bij de eigenaar, die zich vertaalt in slimme en voldoende tijdsbesteding aan het dier. De eigenaar maakt gebruik van goede dierwaardige producten en diensten.
De resultaten
Via een tv-campagne maakten we mensen bewust van het feit dat niet alleen onze huis- en hobbydieren liefde nodig hebben. Ook dieren zónder naam verdienen onze aandacht. Dit is noodzakelijk voor een diervriendelijke samenleving. We hebben daarnaast de eerste stappen gezet in de optimalisatie van de online Dier & Mens Wijzer-tool om toekomstige huisdiereigenaren te helpen met het kiezen van een dier dat bij hen past. Aspecten voor het goed houden van een dier worden hier nadrukkelijker in meegenomen, evenals de mogelijkheid om in plaats van de keuze voor een eigen dier in actie te komen als Dierenbuddy. Via ikzoekbaas.nl geven we veel dieren een nieuw thuis, met in 2024 extra aandacht voor onze buitenbeentjes. Ook de politiek heeft, na een jarenlange strijd van de Dierenbescherming en andere dierenwelzijnsorganisaties, een belangrijke stap gezet met de introductie van de huis- en hobbydierenlijst voor zoogdieren. Daarnaast hebben we intensief gelobbyd voor een verbod op fok op uiterlijke kenmerken.
Uitgelicht
Om meer impact te maken is onderzoek gedaan waarmee we stap voor stap meer inzicht krijgen in de bedrijfsmatige fokkerij, met name op het gebied van honden en konijnen. Dit helpt ons om mensen gericht te informeren. Duidelijk is dat honden in de broodfok veelal in slechte omstandigheden leven. Met een in april gelanceerde documentaire ‘Het verhaal achter de broodfok’ laten we misstanden in de hondenhandel zien en belichten we de gedragsproblematiek die de honden hierdoor ontwikkelen. De documentaire is in 2024 al ruim 6.500 keer bekeken.
Veehouderij
Dieren in de veehouderij hebben een dierwaardig leven en de veehouderij is integraal duurzaam
Hier gaan we voor
In ons land worden jaarlijks meer dan 400 miljoen landbouwhuisdieren gehouden. Het grootste deel leeft in de intensieve veehouderij, waar ze tegen zo laag mogelijke kosten zoveel mogelijk moeten produceren. De Dierenbescherming pleit voor een radicale ommezwaai. In het Deltaplan Veehouderij schetsen we hoe de veehouderij er in 2050 volgens ons uit moet zien. We zetten het welzijn van dieren centraal en komen met win-winoplossingen met als resultaat een diergerichte, integraal duurzame veehouderij. In 2030 is deze transitie ingezet en zijn enkele belangrijke stappen op weg naar een integraal duurzame veehouderij gerealiseerd. Hierbij hebben we aandacht voor de randvoorwaarden die dit mogelijk maken, zoals een verschuiving van consumptie van dierlijke naar plantaardige producten, en verdienmodellen voor veehouders die deze stappen moeten realiseren.
De resultaten
De meerjarenvisie op het gebied van veehouderij die toewerkt naar de doelstellingen in het Deltaplan Veehouderij is vastgesteld. Met onder andere het uitreiken van de Deltaplan Veehouderij Awards hebben we opnieuw voorlopers en goede voorbeelden uit de sector een podium gegeven om zo de veehouderij en overheden te stimuleren de focus te richten op een dierwaardige en integraal duurzame veehouderij. In 2024 hebben we in samenwerking met de Hogeschool van Amsterdam onderzoek gedaan naar de maatschappelijke acceptatie van kweekvlees onder consumenten en de rol die de Dierenbescherming hierin kan spelen. Via onze communicatiekanalen nemen we onze achterban al mee in de wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van kweekvlees om zo dit alternatief, waar geen dierenleed aan te pas komt, te introduceren bij de consument als aanpassing van het eetpatroon. Op politiek gebied was 2024 een roerig jaar. Er werden gesprekken gevoerd over een Convenant Dierwaardige Veehouderij en het (gebrek aan) landelijk stikstofbeleid heeft een grote invloed op de veehouderij. We zetten ons in om in 2025 voortgang te boeken op deze dossiers.
Uitgelicht
In 2024 werd in de EU en Nederland gesproken over een voorstel voor de herziening van de Europese wetgeving over bescherming van dieren op transport. Wij zetten ons, samen met onze Europese koepelorganisatie Eurogroup for Animals, in voor minder en beter veetransport. Zo willen we dat alle dieren in plaats van soms dagenlang, nog maar maximaal acht uur getransporteerd mogen worden, en pluimvee en konijnen vier uur. Kwetsbare dieren, zoals jonge kalfjes, zouden extra beschermd moeten worden, bijvoorbeeld door verhoging van de minimumleeftijd waarop ze getransporteerd mogen worden. Deze en andere punten brachten we in tijdens een rondetafelgesprek voor Tweede Kamerleden. De behandeling van het wetsvoorstel loopt door in 2025, dus we blijven ons hiervoor inzetten.
Beter Leven keurmerk
Met het Beter Leven keurmerk hebben we opnieuw gezorgd voor een beter leven voor heel veel dieren in de veehouderij. De meerjarenvisie voor het keurmerk is ontwikkeld en de positionering verstevigd, waarmee succesvolle stappen zijn gezet in de groeimarkten zuivel en foodservice. In communicatie is ingezet op publieksvoorlichting over het Beter Leven keurmerk, met als doel minder en diervriendelijkere consumptie van dierlijke producten.
De resultaten
Het Beter Leven keurmerk, gestart in 2007, is uitgegroeid tot het grootste en bekendste voedselkeurmerk van Nederland. Dankzij het keurmerk kregen in 2024 ruim 165 miljoen dieren in de veehouderij een beter leven. Om toekomstbestendig te blijven, is in 2024 een meerjarenvisie vastgesteld met zes strategische uitdagingen:
- Positionering als leidend specialist – Versterking van 1 ster als ondergrens en stimulering van 2 en 3 sterren.
- Verbreding met natuur- en milieuaspecten – In samenwerking met andere keurmerken.
- Nieuwe afzetkanalen – Benutten van groeikansen in sectoren waar nog stappen gezet moeten worden voor meer dierwaardigheid, zoals foodservices.
- Eiwittransitie – Focus op betere dierlijke producten.
- Rol in de keten – Stimulering van kostentransparantie en samenwerking.
- Internationale afstemming – Kennisdeling en harmonisatie binnen Noordwest-Europa.
Deze visie, ontwikkeld met stakeholders, geeft richting aan de groei en impact van het keurmerk richting 2030.
Overheden
Overheden en stakeholders handelen diervriendelijk
Hier gaan we voor
Door diervriendelijker handelen van overheden en stakeholders op alle diergroepen (huis- en hobbydieren, veehouderij, in het wild levende dieren) is er een beter dierenwelzijn. We lobbyen met als doel dat overheden in 2030 beleid en wetgeving hebben gecreëerd om burgers, stakeholders, bedrijven en industrie diervriendelijker te laten handelen. Stakeholders hebben dat ook geborgd in hun beleid.
De resultaten
In 2024 hebben we ons actief ingezet voor betere wetgeving op Europees, nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau. Zo helpen we dierenwelzijn beter te borgen. Het zijn trajecten die veel tijd vergen, maar bij succes voorkomen nieuwe wetten dierenleed voor grote groepen dieren. Zo ging in januari het zelfstandig houdverbod in en werd een verbod op veeprikkers van kracht. De Omgevingswet trad in 2024 in werking, waarbij we ons onder deze wet bleven inzetten voor een diervriendelijk nieuw stelsel voor wilde dieren. Provincies en gemeenten hebben we met de realisatie van een rapport handvatten geboden om onder de nieuwe Omgevingswet 'veehouderij' te toetsen op dierenwelzijn. In samenwerking met Dier&Recht zijn we in Friesland in actie gekomen tegen afschot van zwerfkatten en in Europa is de herziening van de Europese dierenwelzijnsverordening geagendeerd.
Uitgelicht
Er is in 2024 een verkenning uitgevoerd naar de manier waarop we de belangen van dieren in Nederland hebben gewaarborgd in de wet. Daaruit kwam naar voren dat de rechtspositie van dieren versterkt moet worden. Het verankeren van dieren in de Grondwet zou daarbij een zinvolle en reële mogelijkheid zijn. Onze buurlanden hebben dat al gedaan. Nederland blijft hierbij helaas nog achter. Ook missen we in Nederland academisch onderwijs en onderzoek op het gebied van het dierenrecht. In de komende jaren hopen we hierop grote stappen te zetten. Daarbij wordt onder meer gekeken naar het realiseren van een bijzondere leerstoel (hoogleraar) Dierenrecht aan een Nederlandse rechtenfaculteit.
Dieren in het wild
Mensen en in het wild levende dieren leven goed samen
Hier gaan we voor
In 2030 streven we er naar dat mensen in het wild levende dieren de ruimte geven en er in Nederland een hogere mate van acceptatie is van dieren in het wild. Mensen en dieren leven in harmonie samen, overheden en stakeholders scheppen hiertoe de randvoorwaarden. Naast bewustwording willen we handelingsperspectief bieden om op een positieve manier bij te dragen aan ontwikkeling, herstel en behoud van de natuur. Daar waar mens-dierconflicten kunnen ontstaan, dragen we proactief bij om de belangen van in het wild levende dieren in wetgeving, beleid en uitvoeringsplannen te waarborgen.
De resultaten
In Nederland leven veel zwerfkatten. Jaarlijks vangen wij er 7.000 op en daar hebben we in 2024 uitgebreid aandacht voor gevraagd. Ook voor andere in het wild levende dieren hebben we ons ingezet. Bijvoorbeeld door preventieve maatregelen om aanrijdingen met wild te voorkomen. Hierdoor is er aantoonbaar minder afschot. De wolf hield daarnaast de gemoederen flink bezig. De Dierenbescherming zet in op vreedzaam samenleven van wolven en mensen. We namen deel aan rondetafelgesprekken en brachten een werkbezoek aan België om ambtenaren van het ministerie te laten zien hoe een landelijke aanpak kan werken.
Uitgelicht
Om wolven en mensen zo vreedzaam mogelijk te laten samenleven, pleit de Dierenbescherming voor een landelijke aanpak met duidelijke regels. Bijvoorbeeld bij het beschermen van gehouden dieren, en toezicht op de naleving hiervan. Ook streven we naar een landelijk informatiepunt. Om dit te bewerkstelligen, hebben wij deelgenomen aan rondetafelgesprekken, gesprekken gevoerd met politici en zitting genomen bij het landelijk overleg wolven waar we input leveren op het interprovinciaal wolvenplan. Ook brachten wij een werkbezoek aan het Wolf Fencing Team in België. Deze activiteiten hebben geresulteerd in voorwaarden gekoppeld aan de vergoedingen die mensen kunnen krijgen om hun dieren te beschermen tegen aanvallen van wolven. Daarnaast is in de Landelijke Aanpak Wolf van het ministerie van LVVN het initiatief tot een landelijk informatiepunt wolven opgenomen evenals veebeschermingsteams die dierhouders gaan ondersteunen in het nemen van wolfwerende maatregelen.
Dierennoodhulp
Er is hoogwaardige, adequate dierenhulp
Hier gaan we voor
We dromen dat in de toekomst het redden van dieren niet meer nodig is. We leggen daarom de focus op voorlichting en preventie. En als redden toch nodig is? Dan doen we dat zo goed en efficiënt mogelijk. Nog altijd raken duizenden dieren per jaar hun thuis kwijt, omdat ze verdwalen, worden gedumpt of omdat er door omstandigheden niet meer voor ze kan worden gezorgd. Deze dieren worden opgevangen in een van onze opvanglocaties of bij gastgezinnen. We bieden onderdak en medische zorg, waarbij dierenwelzijnsprincipes voor gehouden dieren en de 'circle of life' voor in het wild levende dieren het uitgangspunt zijn. Voor deze laatste groep dieren zetten we in op het informeren van burgers en het bieden van handelingsperspectief, zodat iedereen weet wat een dier in nood is en wanneer en waarvoor ze een beroep op ons moeten doen.
De resultaten
Omdat we streven naar zoveel mogelijk dierenwelzijn, gaan we voor een zo kort mogelijk verblijf voor dieren in de opvang. In 2024 is gewerkt aan alternatieve vormen van plaatsen van asieldieren om ze sneller van een nieuw en passend thuis te voorzien. Voor honden werd de Welneuzenapp geïntroduceerd, die bijdraagt aan een korter verblijf. Er zijn landelijke normen opgesteld voor wat een dier in nood is, waarmee zowel onze medewerkers op de meldkamer als bij vervoer werken. Bij in het wild levende dieren gaat onze focus naar dieren in nood en stoppen we met kadaververvoer. Preventieve dierenhulp is een belangrijk speerpunt om het redden van dieren waar mogelijk te voorkomen. In dat kader hebben we in kaart gebracht welke handelingsperspectieven minima kunnen helpen in het houden van dieren. In 2025 wordt hier een nadrukkelijk vervolg aan gegeven. We werken doorlopend aan verdere optimalisatie van de landelijke meldkamer en samenwerking tussen de verschillende teams en kanalen die vragen beantwoorden over dieren in nood.
Uitgelicht
Voor honden is de Welneuzenapp geïntroduceerd, waarmee we het verblijf zo optimaal mogelijk kan worden gemaakt. Dat lukt omdat we met behulp van de app het welzijn van honden beter kunnen meten en maatregelen kunnen nemen om het verblijf te optimaliseren. Deze app is een hele belangrijke schakel in een reeks van andere stappen die we hebben genomen om ons herplaatsingsproces steeds verder te verbeteren. Welzijn bewaken tijdens verblijf, stress zo laag mogelijk houden, snelle en adequate medische hulp, collega’s laten meedenken in casuïstiek, opleidingen volgen, alternatieve vormen van plaatsing, goede verhalen schrijven, et cetera. Met als duidelijk resultaat van deze inspanningen is dat de gemiddelde verblijfsduur bij honden al enorm is gedaald. Van 49 dagen in 2017 naar 34 dagen in 2024. Dit is een afname van 30%.
Stichting Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn
De Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (LID) is een zelfstandige stichting die gesteund en gefaciliteerd wordt door de Dierenbescherming. De dienst handhaaft en houdt toezicht op de wet- en regelgeving op het gebied van dierenwelzijn en helpt hiermee dieren die het slachtoffer zijn van verwaarlozing. De LID werkt samen met ketenpartners als de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), politie en de Rijksdienst RVO.
De resultaten
Voor het derde jaar op rij steeg het aantal meldingen over dierenverwaarlozing. In twee jaar tijd is dit met zo’n 22% gegroeid. Enerzijds heeft dit te maken met een groeiende alertheid van bijvoorbeeld particulieren, hulpverleners en dierenartsen die melding maken, anderzijds zien we een nog altijd uitdijend effect van de coronacrisis, de daaropvolgende hoge inflatie en oplopende kosten voor medische behandelingen.
- Aantal nieuwe dossier:s 6.837
- Aantal inspecties in 2024: 15.820
Uitgelicht
De politie deed in mei een opzienbarende vondst in Bierum: 108 katten op elkaar gepakt in een trailer van twee bij vier meter. Een aantal dieren liep los rond in de kar, andere zaten in kooien en kartonnen dozen. Toen de inspectiedienst ter plaatse kwam, werd besloten om alle dieren in bewaring te nemen. Sommige katten hadden FIP, een besmettelijke ziekte die zonder behandeling dodelijk is. De eigenares van de trailer had vermoedelijk haar huis in Den Haag verlaten en was neergestreken in het noorden van het land. De precieze aanleiding hiervoor is niet helder. Ook de herkomst van de vele katten is onduidelijk.
