Of het nu gaat om het welzijn van huisdieren, landbouwhuisdieren of in het wild levende dieren; de gemeente maakt het verschil!
Wat kan de gemeente doen?
De wettelijke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de gemeente raken op tal van onderwerpen aan de belangen van dieren, hun veruit grootste groep inwoners. De Dierenbescherming helpt gemeenten graag op weg om te kijken wat de mogelijkheden binnen uw gemeente zijn.
Met de nota Aanbevelingen Gemeentelijk Dierenwelzijnsbeleid 2026-2030 wil de Dierenbescherming een basis bieden voor uw dierenwelzijnsbeleid, met juridische onderbouwing, praktische voorbeelden en verwijzingen naar meer informatie.
De Dierenbescherming heeft een Dienstenboek ontwikkeld om de gemeente te helpen bij een professionele en efficiënte dierennoodhulp. Dit document biedt een volledig productenpakket, van melding tot herplaatsing of hereniging. Een uitgewerkte versie van het Dienstenboek is op een later moment verkrijgbaar op deze pagina.
Het dienstenboek is binnenkort hier beschikbaar
In een gemeente wonen allerlei soorten dieren. Mensen hebben honden, katten en konijnen als huisdier en in het buitengebied leven koeien, paarden en kippen. Maar denk ook bijvoorbeeld aan geiten en cavia’s op een kinderboerderij. De meeste dieren, waaronder vogels, eekhoorns, egels en muizen, leven in het wild.
Goed zorgen voor dieren
Alle dieren verdienen onze zorg en aandacht. Dieren horen bij de samenleving. Waar mensen leven, zijn dieren, en veel mensen beschouwen een huisdier als een volwaardig gezinslid. We hebben de plicht om goed voor ze te zorgen. Dierenwelzijn gaat over het kunnen vertonen van natuurlijk gedrag, over integriteit en het hebben van een intrinsieke waarde. Maar ook over het hebben van een passende leefomgeving, het krijgen van een goede verzorging en uiteindelijk ook het bereiken van tevredenheid en blijdschap.
De Dierenbescherming stelt het welzijn van het individuele dier centraal. Gemeenten hebben daarbij een belangrijke rol: ze zijn op een aantal punten medeverantwoordelijk voor de dieren binnen hun grenzen en veel beleid is van invloed op het welzijn van dieren. Daarom is het belangrijk dat de gemeente aandacht besteedt aan dierenwelzijn en een diervriendelijk beleid opstelt. Om hierbij te helpen heeft de Dierenbescherming een nota opgesteld met aanbevelingen voor gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid.
Nota Aanbevelingen Gemeentelijk Dierenwelzijnsbeleid 2026-2030
Met de nota Aanbevelingen Gemeentelijk Dierenwelzijnsbeleid 2026-2030 wil de Dierenbescherming een basis bieden voor uw dierenwelzijnsbeleid, met juridische onderbouwing, praktische voorbeelden en verwijzingen naar meer informatie.
Gemeenteambtenaren die zich bezighouden met dierenwelzijnsbeleid kunnen de aanbevelingen gebruiken voor een eigen dierenwelzijnsnota. Maar ook raadsleden en wethouders kunnen dit document gebruiken ter inspiratie of als naslagwerk. Wij zijn graag bereid tot een nadere toelichting of meedenken bij het opstellen van dierenwelzijnsbeleid. Hiervoor kunt u contact met ons opnemen.
Rol van de gemeente
Een gemeente heeft vanuit haar rol de taak en verantwoordelijkheid om zich met allerhande dierenwelzijnsvraagstukken bezig te houden. Denk hierbij aan het formuleren en uitvoeren van diervriendelijk beleid binnen gemeentegrenzen. Het zou mooi zijn als elke gemeente een eigen Nota Dierenwelzijn opstelt en een wethouder en ambtenaar verantwoordelijk maakt voor dit thema. Dit zorgt voor duidelijke politieke aansturing en voorkomt versnippering van beleid.
Naast het formuleren en uitwerken van beleid aangaande dierenwelzijn, is een gemeente in het bezit van panden en gronden voor eigen gebruik. Het is aan gemeenten om op hun eigen terreinen invulling te geven aan diervriendelijk beleid door bijvoorbeeld natuur- en dierinclusief te bouwen.
Daarnaast kan een gemeente haar gronden verpachten aan derden. Door middel van pachtcontracten kan een gemeente pachters houden aan de gestelde voorwaarden. Hierbij kunnen criteria worden opgenomen die het dierenwelzijn bevorderen, zoals het verplichten van preventieve maatregelen om schade aan vee en gewassen te voorkomen en het uitsluiten van gebruik van het jachtrecht. Deze pachtcontracten zijn vaak langlopend en slechts vatbaar voor wijzigingen wanneer deze vernieuwd moeten worden. Het is daarom van belang dat de gemeente nadenkt over diervriendelijke en natuurinclusieve pachtregels die zij universeel van belang vindt om integraal mee te nemen in haar pachtcontracten bij vernieuwing.
Aanbevelingen
Stel diervriendelijk beleid op en leg dit vast in een Nota Dierenwelzijn.
Benoem een wethouder dierenwelzijn, die verantwoordelijk is voor dierenbeleid en die dierenwelzijn waarborgt.
Zorg dat een ambtenaar als aanspreekpunt functioneert.
Neem bij het vernieuwen van pachtcontracten voorwaarden op die het dierenwelzijn op gemeentelijke pachtgronden bevorderen.
Of het nu een hond in het park is, een kat op een motorkap, een eend in het water, een rat bij het afval of een vlinder in de tuin: er zijn veel dieren die het leven in de gemeente geur en kleur geven. Om dit zo te houden is goed beleid nodig. We helpen ook jouw gemeente graag op weg.
